Қазақстанда артық салмағы бар адамдарға көмек көрсету тәсілі өзгеруде. ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің, фармацевтика өнеркәсібінің және Диабет, эндокриндік және метаболизмдік аурулар қауымдастығының сарапшылары баспасөз мәслихатында бұл мәселенің дәрігер бақылауында жүйелі емдеуді талап ететінін талқылады, деп хабарлайды astana-akshamy.kz.
Артық салмақ мәселесін талқылауға және «семіздік» клиникалық диагнозы қойылған пациенттерге көмек көрсетудің жаңа стандарттарын қалыптастыруға ҚР ДСМ Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің, Ұлттық ғылыми денсаулық сақтауды дамыту орталығының (ҰҒДСДО), сондай-ақ Novo Kazakhstan (Novo Nordisk Kazakhstan) компаниясының өкілдері қатысты.
Бүгінде халықаралық және қазақстандық медициналық қауымдастық артық салмақ пен 2 типті қант диабеті, жүрек-қан тамырлары аурулары, тірек-қимыл аппаратының бұзылуы және басқа да ауыр метаболикалық асқынулардың даму қаупі арасында тікелей байланыс бар екенін көріп отыр. Obesity Atlas (2025) халықаралық зерттеуінің деректері бойынша, қазақстандық ересектердің 56%-ы артық салмақпен өмір сүреді, ал 20%-ына клиникалық формадағы семіздік диагнозы қойылған1. Бұл ретте азаматтардың көпшілігі патологиялар анықталғаннан кейін ғана эндокринологтар, кардиологтар сияқты бейінді мамандарға жүгінеді.
«Адам арықтағанда, оның май жасушалары тек көлемі жағынан кішірейеді, бірақ ешқайда жоғалмайды. Килограмм тастау – бастамасы ғана, басты міндет – қол жеткізілген нәтижені сақтап қалу. Бұл үшін дәрігердің бақылауымен тамақтануды, дене жүктемесін және пациенттің жалпы жағдайын үнемі қадағалап отыру қажет», - деп атап өтті Диабет, эндокриндік және метаболизмдік аурулар қауымдастығының президенті Айгуль Дурманова.
Оның айтуынша, тек таразының көрсеткіштеріне ғана сүйенуге болмайды. Қабылдау кезінде дәрігер дене салмағының өзгеру динамикасын, май тінінің пайыздық арақатынасы мен таралуын, зертханалық талдаулардың нәтижелерін бағалайды және пациенттің басқа да диагноздарын ескереді.
Ел ауқымында артық салмақ мәселесін шешу үшін заманауи нормативтік база қажет. Денсаулық сақтау жүйесі аурулардың салдарына жауап беруден біртіндеп профилактикаға және халықаралық ғылыми әзірлемелерді енгізу үшін жағдай жасауға көшуде.
Баспасөз конференциясы барысында Ұлттық қоғамдық денсаулық сақтау орталығы (ҰҚДСО) басқарма төрағасының орынбасары Жанар Қалмақова метаболикалық асқынулар қаупін азайту бойынша кешенді тәсіл бағдарламасының іске асырылуы туралы айтып берді.
Мұндағы алғашқы қорғаныс шебі – кәдімгі емханалар, онда дәрігер зат алмасудағы бұзылуларды уақытында байқап, адамда аурулардың дамуын болдырмайды. Алайда ел ауқымында семіздікпен жүйелі күрес жүргізу туралы сөз болғанда, дәрігерлердің күші жеткіліксіз. Мұнда мемлекеттің, ғылымның және фармацевтика индустриясының ынтымақтастығы қажет. Халықаралық тәжірибенің мұндай шешімдерді жасауда қалай көмектесетіні туралы метаболизм бұзылыстарымен бір ғасырдан астам уақыттан бері жұмыс істеп келе жатқан Novo компаниясының өкілдері айтып берді.
«Біз үшін ғылыми жетістіктердің пациенттер үшін шынайы мүмкіндіктерге айналғаны маңызды. Novo компаниясы Вегови® препаратының тіркеліп, бүгінгі таңда қазақстандықтарға артық салмақ мәселесін бақылау үшін қолжетімді екенін хабарлауға қуанышты», - деді Novo Kazakhstan бас директоры Манвендра Сингх.
Заманауи дәрі-дәрмек терапиясының қалай жұмыс істейтіні туралы Novo Kazakhstan медициналық директоры Галина Шин айтып берді. Вегови® препаратының тиімділігі мен қауіпсіздігі мыңдаған пациенттер қатысқан ауқымды STEP клиникалық зерттеу бағдарламасымен, сондай-ақ SELECT жүрек-тамырлар жүйесінің зерттеуімен расталған. Препаратты 2021 жылы FDA (Food and Drug Administration) және 2022 жылы EMA (The European Medicines Agency) мақұлдаған. Клиникалық практикада қолданылған жылдар ішінде пациенттердің салмағы азайып келе жатқанын және жүрек-қан тамырлары ауруларының, сондай-ақ семіздіктен болатын басқа да асқынулардың даму қаупі төмендеп келе жатқанын растайтын үлкен деректер жинақталды. Семаглутид 12 жастан асқан жасөспірімдерді емдеуге мақұлданды, бұл реттеуші органдардың препаратқа деген жоғары сенімін көрсетеді.
Кездесу барысында спикерлер атап өткендей, елде артық салмақ пен семіздік мәселесіне деген көзқарас мемлекеттік деңгейде өзгеруде. Дәрігерлердің жүйелі бақылауы және дәлелденген фармакологиялық терапияны қолдану – бұл ауруларды тиімді болдырмауға және пациенттердің өмірін ұзартуға мүмкіндік беретін шаралар кешені.
