Қазіргі жаһандану дәуірінде ұлт тәрбиесінің бағыты мен мазмұны бұрынғыдан да күрделене түсті. Ақпарат ағыны секундына сансыз мәлімет жеткізетін заманда жас ұрпақтың жүрегіне ұлттық рух пен адамгершілік құндылықты қатар сіңіру – ең маңызды міндеттердің бірі. Өйткені ұлттық болмысынан айырылған ұрпақ – тамырсыз ағаш секілді; ал рухы мықты, жүрегі ізгі ұрпақ – елдің ертеңін қалыптастыратын басты күш. Осы тұрғыда «Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасы мен №81 «Astana English School» халықаралық мектебінде құрылған «Орда» ұйымы – жаңа ғасырдың рухани бағдаршамы іспетті.
Бұл екі құрылымның түпкі мақсаты бір: ұлттың рухани өзегін сақтай отырып, әлемдік өркениетке лайық тұлға тәрбиелеу. «Адал азамат» бағдарламасы – әділдік пен адалдыққа, отансүйгіштік пен жауапкершілікке жетелейтін тәрбие жүйесі болса, «Орда» ұйымы – сол идеялардың өмірде жүзеге асуына жол ашатын оқушылардың өзін-өзі басқару кеңістігі. Екеуінің үйлесімі мектепті тек білім ордасы емес, адамдық қасиеттер мен ұлттық рухтың алтын бесігіне айналдырып отыр.
«Адал азамат» бағдарламасының өзегінде «жақсылық жасау – өмір мәні» деген ұстаным бар. Бағдарлама оқушының жүрегіне адалдық пен әділет, мейірім мен ар-ожданды ұялата отырып, оның тұлғалық дамуын ізгілікке бағыттайды. Әрбір бала өз ісіне жауапкершілікпен қарауға, елінің болашағына үлес қосуға тәрбиеленеді. Ал бұл қасиеттердің бәрі ұлттық тәлім-тәрбиенің тамырынан нәр алады.
Ал «Орда» ұйымы – осы құндылықтардың тәжірибелік алаңы. Бұл ұйым мектеп оқушыларының рухани әлемін кеңейтіп қана қоймай, олардың қоғамға пайдалы істерге белсене араласуына мүмкіндік береді. «Орда» төрт қанаттан тұрады: «Ақ Орда», «Алаш Орда», «Алтын Орда» және «Көк Орда». Әр қанат белгілі бір рухани бағытты қамтиды – әділдік пен тазалық, ұлттық сана мен тарихқа құрмет, шығармашылық пен көшбасшылық, ынтымақ пен бауырмашылдық.
Жаңа дәуір мектебінің ерекшелігі – тек білім беру емес, өмірге бейім тұлға қалыптастыру. Осы бағытта «Орда» ұйымының жобалары – нақты нәтижеге жетелейтін бастамалар. Мысалы, «Әдеп» жобасы – оқушыларды ізеттілік пен мәдениеттілікке баулып, ұлттық мінезді қалыптастырса, «Smart Bala» – заманауи технология мен инновацияны игеруге жол ашады. Ал «Eco Sana» мен «Қауіпсіз қадам» жобалары – экологиялық мәдениет пен өмірлік жауапкершілікті күшейтеді.
Ерекше мәнге ие «Ұлттық құндылық – ұлт қазынасы» жобасы әр оқушының бойына туған жерге сүйіспеншілікті, дәстүрге құрметті ұялатады. Қазақтың киіз үйі, ұлттық ойындары, ас дәстүрі мен өнері – барлығы оқушылардың рухани дүниесін байытады. Ал «Ұрпақтар сабақтастығы» жобасы арқылы үлкен мен кіші арасындағы алтын көпір жаңғырып, жас буын ата дәстүр мен өнеге арқылы өмірдің мәнін ұғынады.
Осындай сан қырлы жобалар арқылы «Орда» ұйымы мектеп өмірін жаңаша серпінмен байытып, әр оқушының ішкі әлеуетін оятуда. Бұл жүйе – рухани тәрбиенің ұлттық модельге айналған жаңа үлгісі.
Бүгінде «Орда» ұйымының жұмыс нәтижесі нақты істермен өлшенеді: бір ғана оқу жылында 20-дан астам жоба іске асып, 200-ге жуық іс-шара өткізілген. Мектеп оқушылары енді тек сабақ тыңдаушы емес, өз ортасында көшбасшы, елінің ертеңіне жауапты азамат ретінде қалыптасып келеді.
Бұл бағыттағы әр жоба, әр бастама – үлкен бір мақсаттың бөлшегі. Ол мақсат – елін сүйетін, адал еңбек ететін, рухани бай тұлға тәрбиелеу. Мектеп қабырғасында басталған осындай ізгі істер жас ұрпақтың өмірлік бағытына айналуда.
Мектеп – тұлға қалыптастыратын орта. Мұндағы тәрбие жүйесі қоғамның айнасы іспетті. «Адал азамат» пен «Орда» идеясының түйісу нүктесі – адамды адам еткен құндылықты дәріптеу. Бұл – әділдік, еңбек, мейірім, елге қызмет ету. Мұндай бастамалар арқылы мектеп қоғаммен біте қайнасқан тірі организмге айналады: мұнда әр бала өз орнын табады, әр ұстаз ұлт болашағы үшін тер төгеді.
Ұлы ойшыл әл-Фараби: «Адамның кемелдігі – оның адамгершілігі мен ақылында» деген. Демек, XXI ғасыр азаматы – тек білімімен емес, рухымен биік болуға тиіс. Осы тұрғыдан қарағанда, «Адал азамат» бағдарламасы мен «Орда» ұйымының сабақтастығы – болашақтың өрелі ұрпағын қалыптастыратын тамаша үлгі.
Қазақта «ел болам десең, бесігіңді түзе» деген дана сөз бар. Сол бесікті түзейтін де, тербететін де – мектеп пен ұстаз. Ал «Адал азамат» пен «Орда» сынды жобалар – сол ұлы істің сенімді тірегі.
Осы бағыттағы әрбір қадам – еліміздің болашағына салынған рухани инвестиция. Ұлттың рухы сақталған жерде үміт те, өркендеу де бар. Сондықтан мұндай бағдарламалар – тек мектептің емес, тұтас қоғамның тәрбиелік әлеуетін арттыратын, ұлт болашағын айқындайтын іргелі бастама.
Гүлнар Тайшыбаева,
Астана қаласы №81 «Astana English School» халықаралық мектебі
директордың тәрбие жұмысы жөніндегі орынбасары
