Jat ağımnıñ ketpeñiz jeteginde…

0 210

Bügingi tañda köptegen elderdi alañdatıp otırğan mäsele – dinï ekstremïzm men terrorïzm. Äsirese, jastardıñ jat ağımnıñ ıqpalına tüswiniñ aldın alw – kün tärtibindegi bas­tı mäsele. Turaqtı dinï ahwaldı qalıptastırw maqsatında qurılğan «Nur-Sultan qalası äkimdiginiñ Din problemaların zerttew ortalığı» destrwktïvti, psevdodinï ağımdar twralı şınayı aqparattar taralwımen jäne olardıñ ıqpalınan zardap şekkenderge kömek körsetw mäselelerimen aynalısadı.

Din problemaların zerttew ortalığında qayta beyimdelw pro­cesinen ötip jatqan azamattıñ biri – Sırımbet Jünisov. Ol – 2013 jılı jat ağımnıñ jeteginde top qurıp, elordanıñ adam köp jüretin birneşe jerinde jarılıs uyımdastırmaq bolğandardıñ biri. Elimizdiñ quqıq qorğaw organdarı tez arada iske kirisip, toptı qurıqtap ülgermegende astanamızda saldarı köp qayğılı oqïğa orın aları mümkin edi. Jaybaraqat jürgen jurttı jarıp jibermek bolğandar altı jıldan on jılğa deyingi merzimge sottaldı. Büginde jazasın ötep şıqqan azamat dästürli ïslamğa oralıp, hanafï mäzhabına bet burdı. Üyde qazaqı salttı ustanamız deydi. Adal eñbek etip, näsibin tawıp jürgen azamattıñ qoğamğa siñisip, qalıp­qa tüssem degen izgi nïeti bar.
– Sizdiñ osı jolğa tüswiñizge sebep bolğan ne jağday?
– 2001 jılı namaz oqï bastadım. Jalındap turğan kezimiz. Aqïqat izdeysiñ, izdenis bolğan jerde wağızdar tıñdaysıñ. Ol kezde awdïokassetalar bar edi ğoy, Nazratwlla, Dilmurat degen wağız­şılar şıqtı, solardıñ dağwasın tıñday bastadıq. Radïkaldı uyım qurw, jïhad jasaw degen oyğa kettik. Durıs tüsinbewimizge wağızdar sebep boldı. Kafïrlerdiñ dünïesi halal deydi. Sol sebeppen kafïrlerdiñ dünïe­sin alıp qoyudı maqsat ettik. Sawattıñ joqtığı, dinï bilimsizdikten jïhadtıñ ne ekenin bilmedik.
– Ol kezde meşitke kelmewşi me ediñiz?
– Meşitke kelgende namaz oqıp kete beretinbiz, toqsanınşı jıldardıñ ayağı bolatın, ol kezde meşitte dağwa jürgen joq, wağız az bolatın, din tanïtın adam sanaw­lı boldı, memleket tarapınan da dinge köñil bölinbegen kez. Onıñ üstine jas kezimizde buzıq boldıq, durıs arnanı tappadıq pa…
– Qanday otbasında östiñiz?
– Qazaqı tärbïede östim, Pavlodar oblısında qazaq mektebi bolmay orısşa oqıdıq, biraq, üydegi tärbïe qazaqşa boldı. Nağaşılarım namaz oqïtın adamdar edi.
– Topta basşı boldıñız ba?
– Men topqa soñğı jağında kirdim.
– Qasıñızdağılar qazir qayda?
– Sol kezde topta birge bolğandardıñ üşewi tüzew mekemesinde jazasın ötep jatır, olarğa on jılğa bas bostandığınan ayırw ükimi kesilgen bolatın. Üşewi jazasın ötep şıqtı.
– Olarmen baylanısta emes şığarsız?
– Joq. Baylanısım joq. Onday oydan awlaqpın.
– Qatelestim dep otırsız, dinge qatıstı, jalpı ömirge degen közqarasıñızdı sol tüzew mekemesinde otırğan kezde özgerte bastadıñız ba? Bul bağıtta teo­logtar jumıs jasağan şığar?
– Ol jer – adamnıñ rwhın basatın, jüregine iz qaldıratın jer, jazañdı ötep jatqan kezde uzaq oylanasıñ. Durıs bağıt tabwğa teologtardıñ da äseri boldı. Ärïne, basqa da dälelder tabasıñ, öziñ oylanıp-tolğanıp surıptaysıñ, birtindep sol oylarıñdı jüyeley bastaysıñ. Adam öziniñ basına tüsken kezde, sebep bolğan kezde oylanadı.
– Sonda mundağı elge jarılıs jasap, odan äri Sïrïya asıp, soğısqa barmaqşı boldıñızdar ma?
– Köptegen elde qırğï-qabaq soğıs örşigen, mazasız kez bolatın, bizdiñ Soltüstik Kavkazdağı soğısqa qatısw twralı josparımız boldı, onı azamattıq borışımız, nağız jigittiñ mindeti dep tüsingenimiz de bar.
– Neşe balañız bar?
– Eki qızım bar.
– Siz temir tordıñ ar jağında jatqanda äyeliñiz altı jıl boyı kütti me?
– Kütti. Otbasıma da qïın boldı sol kezder.
– Siz ketkende qızdarıñız neşede edi?
– Ülkeni 5-sınıpta, kişisi
2-sınıpta bolatın.
– Kişkentay bolğan eken, qız­darıñızdıñ erekşe süykimdi kezderine kwä bola almapsız…
– Ïä, sol jeri… Qalay öskenin… Kişkentay kezderinde şınımen de erekşe süykimdi, qılıqtarı qızıq bolatın, qızdarımnıñ kişkenesindegi qılıqtarı esimde ğoy… Kelsem, säbï kezdegidey emes, eresek tartıp ösip ketken, basqaşa.
– Balalarıñız ïnternetten jïhadşılar twralı mağlumat izdemey me?
– Qız balalar ğoy, olarğa qajeti joq dep esepteymin, özim din jolında bolsam da äyelim de, qız­darım da namaz oqımaydı. Qız­darım stwdent, kolledjde oqıp jatır, ömirge jañaşa közqaraspen qaraydı.
– Siz din jolındağı adam retinde jäne äke retinde olarğa namaz oqıñdar dep öz pikiriñizdi tañbaysız ba?
– Joq, men olarğa qulşılıq etiñder dep basında ayttım, qazir eşteñe demeymin, qabıldasa Allanıñ qalawımen, qabıldamasa tağı… Allanıñ qolında.
– Altı jıl äjeptäwir waqıt, temir tor işinde ötken esil waqıtıñızğa işiñiz aşïtın şığar…
– Bul mağan sınaq boldı, qanşama qïınşılıqtar bastan ötti, otbasım da qïnaldı. Bosqa ötken waqıt, ökinesiñ, ärïne. Äjeptäwir waqıt qoy… Jas keziñde bolsa jaraydı deysiñ, jïırmadağı jigit bolsañ, altı jılıñdı sarp etseñ de arı qaray da waqıt bar ğoy, ïnşalla der ediñ… Elwden astıq…
– Ömirdi qayta bastaytın mümkindik berilse qayter ediñiz?
– Alladan sonday mümkindik berilse 15-17 jastan bastap aqï­qat izdep, dinï sawat alwdı tañdar edim, öytkeni men dinge keş, 40 jastan asqan soñ keldim. Bizdiñ ğaybat aytıp, jamandıq jasawğa qaqımız joq, adamdı jek körwge, onı qanday bir äreketi boyınşa sögwge biz tïisti emespiz, öytkeni onı biz jaratqan joqpız, Alla jarattı. Şıbınnıñ özine tïiswge qaqımız joq. Quran arqılı köp bilimge jol aşıladı. Soğan anıq közim jetti. Bükil jaratılıstı tanw jolı Ïslam arqılı aşıladı.
– Qurannan basqa kitaptardı oqïsız ba?
– Ärïne, oqımasañ dünïe qarañğı. Adam ömir boyı oqıp, izdeniste bolwı kerek dep esepteymin.
– Eger sizderdi sol kezde quqıq qorğaw orındarı qolğa tüsirmese şınımen de jas astananıñ adam köp jüretin jerin jarıp jiberwleriñiz mümkin edi, jazıqsız qanşa adamnıñ ömiri qïılar edi…
– Men keyin oylana kelip, Alla bizdi türme arqılı bir jamanşılıqtan, tipti odan da ülken qasiretten qorğap alıp qalğanı degen tujırımğa keldim. «Är istiñ qayırı bar» degen söz oyıma oraladı.
– Qazir endi bostandıqqa şıqtıñız, ömirdi qayta bastadıñız, qoğam sizdi qalay qabıldawda?
– Qïın ğoy. Qoğamnıñ seni tüsinwi oñay emes, sonday jağdaydı bastan keşkennen keyin qateligiñdi sezinip, qoğamğa öziñ beyimdelip, oğan kirw, odan bölinbew maqsatı boladı. Biraq, qoğamnıñ sottalıp kelgenderge közqarası basqa. Degenmen, bärine de şükir deymin.
– Osı «Din problemaların zerttew ortalığımen» baylanısıp jatqanıñızğa qanşa waqıt? Jïi kelip turwıñızğa qarağanda öziñiz beyildi körinesiz.
– Ortalıqpen baylanıs ornatqanıma bir jıldan astı. Bul jerde tüsinik jumıstarın jürgizw, qoğamğa qayta beyimdew jolğa qoyılğan. Ärïne, öz qalawımmen kelemin, eger işki qarsılıq bolsa, bul jerge kelmes edim ğoy.
– Bizdiñ oqırmandarımız arasında jastar da bar, olarğa öz tarapıñızdan ne aytar ediñiz?
– Meniñ osılay jaza baswım­dağı bastı qateligim – teris közqarastan bastaldı. Arnayı, sawattı dinï bilim bolmağannan keyin är närsege elikteysiñ, naqtı dinï wağız almağannan, dinï bilim jetkiliksiz bolğannan şatasıp qalasıñ. Ol kezde qajetti aqparat az boldı desek, qazir kerisinşe aqparat köp, halıq aqparat tasqınınıñ astında qaldı, ïnternet bar… tek durıs arnanı tañdaw kerek. Meniñ aqïqat izdegen jandarğa aytarım, dinï sawattı basqa jerden izdemew kerek, dinï ortalıqtar, meşitterden surañızdar. Eliktep ketwdiñ zardabın şekken adam retinde aytarım – osı. Basqa adamdarğa sabaq bolsın, mundayğa barmasın, oylansın degen nïet bizdiki. Oylanbay jürgenderge oy salarlıq sebep bolayıq dedik Allanıñ qalawımen. Mümkin, adaswı mümkin adamdar biz arqılı oylanar…

Jadıra ŞAMURATOVA

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı