جەر تۇتاستىعى، ەل بۇتىندىگىنە ءوزىمىز جاۋاپتىمىز

0 763

مەندە كەستەلەپ توقىلعان ادەمى «اينا قالتا» بار. جيەگىن شاشاقتاپ، مونشاقپەن كومكەرىپ، كوزدىڭ جاۋىن الاتىنداي ەتىپ جاسالعان قالتانى لاقايدىڭ ءبىر ىسمەرى توقىپتى. ەگەر وسى قالتا بولماسا جەر بەتىندە ونداي ۇلتتىڭ بارىن جانە ولاردىڭ ءتىلى قازاق تىلىنە وتە جاقىن ءارى ءتۇر كەلبەتى دە ۇقساس كەلەتىنىن بىلمەس پە ەدىم؟!

جالپى، جەر بەتىندە قانشا حالىق، ۇلت پەن ۇلىس بار؟ جەر بەتىندە ءۇش مىڭنان استام ۇلت بار ەكەن. «ۇلت» دەپ – وزىندىك سالت-ءداستۇرى، ورتاق ءتىلى مەن مادەنيەتى قالىپتاسقان، بەلگىلى ءبىر ايماققا قونىستانعان ادامدار توبىن ايتادى. ونىڭ دا سانىنا جەتكەندەر بار ەكەن. سانى جاعىنان ەڭ كوپ حالىق – قىتايلار. جالپى سانى – 1,2 ملرد. تاعى ءبىر ۇلكەن حالىق – ۇندىلەر، سانى 219 ملن ادامعا جەتىپ جىعىلادى. ولاردىڭ ءوزى سان الۋان تىلدە سويلەيدى ەكەن.

يۋنەسكو-نىڭ مالىمەتتەرىنە قاراعاندا، سان جاعىنان ەڭ از حالىق –پيتكەرندەر. پيتكەرن ارالدارىن مەكەندەيتىن وسىناۋ ۇلتتىڭ ۇزىن سانى بار بولعانى 60 ادام عانا ەكەن. لاتۆيادا 150-گە تارتا ليۆالار تۇرادى. رەسەيدە 180-نەن استام ۇلت بار. ەڭ كوپ ۇلتتى مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى سانالاتىن مەملەكەت – اقش. نيۋ-يوركتىڭ وزىندە 177 ۇلتتىڭ وكىلدەرى تۇرادى.

ال، ەلىمىزدە تۇرىپ جاتقان 130-دان استام ۇلت پەن ۇلىستاردى جونىندە نە بىلەمىز؟ شىنىن ايتۋ كەرەك، ونشا كوپ ەمەس، از دەپ ايتۋعا دا كەلمەيدى. بىراق، ارقايسىمىزدىڭ جاقسى تانىسىمىز بار. ول نەمىس، ول – ۇيعىر، شور نەمەسە وزبەك بولۋى مۇمكىن. ۇلتىنا ءمان بەرمەيسىز، ەڭ باستىسى – جاقسى ادام. دەمەك، ءبىزدىڭ ۇلت تانۋىمىزداعى جاقسى ادام ءبىزدىڭ كورشىمىز، تۋىسىمىز، قۇدامىزدىڭ دوسى، تاعى باسقا بولىپ كەتە بەرەدى.

جالقىعا قاراپ، جالپىنى، ياعني، شىققان تەگىن – ۇلتىن باعالايمىز. راسىندا دا. بۇل – جاقسى قاسيەت، ويتكەنى ءبارىمىز ءبىر جەر شارىنىڭ تۇرعىنىمىز. ودان بولەك ءوز ۇلتىمىزدىڭ وكىلىمىز. ءوز ۇلتىمىزدىڭ، شىققان تەگىمىز مەن وسكەن ورتامىز، «التىن ۇيامىزدىڭ» اتىنا كىر كەلتىرمەي، ازامات اتىمىزدى بيىك الىپ ءجۇرۋ ءۇشىن وسىنى ۇققانىمىز ءجون.

ءبىز – ءوز توپىراعىمىزدا، اتا مەكەنىمىزدە بىرنەشە عاسىرلاردان بەرى جاساپ كەلە جاتقان، بولاشاعى ماڭگىلىكتىڭ تورىنە قوناقتاعان جاسامپاز حالىق – قازاقتىڭ ۇرپاعىمىز.

جەردىڭ تۇتاستىعى، ەلدىڭ بىرلىگى مەن بەرەكەسى الدىمەن، مىنا بىزگە بايلانىستى. وزگە باۋىرلاردىڭ الاڭسىز ومىرىنە دە ءبىز جاۋاپتىمىز. ويتكەنى، ءبىز – مەملەكەت قۇرۋشى ۇلتپىز!..

 ايگۇل ۋايسوۆا

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى

three × 1 =