Журналистиканы «жолбикелерден» қызғанамын

0 123

Расына жүгінген жөн. Бұл түйінді тақырыптың авторы мен емес. Қаламды серік етуге серттескен, талай өренді өзіне еліктеткен Жанболат Аупбаевтың сөзі. Әріптестеріне берген бір сұхбатында сөз арасында айтып қалыпты.  Десе де, қалам ұстаған қауымды қарық қылмаған нарықтық заманда газеттің, тек газеттің ыстық-суығына төзіп, машақаты мен азабына көніп жүрген журналистердің көкейіндегі базына. 

Апам айтатын еді: «Ең құ­ры­­ған­­да бір кәсіптің құлағын ұс­­тасаң еді, өмірден өз наныңды адал тауып жейтін» деп. Епсіз, болбырлау кейпіме қарап, алаң­да­са­ керек жалғыз ұлының тағ­ды­рына. Құлағын ұстаған кә­сі­бім­нің «түрі» осы болды. Бі­рақ,­ апам қуанды. Шимай-шат­па­ғым­ басылған газетті сона-а-ау­ шал­ғай­да ­жатып, жаздырып алып­ оқиды… Газеттің сөзін тас­қа­ ба­­сыл­ған­ қа­си­ет­ті таңбадай қа­дір­­­лей­­ді.

Менің кәсібімнің мінездемесін Шерағаң (Шерхан Мұртаза) «ар­қа­ла­ғаны – алтын, жегені – жан­тақ»­ деп берген ғой. Одан бері де­ жарты ғасыр өткен болар. Әлі солай… Алайда, бүгінгі «жантақ жеп, алтын арқалағандардың» қа­­та­ры­ аз. Дұрысы, аз емес, көп. Кө­бі­ алтынның кебегін арқалар, жан­тақ­қа­ жуымайды. Содан кейін де­­ журналистиканың салмағы сын­ кө­тер­мей­ді.

«…Тоқсаныншы жылдардағы журналистика бабында еді». Бұл – Мейірхан Ақдәулеттің сөзі. Содан бастап қалам ұстағандардың көші шашырады. Тәуелсіздіктің алғашқы кезеңіндегі тоқырау ру­ха­нияттың да тегеурінін тежеді. Журналистиканың отымен кіріп, күлімен шығып жүргендердің де­ шыдамы таусылғандары бар. Қа­ла­мын басқа саланың құралына ай­ыр­бас­тағандарды кінәлау тағы артық. Заман солай! Қара нан мен қара суға зарыққан жұрт газетіңді қайтсін?! Ал, сол алмағайып ке­зең­де­ ма­ман­ды­ғына адалдық та­ныт­қан­дар­ды «Ердің ері», «Ең­бек­ Ері» десе, ешкім қарсы дау­­ласпас. Өйт­кені, қаламның қа­сі­ре­ті мен қа­сиетін зиялы кө­кі­рек­ се­­­зуі тиіс. Ал, Ердің ері, Еңбек Ері арамызда бар.

Тоқсаныншы жылдардан­ кей­інгі тоқырау қазақ руханиятының тегеурінін тежеді дедік. Қалың бұқараның санасын нарық жаула­ған. Алайда, жаңа ғасыр эко­но­ми­камызға серпін әкелді. Есесіне, рухани сананы жаулаған нарықты ыдырата алмады. Газеттің тиражы да,­ саны да ептеп еселенгенімен, әр­ шаңырақтың төріндегі «көк­ жә­­шік­­ке»­ телміргендер одан­ да­­ жиіледі. Жеңіл ойлы жұрт­ты­­ қысқа ойлы, басқа сарынды­ бағ­­дар­­ла­малар легі жетегіне ерт­­ті.­­ Көпке топырақ шашты де­­ме­­ңіз.­ Теріскейдегі бұрынғы қо­­жай­­ы­ны­мыз­дың телешоуын ай­ныт­пай қай­­та­ла­ған­ біздің кө­гіл­дір эк­ранда­ «жол­би­­ке­лер»­ жаң­быр­­дан­ кейінгі са­ңы­рау­құлақтай қаптады. Олардың тілінің шұ­бар­лы­ғын айтпағанда, мәде­ние­ті мен­ өнегесінің өзі өріс ке­ңей­т­пей­тіндей.

Жолбикелер – қатардағы эс­тра­да әншісі бола жүріп, экранда шүлдірлегендер. Жолбикелер – әртіс бола жүріп, әр нәрсеге басын сұқпалайтындар. Жолбикелер – шұрайлы тілі, қазақы болмысы, ұлт қазынасынан ұғымы ада бола тұра, теледидардан жылт етуге асығатындар, шалағай шоуларды шімірікпей әйгілейтіндер не­ме­се­ жолдан қосылғандар. Со­ны­сы­на қарамай, қаламның қасиетін ұққан, қасіретін шеккен жур­на­листің несібесіне жар­мас­қан­­дар. Жармаса қалып, шаң қап­­са жақсы ғой. Көке, жәкесі көп­ жолбикелер «алтын арқалап, жан­тақ жеген» журналисті шаң қап­ты­рады.

Содан кейін, журналистиканы жолбикелерден қызғанамын.

Асхат РАЙҚҰЛ,
a.raiqul@astana-akshamy.kz

Пікір жазу

Почтаңыз жарияланбайды

9 + 17 =