Қазіргі жаһандану жағдайында цифрлық технологиялар қоғам өмірінің барлық саласына терең еніп, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын іске асырудың жаңа кеңістігін қалыптастырды. Осыған байланысты Конституцияның жаңа мәтінінде алғаш рет азаматтардың құқықтарын цифрлық ортада қорғау туралы норманың бекітілуі – уақыт талабына сай қабылданған маңызды шешім, деп хабарлайды astana-akshamy.kz.
Әлемдік тәжірибеде де бұл үрдіс кеңінен көрініс табуда: Еуропалық одақта жеке деректерді қорғауға арналған GDPR регламенті қабылданып, азаматтардың цифрлық қауіпсіздігіне ерекше мән берілсе, бірқатар дамыған елдерде цифрлық құқықтар адам құқықтарының ажырамас бөлігі ретінде қарастырылады. Қазақстанда да бұл норманың Конституция деңгейінде бекітілуі жеке деректердің қорғалуын, цифрлық қызметтердің ашықтығы мен қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған. Бұл қадам мемлекеттің заманауи технологияларды дамыту мен азаматтардың құқықтарын қорғауды қатар ұстанатын жауапты саясат жүргізіп отырғанын көрсетеді әрі елдің цифрлық қоғамға бейімделуін жеделдетуге ықпал етеді.
Егер цифрлық ортадағы құқықтарды қорғауға жеткілікті мән берілмесе, оның салдары қоғам мен мемлекет үшін елеулі қауіптерге әкелуі мүмкін. Ең алдымен, азаматтардың жеке деректерінің қауіпсіздігі әлсіреп, олар заңсыз пайдалануға, киберқылмысқа және алаяқтық әрекеттерге ұшырауы ықтимал. Бұл өз кезегінде адамдардың цифрлық сервистерге деген сенімін төмендетеді. Цифрлық құқықтар ескерілмеген жағдайда ақпараттың заңсыз жиналуы, азаматтарды бақылаудың шамадан тыс күшеюі және сөз бостандығының шектелуі сияқты мәселелер туындайды.
Сонымен қатар, цифрлық қауіпсіздікке назар аудармау экономикалық дамуға да кері әсер етеді. Инвесторлар мен халықаралық серіктестер құқықтық қорғалуы әлсіз цифрлық ортаға сенімсіздік танытады, бұл инновациялар мен технологиялық прогресті тежейді. Сондықтан цифрлық ортадағы азаматтардың құқықтарын қорғау – тек құқықтық мәселе емес, ол ұлттық қауіпсіздік, қоғамдық тұрақтылық және елдің бәсекеге қабілеттілігімен тікелей байланысты стратегиялық міндет.
