Қазақстанның республикалық маңызы бар автомобиль жолдарында соңғы жылдары алғаш рет жол қауіпсіздігінің негізгі көрсеткіштері бойынша тұрақты оң динамика қалыптасты. 2026 жылдың алғашқы бес айының қорытындысы бойынша жол-көлік оқиғаларынан қаза тапқандар саны 26,8%-ға төмендеп, 336 адамнан 246 адамға дейін азайды. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 90 адамның өмірін сақтап қалуға мүмкіндік берді, деп хабарлайды astana-akshamy.kz.
Өлім-жітім көрсеткішімен қатар өзге де негізгі индикаторларда оң өзгерістер байқалады. Жол-көлік оқиғаларының саны 1 214-тен 1 151 жағдайға дейін немесе 5,2%-ға азайды. Ал жарақат алғандар саны 2 376 адамнан 2 181 адамға дейін төмендеп, 8,2% қысқаруды көрсетті.
Бұл көрсеткіштер республикалық жолдардағы қауіпсіздік жүйесінің жаңа кезеңге өткенін аңғартады. Егер бұрын негізгі шаралар апат орын алғаннан кейін қабылданса, бүгінде басымдық тәуекелдерді алдын ала басқаруға, цифрлық бақылауға, инженерлік қауіпсіздік шешімдеріне, қозғалыс жылдамдығын реттеуге және жолдардың жай-күйіне жеке жауапкершілікті арттыруға берілуде.
▪Ең маңызды нәтиже – ауыр зардаптардың азаюы
Жол-көлік оқиғаларының санына қозғалыс қарқындылығы, ауа райы жағдайы, жүргізушілердің тәртібі, көлік құралдарының техникалық жай-күйі және адам факторы сияқты көптеген себеп әсер етеді. Сондықтан апаттардың жалпы саны ғана емес, олардың салдары да ерекше маңызға ие.
Осы тұрғыдан алғанда ең маңызды нәтиже – қаза тапқандар санының үштен бірге жуық төмендеуі. Бұл қабылданып жатқан шаралардың ең алдымен ауыр және адам өліміне әкелетін жол апаттарының алдын алуға бағытталғанын көрсетеді.
Нәтижесінде республикалық жолдар жүргізушілер үшін болжамды әрі қауіпсіз бола түсуде, қауіпті учаскелер айқынырақ белгіленіп, қолайсыз ауа райының тәуекелдері тиімді басқарылып, жол қызметтерінің әрекет ету жылдамдығы артты.
▪Қауіпсіздік жүйесі жаңа тәсілмен дамуда
Қол жеткізілген нәтижелердің негізгі себебі – жол қауіпсіздігіне деген көзқарастың түбегейлі өзгеруі.
«ҚазАвтоЖол» ұлттық компаниясы нормативтік реттеу, цифрландыру, техникалық құралдарды жаңғырту, қысқы күтіп-ұстау, жол ақауларының алдын алу, жол жұмысшыларын қорғау және төтенше жағдайларға жедел әрекет ету бағыттарында кешенді жұмыстар жүргізуде.
2025 жылы жолдарды күтіп-ұстау, жабындарды профилактикалық өңдеу, техниканы пайдалану, жол жұмыстарын ұйымдастыру қауіпсіздігі, апатты учаскелерді талдау және тапсырмалардың орындалуын бақылау мәселелерін қамтитын 15-тен астам ішкі нормативтік құжат қабылданды.
Сонымен қатар жол-көлік оқиғалары жиі тіркелетін орындар мен тәуекелі жоғары учаскелер тұрақты түрде талданып келеді. 2025 жылдың қараша айынан бастап облыстық филиалдар бөлінісінде апаттылық статистикасы апта сайын қаралып, нақты тапсырмалар беріледі және олардың орындалуы бақылауға алынады.
Бұл жол қауіпсіздігінің тек техникалық мәселе емес, толыққанды басқару жүйесіне айналғанын көрсетеді.
▪Цифрлық технологиялардың тиімділігі дәлелденді
Жол қауіпсіздігін арттырудағы ең тиімді шешімдердің бірі – ауыспалы ақпарат белгілерін енгізу болды.
Мұндай жүйелер Астана – Щучинск және Астана – Қарағанды автожолдарында орнатылған. Қыс мезгілінде бұл бағыттар боран, көктайғақ және көрінудің нашарлауы салдарынан ең күрделі учаскелердің бірі саналады.
Ауыспалы ақпарат белгілері нақты жол және ауа райы жағдайына сәйкес жылдамдық режимін жедел өзгертуге мүмкіндік береді. Соның нәтижесінде жүргізуші жалпы ескерту емес, нақты жағдайға бейімделген шектеуді көреді.
Нәтижесінде 2025–2026 жылғы қыс мезгілінде аталған учаскелердегі жол-көлік оқиғаларының саны 53%-ға төмендеп, 57 жағдайдан 27 жағдайға дейін азайды. Қаза тапқандар саны 9 адамнан нөлге дейін төмендеді. Ал жарақат алғандар саны 102 адамнан 46 адамға дейін қысқарып, 55%-ға азайды.
Астана – Щучинск бағытында апаттылық деңгейі 57%-ға, ал Астана – Қарағанды бағытында 53%-ға төмендеді. Екі бағытта да талдау кезеңінде адам өлімі тіркелген жоқ.
