2025 жылы Астана қаласының сот жүйесі сот істерін қарау, сот актілерін орындау, ақпараттық ашықтықты кеңейту, кадр саясаты мен материалдық-техникалық қамтамасыз ету бағыттарының барлығы бойынша тұрақты оң нәтижелерге қол жеткізді. Жыл қорытындысы сот төрелігінің сапасын арттыруға және азаматтардың құқықтары мен заңды мүддесін қорғауға бағытталған жүйелі әрі мақсатты жұмыстың тиімділігін көрсетті, деп хабарлайды astana-akshamy.kz.
Бұл туралы Астана қалалық коммуникациялар қызметі алаңында өткен брифингте Астана қаласы бойынша Қазақстан Республикасы Сот әкімшілігі департаментінің басшысы Елдос Жұмаксанов пен оның орынбасары Қанат Оспанов кеңінен ақпарат берді.
Сот статистикасы: өтініштер санының артуы және жоғары тиімділік
2025 жылы елорданың азаматтық соттарына 62 726 талап арыз бен іс келіп түсті. Олардың жартысынан астамы (32 931 іс (52,5%)) шешім шығарумен аяқталды. Даулардың елеулі бөлігі, яғни 11 803 іс немесе 18,8 пайызы татуласу тәртібімен реттелді. Бұл дауларды шешудің баламалы тетіктерінің дамып келе жатқанын көрсетеді.
Жеңілдетілген тәртіппен 27 907 іс қаралды, бұл түскен материалдардың жалпы санының 44,5 пайызын құрайды. Әкімшілік рәсімдік-процестік кодекс аясында әкімшілік соттарға 5 317 талап арыз келіп түсті, бұл өткен жылмен салыстырғанда 873 іске артық. Жүктеменің өсуіне қарамастан, соттар істерді уақтылы қарап, 1 553 іс бойынша шешім шығарды.
Қылмыстық соттарға 3 596 адамға қатысты 3 133 қылмыстық іс түсті. Оның ішінде 2 592 іс бойынша үкім шығарылып, 266 іс бойынша іс жүргізу тоқтатылды. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша 49 540 материал қаралды, бұл түскен істердің 99,3 пайызын құрап, тиімділіктің ең жоғары көрсеткіштерінің бірін көрсетті.
Мерзімді бақылау және құқық бұзушылықтардың азаюы
2025 жылы процестік мерзімдердің сақталуын күнделікті бақылауды қамтамасыз ететін Ситуациялық орталықтың жұмысына басымдық берілді. Жыл қорытындысы бойынша анықталған бұзушылықтар саны 3,9 пайызға азайып, 178 жағдайдан 171 жағдайға төмендеді.
Көбінесе істерді қарау мерзімдерінің бұзылуы, сот актілерін уақтылы енгізбеу, оның ішінде электрондық цифрлық қолтаңбамен бекіту, сондай-ақ сот отырыстарының кеш басталуы тіркелді. Барлық анықталған фактілер судьялар мен сот қызметкерлерінің қатысуымен өткізілетін жедел кеңестерде жүйелі түрде талданып, тиісті басқарушылық және тәртіптік шаралар қабылданды.
Ұйымдастырушылық және талдамалық жұмыс
Есепті кезеңде кеңейтілген және пленарлық отырыстарды, дөңгелек үстелдерді, аппараттық және қорытынды кеңестерді өткізу барысында ұйымдастырушылық қолдау көрсетілді. Судьялармен бірлесіп, сот ісін жүргізудің негізгі түрлерін және азаматтардың өтініштерін қарау мәселелерін қамтитын 32 жоспарлы талдау мен сот тәжірибесін қорыту жұмыстары жүргізілді. Сонымен қатар судьялардың кәсіби біліктілігін арттыру және заңнаманы біркелкі қолдануды қамтамасыз ету мақсатында 52 семинар өткізілді.
Сот актілерін орындау: оң серпін
2025 жылы соттар мәжбүрлеп орындату үшін 47 434 атқару парағын жолдады. Атқару ісін қозғаудан бас тарту үлесі 9,4 пайызды құрап, өткен жылмен салыстырғанда 3,3 пайызға төмендеді. Бұл сот актілерін дайындау сапасының артқанын және соттар мен орындау органдары арасындағы өзара іс-қимылдың тиімділігін көрсетеді.
Ашықтық пен халықпен кері байланыс мәселелеріне де ерекше назар аударылды. Департаментке 245 азаматтық өтініш келіп түсті, бұл 2024 жылмен салыстырғанда 56 пайызға аз. Жыл ішінде соттар мен департамент басшылығының қатысуымен 245 жеке қабылдау өткізілді.
Ақпараттық жұмыс та белсенді жүргізілді: бұқаралық ақпарат құралдары мен интернет-ресурстарда 1 400-ден астам материал жарияланып, 7 брифинг өткізілді және Instagram әлеуметтік желісінде 78 бейнеролик орналастырылды. Сонымен қатар, Facebook желісіндегі ашық топты қоса алғанда, әлеуметтік желілердегі азаматтардың өтініштеріне тұрақты мониторинг жүргізілуде.
Кадрлық және инфрақұрылымдық мәселелер
Қабылданып жатқан шараларға қарамастан, тұрғын үй құнының жоғарылығы мен еңбекақы деңгейіне байланысты кадр тұрақсыздығы мәселесі сақталуда. Оны шешу үшін әлеуметтік қолдау шаралары қолданылып, жастарды, жоғары оқу орындары мен колледж түлектерін тарту жұмыстары жүргізілуде.
2025 жылы соттарда 400-ден астам студент тәжірибеден өтті, жастар практикасы мен қоғамдық жұмыстар бағдарламалары іске асырылған. Сонымен қатар сот ғимараттарын жөндеу, мүмкіндігі шектеулі азаматтарға жағдай жасау және цифрлық инфрақұрылымды дамыту бағытында ауқымды материалдық-техникалық жұмыстар жүргізілді.
Жүйелі мәселелер және оларды шешу жолдары
Анықталған жүйелі мәселелердің қатарында көші-қон заңнамасы және шетел азаматтарын елден шығару туралы шешімдерді орындау мәселелері бар. Сот тәжірибесін талдау мен өткізілген дөңгелек үстел қорытындысы бойынша деректер базаларын цифрлық интеграциялау және көші-қон бақылауын күшейту жөнінде ұсыныстар әзірленді.
