«Таза Қазақстан» – жай ғана экологиялық акция емес, елдің ертеңіне бағытталған ауқымды жалпыұлттық қозғалыс. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен қолға алынған бұл игі іс бүгінде қоғамның түрлі саласының өкілдерін – тұрғындар мен волонтерлерді, кәсіпкерлер мен мемлекеттік органдарды ортақ мақсат төңірегіне топтастырып отыр. Ол – қоршаған ортаны қорғау ғана емес, табиғатқа деген жауапкершілікті әр адамның санасына сіңіру жолындағы маңызды қадам.
Өйткені тазалық мәдениеті бір күндік сенбілікпен қалыптаспайды. Ол адамның күнделікті әдетінен, қоршаған ортаға деген көзқарасынан басталады. Сондықтан бүгінгі міндет – көшелерді қоқыстан тазалап, ағаш отырғызумен шектелмей, экологиялық санасы жоғары қоғам қалыптастыру.
Бұл бағытта Астананың орны ерекше. Мемлекет басшысы елорданы бүкіл Қазақстанның жетістіктерін көрсететін үлгілі қала ретінде атап өтті. Сондай-ақ Президент қала әкімі Жеңіс Қасымбектің және оның командасының үйлесімді әрі табанды еңбегіне жоғары баға берді.
Бұл баға – елордада атқарылып жатқан ауқымды жұмыстардың нәтижесі. Биылдың өзінде Астанада 500 аула мен қоғамдық кеңістік абаттандырылды. Жыл соңына дейін тағы 170 аумақты жаңарту жоспарланған. Қала келбетін көркейту жұмыстары жаңа саябақтар мен скверлердің ашылуы, серуендеу аймақтарының көбеюі және Есіл өзенінің бойындағы бірыңғай жасыл маршруттың қалыптасуы арқылы жалғасып келеді.
Дегенмен жасыл елорда қалыптастыру тек жаңа нысандар салумен өлшенбейді. Ең алдымен, бар табиғи байлықты сақтау маңызды. Осы тұрғыдан алғанда, Астананың орманды алқабының экологиялық маңызы айрықша. Қолдан жасалған бұл жасыл белдеу қаланы желден қорғап, микроклиматты жақсартады. Сонымен қатар ол елорда тұрғындары үшін табиғат аясында тынығатын маңызды демалыс орнына айналған.
Аумағы шамамен 14,8 мың гектарды құрайтын орман алқабында 11,5 миллионнан астам ағаш пен 2 миллионға жуық бұта өседі. Осындай бай табиғи қорды сақтау, күтіп-баптау және одан әрі дамыту жауапкершілігі елорда әкімдігіне қарасты «Астана Орманы» ЖШС-не жүктелген.
Кәсіпорын мамандарының жұмысы сырт көзге көріне бермейтін, бірақ экологиялық қауіпсіздік үшін аса маңызды күнделікті еңбектен тұрады. Олар орман алқаптарын күтіп-баптап, жасыл желекті зиянкестер мен табиғи қауіптерден қорғайды, аумақтың тазалығы мен қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Жаңа көшет отырғызу – істің бастауы ғана. Оның тамыр жайып, жайқалған ағашқа айналуы үшін үздіксіз күтім мен жүйелі жұмыс қажет. Демек, жасыл желектің әрбір түбі – бүгінгі еңбектің ғана емес, келер ұрпақ алдындағы жауапкершіліктің де көрінісі.
Қаланы көгалдандыру жұмыстары да жаңа деңгейге көтеріліп келеді. Әсіресе Есіл өзенінің бойында қалыптасып жатқан бірыңғай жасыл маршруттың маңызы зор. Жоба аясында саябақтар, жағалаулар мен серуендеу аймақтары өзара байланысып, елорданың біртұтас жасыл кеңістігін қалыптастырмақ. Бұл тек қаланың сәулеттік келбетін жақсартып қоймай, тұрғындардың табиғатпен етене араласуына, белсенді демалысына және салауатты өмір салтын ұстануына мүмкіндік береді.
Елордада қолға алынған экологиялық бастамалар Мемлекет басшысының Қазақстан халқына Жолдауында белгіленген басымдықтармен де сабақтас. Атап айтқанда, елді ауқымды көгалдандыру, биоалуантүрлілікті сақтау, табиғи ресурстарға ұқыпты қарау және экологиялық жауапкершілікті арттыру – мемлекеттік саясаттың маңызды бағыттары. Екі миллиард ағаш отырғызу және 2060 жылға қарай көміртегі бейтараптығына қол жеткізу жөніндегі мақсаттар да осы стратегиялық міндеттердің қатарында.
Алайда экологиялық мәдениеттің өлшемі тек миллиондаған ағашпен немесе абаттандырылған аумақтардың санымен анықталмайды. Оның шынайы көрсеткіші – әр азаматтың күнделікті әрекеті. Демалыс орнында қоқыс қалдырмау, ағаштар мен жасыл желекті қорғау, аула тазалығына бейжай қарамау, қоғамдық кеңістіктерді күтіп ұстау – мұның бәрі ортақ іске қосылған нақты үлес.
«Таза Қазақстан» қозғалысының басты құндылығы да осында. Ол тазалықты бір мекеменің немесе белгілі бір сала мамандарының міндеті емес, бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігі ретінде қарастыруға үндейді.
Астана бүгінде экологиялық бастамаларды нақты нәтижеге айналдырып, жасыл әрі жайлы қаланың үлгісін қалыптастыруда. Ендігі міндет – осы жетістіктерді еселей отырып, олардың ұзақ мерзімді сақталуын қамтамасыз ету. Себебі таза қала өздігінен қалыптаспайды. Оның артында жүйелі жұмыс, ортақ мүдде және әр тұрғынның азаматтық жауапкершілігі тұр.
Юсуп Келигов,
Астана қаласы Кәсіпкерлер палатасының өңірлік кеңесінің мүшесі
