Адамзат тарихындағы шешуші сәттердің бірінде әлем Нью-Делиде өткен AI Impact Summit 2026 саммитіне жиналды. Үндістан үшін бұл – мемлекет басшыларын, үкімет жетекшілерін, делегаттар мен әлемнің түкпір-түкпірінен келген жаңашылдарды қарсы алу үлкен мақтаныш пен қуаныш сәті болды.
Үндістан кез келген ісіне ауқым мен серпін береді, бұл саммит те соның айқын дәлелі болды. Саммитте 100-ден астам елдің өкілдері бас қосты. Жаңашылдар озық ЖИ өнімдері мен қызметтерін таныстырды. Көрме залдарында мыңдаған жастар сұрақ қойып, мүмкіндіктерді елестетіп жүрді. Олардың қызығушылығы бұл саммитті әлемдегі ең ауқымды әрі ең демократияланған ЖИ жиынына айналдырды. Мен мұны Үндістанның даму жолындағы маңызды кезең деп санаймын, себебі ЖИ инновациясы мен оны енгізуге бағытталған жаппай қозғалыс шын мәнінде бастау алды.
Адамзат тарихы өркениет бағытын өзгерткен көптеген технологиялық серпілістерге куә болды. Жасанды интеллект от, жазу, электр энергиясы және интернет сияқты жаңалықтармен бір қатарда тұр. Алайда ЖИтің ерекшелігі – бұрын ондаған жылдарға созылатын өзгерістер енді бірнеше апта ішінде жүзеге асып, бүкіл планетаға ықпал ете алады.
ЖИ машиналарды ақылды етуде, бірақ одан да маңыздысы – ол адамның ниетін күшейтетін қуатты құрал. ЖИ машинаға емес, адамға бағытталған болуы өте маңызды. Бұл саммитте біз жаһандық ЖИ талқылауының өзегіне адам игілігін қойдық және «Sarvajana Hitaya, Sarvajana Sukhaya» (Баршаға игілік, Баршаға бақыт) қағидатын ұстандық.
Мен әрдайым технология адамдарға қызмет етуі керек деп сенемін, керісінше емес. UPI арқылы цифрлық төлемдер болсын немесе COVID вакцинациясы болсын – біз Цифрлық қоғамдық инфрақұрылымның баршаға қолжетімді болуын қамтамасыз еттік, ешкімді назардан тыс қалдырмадық. Саммит барысында да дәл осы рухты көрдім: ауыл шаруашылығы, қауіпсіздік, мүгедектігі бар жандарға көмек және көптілді қоғамдарға арналған құралдар салаларындағы жаңашылдарымыздың еңбегінен айқын байқалды.
Үндістанда ЖИ-дің (жасанды интеллекттің) мүмкіндіктерді кеңейтетін әлеуетінің нақты мысалдары қазірдің өзінде бар.
Жақында үнді сүт кооперативі AMUL іске қосқан ЖИ негізіндегі «Sarlaben» цифрлық көмекшісі, басым бөлігі әйелдер болып табылатын 3,6 миллион сүт өндіруші шаруаларға өз тілінде мал денсаулығы мен өнімділігі туралы жедел кеңес беруде. Сол сияқты, Bharat VISTAAR атты ЖИ платформасы шаруаларға ауа райынан бастап нарық бағасына дейінгі ақпаратты көптілді форматта ұсынып, оларды қажетті мәліметпен қамтамасыз етеді.
Адамдар ешқашан жай ғана дерек нүктесіне немесе машиналар үшін шикізатқа айналмауы тиіс. Керісінше, ЖИ жаһандық игілік құралына айналып, Жаһандық Оңтүстік елдері үшін жаңа даму мүмкіндіктерін ашуы керек. Осы көзқарасты іске асыру мақсатында Үндістан адамға бағытталған ЖИ басқаруына арналған MANAV тұжырымдамасын ұсынды.
M – Moral and Ethical Systems (Моральдық және этикалық жүйелер): ЖИ этикалық қағидаттарға негізделуі тиіс.
A – Accountable Governance (Жауапты басқару): Ашық ережелер мен сенімді бақылау тетіктері болуы керек.
N – National Sovereignty (Ұлттық егемендік): Деректерге қатысты ұлттық құқықтар құрметтелуі тиіс.
A – Accessible and Inclusive (Қолжетімді және инклюзивті): ЖИ монополияға айналмауы керек.
V – Valid and Legitimate (Заңды және негізді): ЖИ заңдарға сәйкес келіп, тексерілетін болуы қажет.
«MANAV» сөзі «адам» дегенді білдіреді және XXI ғасырда ЖИ-ді адамзат құндылықтарымен ұштастыратын қағидаттарды ұсынады.
Сенім – ЖИ болашағының негізі. Генеративті жүйелер әлемді түрлі мазмұнмен толтырған сайын, демократиялық қоғамдар дипфейктер мен жалған ақпарат қаупіне тап болады. Тағам өнімдерінде құнарлылық туралы жапсырмалар болатыны сияқты, цифрлық контент те түпнұсқалық белгісіне ие болуы тиіс. Мен халықаралық қауымдастықты сутаңбалау мен дереккөзді растауға арналған ортақ стандарттар қалыптастыруға шақырамын. Үндістан бұл бағытта синтетикалық түрде жасалған контентті нақты таңбалауды заңмен талап ету арқылы алғашқы қадам жасады.
Балалардың әл-ауқаты – жүрегімізге жақын мәселе. ЖИ жүйелері жауапты әрі отбасы құндылықтарына негізделген қолдануды ынталандыратын қорғаныс тетіктерімен жасалуы тиіс. Бұл бүкіл әлемдегі білім беру жүйелеріне деген қамқорлығымызбен үндес болуы қажет.
Технология стратегиялық актив ретінде қорғалып, жабық күйде сақталған кезде емес, басқалармен бөліскен кезде өзінің ең үлкен игілігін береді. Ашық платформалар миллиондаған жастарға технологияны қауіпсіз әрі адамға бағытталған етуге үлес қосуға мүмкіндік береді. Бұл ұжымдық зият – адамзаттың ең үлкен күші. ЖИ жаһандық ортақ игілік ретінде дамуы тиіс.
Біз адамдар мен зиятты жүйелер бірлесіп жасап, бірге жұмыс істеп, бірге дамитын дәуірге қадам басып отырмыз. Мүлде жаңа мамандықтар пайда болады. Интернет алғаш пайда болғанда, оның қандай мүмкіндіктер ашатынын ешкім елестете алмады. Нәтижесінде ол сансыз жаңа мүмкіндіктер туғызды, дәл сол сияқты ЖИ де жаңа көкжиектер ашады.
Мен сенемін: біздің әлеуеті жоғары жастарымыз ЖИ дәуірінің басты қозғаушы күшіне айналады. Біз әлемдегі ең ауқымды әрі әртүрлі дағдыларды дамыту бағдарламаларының кейбірін жүзеге асыра отырып, қайта даярлау мен өмір бойы білім алуды белсенді түрде қолдап келеміз.
Үндістан – әлемдегі ең ірі жас халықтың және технологиялық таланттың біріне ие ел. Энергетикалық әлеуетіміз бен айқын саясатымыздың арқасында біз ЖИ мүмкіндіктерін толық пайдалануға бірегей жағдайда тұрмыз. Осы Саммитте үнді компанияларының отандық ЖИ модельдері мен қосымшаларын іске қосқанын көру мен үшін үлкен мақтаныш болды. Бұл біздің жас инновациялық қауымдастығымыздың технологиялық тереңдігін айқын көрсетті.
ЖИ экожүйеміздің өсуін жеделдету үшін біз мықты инфрақұрылымдық негіз қалыптастырып жатырмыз. India AI Mission аясында мыңдаған GPU (графикалық процессорлер) іске қосылып, алдағы уақытта тағы да көбейтілмек. Әлемдік деңгейдегі есептеу қуатына қолжетімді әрі қолайлы бағамен қол жеткізу арқылы тіпті ең шағын стартаптардың өзі жаһандық ойыншыға айнала алады. Сонымен қатар, деректер жиынтықтары мен ЖИ модельдеріне қолжетімділікті демократияландыру мақсатында ұлттық ЖИ репозиторийі құрылды. Жартылай өткізгіштерден бастап деректер инфрақұрылымына, қарқынды дамып келе жатқан стартаптар мен қолданбалы зерттеулерге дейін біз толық құн тізбегіне назар аударып отырмыз.
Үндістанның алуан түрлілігі, демократиялық жүйесі және демографиялық серпіні инклюзивті инновация үшін қолайлы орта қалыптастырады. Үндістанда табысты болған шешімдер бүкіл адамзатқа қызмет ете алады. Сондықтан біздің әлемге жолдайтын үндеуіміз: Үндістанда ойлап табыңдар және дамытыңдар. Әлемге ұсыныңдар. Адамзат игілігіне қызмет етсін.
Нарендра Моди
Үндістан Премьер-министрі
