Ел тынысы

2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанда жаңа Конституцияға қандай өзгерістер енгізіледі?

2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанда жаңа Конституцияға келесі өзгерістер енгізіледі:

1. Саяси реформа және мемлекеттік басқару

  • Парламенттің Құрылтай болып трансформациялануы: Елдің басты заң шығарушы органы құрылымдық өзгеріске ұшырайды. Екі палаталы Парламент жаңартылған құрылымға орын береді. Өкілеттік мерзімдері де өзгереді: Сенат депутаттары үшін мерзім — 6 жылды, ал Мәжіліс үшін — 5 жылды құрайды. Бұл ретте Мәжіліс депутаттарының жалпы саны 60-тан 70 адамға дейін артады.
  • Вице-президент лауазымының енгізілуі: Атқарушы билік құрылымына жаңа вице-президенттік институт енгізіледі.
  • «Халықтық кеңес»: Жаңа консультативтік-кеңесші орган — азаматтық қоғам мен билік арасындағы тікелей диалог алаңы құрылады. Кеңеске заң шығару процесіне тікелей әсер ету және заң жобаларына өзгерістер енгізу құқығы беріледі.

2. Адам құқықтары, бостандықтары және азаматтарды қорғау

  • Ұлттық мүдделердің басымдығы: Халықаралық құқықтағы екпін өзгереді. Жаңа Конституция халықаралық аренада дәл Қазақстанның ұлттық мүдделерін толық қорғауды нақты бекітеді.
  • Құқықтық кепілдіктерді кеңейту: * Бір құқық бұзушылық үшін екі рет жазалаудан конституциялық қорғаныс енгізіледі.
    • Кінәсіздік презумпциясының тұжырымдамасы күшейтілді.
    • Өзіне, жақын туыстарына, сондай-ақ өзіне сенім артқан діни қызметшілерге қарсы айғақ беруге мәжбүрлеуге тыйым салу кеңейтілді.
    • Өз құқықтарын барлық заңды тәсілдермен, соның ішінде қажетті қорғаныспен қорғау құқығына кепілдік беріледі.
  • Тұрғын үйге қолсұғылмаушылық: Тұрғын үйден айыруға және одан шығаруға тиісті сот шешімінсіз мүлдем жол берілмейтіні нақты жазылған.
  • Митингілерді реттеу: Бейбіт жиналыстар мен демонстрациялар өткізу құқығы сақталады, алайда оның тұжырымдары қатаңдатылды. Рұқсат етілген формалардың тізбесі қысқарды (мәтіннен «шерулер» және «пикеттеу» терминдері алынып тасталды), сондай-ақ мұндай жиналыстарды шектеудің заңды негіздері кеңейтілді.
  • Цифрлық кеңістіктегі қорғаныс: Цифрландыру жағдайында азаматтардың құқықтарын күшейтуге және дербес деректерді қорғауға ерекше назар аударылған.

3. Экономика және бизнес

  • Бизнесті қорғау: Түзетулер аясында кәсіпкерлерді құқықтық қорғау тетіктері күшейтіліп, инвестициялық климат үшін тұрақты жағдайлар жасалады.
  • Ұлттық валюта: Ұлттық валютаны (теңгені) эмиссиялаудың ерекше құқығы мемлекетте сақталады, оның егемендіктің мызғымас элементі ретіндегі мәртебесі конституциялық деңгейде бекітілген.

4. Тарихи мәртебе және құрылыс негіздері

  • Тұңғыш Президенттің мәртебесі: 91-бапта Тәуелсіз Қазақстанның Негізін қалаушы, ҚР Тұңғыш Президенті — Елбасыға, сондай-ақ ол қалаған мемлекет қызметінің іргелі қағидаттарына сілтеме сақталып, нақтыланды.
  • Негіздердің өзгермейтіндігі: Қазақстанның егемендігі, тәуелсіздігі, унитарлығы, аумақтық тұтастығы және оның республикалық басқару нысаны бұрынғыдай мызғымас, қасиетті және өзгертуге жатпайтын болып қала береді.

Маңызды: 1995 жылғы ескі Конституцияның түпнұсқасы Президент Архивіне мәңгілік сақтауға беріледі, ал ел ресми түрде жаңа конституциялық дәуірде өмір сүруді бастайды.

Байланысты жаңалық

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Back to top button