Jetimder jılamasa eken

0 129

Jwırda Resey depwtattarı AQŞ­-tıñ Reseydegi elşisi Maykl Makfoldı Memlekettik Dw­­mağa şaqırttı. AQŞ azama­­tına asırap alwğa berilgen re­­seylik Maksïm esimdi jas ba­­lanıñ ölimine baylanıs­­tı.­­ Depwtattardıñ aldında «esep» berwi üşin…

Jalpı Reseydiñ qurlıq asırıp jibergen qamqorsız balalarınıñ baqıtsızdıqqa uşırap, ölim quşqan jağdayı bir bul emes. Jarïyalağan mälimetteri boyınşa, bergi jïırma jılda AQŞ-qa jöneltilgen jïırmadan astam böbektiñ ölimi jumbaq küyinde qalıptı. Soğan oray, jetimekteriniñ AQŞ azamattarına asırap alwğa berilwine tıyım salatın zañ qabıldandı. Resey Prezïdenti Vladïmïr Pwtïn qol qoyğan atalmış qujat osı jıldıñ qañtar ayında küşine endi. Alayda, balalarınıñ tağdırın eldiñ ar-namısı men abıroyınıñ körsetkişi dep bilgen memleket munımen toqtalğan joq. Reseydiñ bas prokwratwrası men AQŞ-tıñ Ädilet mïnïstrligi arasında jumıs tobı qurılıp, Amerïkadağı büginge deyin asırawğa berilip qoyğan orıs balalardıñ tağdırı jiti nazarğa alındı.

Reseyde quyın köterilse, şañın jutpay qoymaytın biz üşin de bul mäseleniñ awılı alıs emes. Qazaqstannan qurlıq asırılğan qamqorsız balalardıñ tağdırına baylanıstı da oqtın-oqtın jan küyzelter jañalıqtar estilip turadı. Ärkimniñ ar-namısı men sana-sezimi ärqïlı. Parlamentte depwtat bolıp otırğanında Zäwre Qadırova apayımızdıñ şetelde ögey äkesi zorlıq jasağan qazaqstandıq qız balağa baylanıstı söz bolğanda: «Onday jağday elimizde az ba? Amerïka azamatı Qazaqstannan asırap alğan qızına zorlıq jasadı dep, baybalam salwdıñ qajeti qanşa?» degendey oyın irikpegen…

Qazirgi qolda bar mälimetterge qarağanda, Qazaqstannan soñğı 14 jıldıñ özinde 9 mıñğa jwıq bala şekara asırılıptı. Olardıñ 70 payızdan astamın asırap alğan – AQŞ azamattarı. 1997 jılı qabıldanğan «Neke jäne otbası twralı» zañ negizinde jol aşılğan osı bir keleñsizdiktiñ qanşa kes-kestep, qarsı şıqsa da, jolı kesilmep edi. Parlament minbesinen Jeken Qalïulı, Amangeldi Aytalı, Farïza Oñğarsınova, Wälïhan Qalïjanulı, Ramazan Sarpekov – basqa da depwtattar «jetimekterimizdiñ şeteldikterge berilwine tıyım salw kerek» dep, şırıldağan. Alayda, zañ zaman talabına say öñdelip, qayta kelgende de, däl osı mäsele qamtılğan tus qaralmadı.

Hoş. Qanşa gwmanïstik prïncïp ustanğanmen de, otbasında ösw quqığı bar balanıñ Otanında qalwğa da haqısı bar edi. Alayda, bizdiñ jetimekter sanın azaytqımız keldi. Awrw balalardı asırawşı adam tabılsa, qurlıq asırıp, «közin qurtıp», tınıştıq tabwğa talpındıq. Al, awrw balanıñ ay daladağı ata-anağa ne üşin qajet ekeni bizdi alañdatqan joq. Äytpese, jetim balalarına ïe bola almay, älsizdik tanıtıp otırğan elderden bala alıp jürgen Amerïkanıñ özinde qamqorsız qalğan säbïler mïllïondap sanaladı deydi…

Bizdiñ zañdar köp rette Resey zañdarınıñ izimen qabıldanadı. Resey qulağan jerden mindetti türde biz de sürinip ötemiz.
Biraq… Halıqaralıq şarttar negizinde qamqorsız balaların şeteldikterdiñ asırap alwına berwdi zañdastırıp, talapqa könse de, Resey keş te bolsa, qozğala bastadı. Jımïya külip, jetimekterin jetektep äketip, artınan jılatıp jürgender qïtığına tïgen sıñaylı…

Tağı da Parlamenttegi jağday esimizge tüsedi. Osı şeteldikterdiñ bala asırap alwına baylanıstı zañdı şegeley tüsetin Halıqaralıq konvencïya ratïfïkacïyalawğa usınılğan. (2005 jıl bolatın.) Sol kezdegi depwtat Tïto Sızdıqov: «Qolımdı şawıp tastaymın dese de, Konvencïyanı qoldap dawıs bermeymin», – dedi. Jalğız nükteni basa qoyıp, balalar tağdırına beyqam qarağan äriptesterine ağamız aşwlı edi. Jetimekterdi şekara asırğanğa tübegeyli qarsı bolatın…

Resey öz azamattarın qorğaw üşin jaña qadamdarğa barıp otır. Qurlıqtan äri biz de qulaq türip köreyikşi. Otanınan opasızdıq körip, jat qolğa berilgen bizdiñ jetimekter jılap jürgen joq pa eken?..

Näzïra BAYIRBEK,
n.bairbek@astana-akshamy.kz

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

19 − 19 =