Астана қаласы бойынша Сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаменті 2026 жылдың бірінші жартыжылдығындағы жұмыс қорытындысын шығарды. Алты ай ішінде ведомствоға 6 221 өтініш келіп түскен, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен (4 017 өтініш) салыстырғанда 55 пайызға артық, деп хабарлайды astana-akshamy.kz.
Бұл туралы Астана қаласы бойынша Сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаментінің басшысы Еркебұлан Тагашов Астана қаласы Коммуникациялар қызметі алаңында өткен брифингте айтты. Оның мәлімдеуінше, өтініштер санының артуы халықтың құқықтық сауаттылығының жоғарылағанын және азаматтардың өз заңды құқықтарын қорғауға дайын екенін көрсетеді. Департамент тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыруды жалғастырып, азаматтардың өтініштерін қарап, бұзылған құқықтарын қалпына келтіру және адал емес кәсіпкерлік субъектілеріне қатысты тиісті шаралар қабылдау жұмыстарын жүргізуде.
-2026 жылдың бірінші жартыжылдығында ең көп өтініш бөлшек сауда (1 344) және электрондық сауда (1 224) салалары бойынша тіркелген. Сонымен қатар білім беру (608), тұрмыстық (536), медициналық (525) және байланыс қызметтері (383) бойынша да көп өтініштер түсті. Бұдан бөлек, қоғамдық тамақтандыру, қаржылық қызметтер, көлік және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы (614), сондай-ақ риэлторлық, құрылыс, жөндеу және өзге де қызмет түрлері (987) бойынша азаматтардан өтініштер келіп түсті. Бұл ретте қашықтан және электрондық саудаға қатысты өтініштердің тұрақты өсімі негізгі үрдістердің бірі болып отыр. Өтініштерді қарау нәтижесінде 1 517 азаматқа қолданыстағы заңнама нормалары бойынша түсіндірме берілді. 2 435 жағдайда тұтынушылардың құқықтары қалпына келтірілді, ал 918 өтініш беруші кәсіпкерлермен арадағы дауларын ерікті түрде реттегеннен кейін өз өтініштерін қайтарып алды. Тағы 1 281 өтініш құзыреті бойынша уәкілетті мемлекеттік органдарға жолданды, ал 549 өтініш қаралу сатысында тұр. Қабылданған шаралардың нәтижесінде тұтынушыларға жалпы сомасы 306 миллион теңгені құрайтын қаражат қайтарылды, - дейді спикер.
Құқық бұзушылықтардың негізгі себептері
Азаматтардың өтініштерінің негізгі себептері сапасыз тауарларды өткізу, оларды айырбастаудан немесе қайтарудан бас тарту, сондай-ақ жеткізу мерзімдерінің сақталмауы болып отыр. Шағымдардың елеулі бөлігі қызметтердің сапасыз көрсетілуіне, шарттық міндеттемелердің тиісінше орындалмауына және тауарлар мен қызметтер туралы толық емес немесе жалған ақпараттың ұсынылуына қатысты. Сондай-ақ тұтынушылар қоғамдық тамақтандыру және жеткізу қызметтері кезінде орын алған заң бұзушылықтар, сондай-ақ күші жойылған іс-шаралар үшін төленген қаражатты қайтару мәселелері бойынша да жүгінеді. Қашықтан және электрондық саудамен байланысты өтініштер жеке санатты құрайды, олардың саны артып келеді.
Кәсіпкерлер жауапкершілікке тартылды
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласындағы заңнаманы бұзғаны үшін 164 кәсіпкерлік субъектісі әкімшілік жауапкершілікке тартылды. Салынған айыппұлдардың жалпы сомасы 3,2 миллион теңгені құрады. Сонымен қатар даулардың едәуір бөлігі сот талқылауынсыз реттелді. Заң талаптары түсіндірілгеннен кейін көптеген кәсіпкерлер тұтынушыларға қаражатты өз еркімен қайтарды немесе өздерінің шарттық міндеттемелерін орындады.
Өз құқығыңызды қалай қорғауға болады
Департамент тұтынушыларға құқықтары бұзылған жағдайда ең алдымен сатушыға, орындаушыға немесе өндірушіге жазбаша талап-арыз жолдау қажеттігін еске салады. Егер 10 күнтізбелік күн ішінде жауап берілмесе немесе талаптар қанағаттандырылмаса, тапсырылғаны расталған талап-арыздың көшірмесін, шартты (бар болса), төлем құжаттары мен құқығының бұзылғанын дәлелдейтін өзге де материалдарды қоса бере отырып, Сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаментіне жүгінуі қажет. Сонымен қатар азаматтар сот тәртібімен өз құқықтарын қорғауға, төленген қаражатты қайтаруды, келтірілген залалды өтеуді, моральдық зиян үшін өтемақы төлеуді, тұрақсыздық айыбын және сот шығындарын өндіруді талап етуге құқылы. Қажет болған жағдайда Департамент сот талқылауына үшінші тұлға ретінде қатысып, іс бойынша қорытынды ұсына алады.
Жұмыс жалғасады
Жылдың екінші жартыжылдығында Департамент тұтынушылардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау, заңнама талаптарының бұзылуының алдын алу, халықтың құқықтық сауаттылығын арттыру, мемлекеттік органдармен, қоғамдық бірлестіктермен және бизнес қауымдастығымен өзара байланысты нығайту бағытындағы жұмыстарын жалғастырады. Ведомство тұтынушылардың құқықтары қорғалатын әділ әрі ашық ортаны қалыптастыру мемлекет, кәсіпкерлер мен қоғамның ортақ жауапкершілігі болған кезде ғана мүмкін екенін атап өтеді.
