Jas urpaqqa qanday qaharman kerek?

0 54

Elorda teatr jılında «Mwzıkalıq jas körermen» teatrımen tolıqtı. Qallekïdiñ ornına quttı şañıraqqa qonıstanğan öner ujımı el ümitin aqtay ala ma? Jaña teatrğa tanımal akterlerdi toptastırwdağı maqsat ne? Bügingi telefonğa telmirgen balalar nazarın qoyılımğa qalay awdaradı? Osı jäne özge de suraqtardıñ jawabın bilw üşin atalmış teatr dïrektorı, Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qayratkeri Ashat MAEMÏROVPEN suhbattastıq.

– Öner ordasınıñ erekşeligi nede?

– Bir erekşelik, qo­yılımdardağı rölderdiñ barlığı jandı dawısta orındaladı. Teatr – ärtis pen körermenniñ arasın baylanıstıratın şınayı öner. Sol köpirde sezim, senim şındığı bar ma, sol mañızdı. Körermenniñ kökeyindegisin tap basıp, jüreginiñ tükpirinde jasırınıp jatqan sezim alawın tutatw – maqsatımız. Tek qana teatrdıñ repertwar­lıq sayasatın jürgizwmen şektelmey, ağartwşılıq jumıspen de aynalısqım keledi. Balalar qoyılım tamaşalawğa kelgende ulttıq, klassïkalıq aspaptarmen tanıssa deymiz. Sebebi bolaşaq opera-balet, teatr körermenderin tärbïelewimiz qajet.
– Sonda teatrda da fonogramma qoldanıla ma?
– Negizinen, köp teatrlarda horlardı fonogrammağa jazdırıp alıp aytadı. Jasıratını joq, aymaqtıq teatrlarda köp qoldanıladı. Dese de özime Jastar teatrı, Äzirbayjan Mämbetov atındağı drama jäne komedïya teatrı, Qalïbek Qwanışbaev atındağı qazaq memlekettik akademïyalıq mwzıkalıq drama teatrınıñ ärtisteri fonogrammağa jüginbeydi. Biz de solar sïyaqtı özge teatrlarğa ülgi bolıp, jasandılıqtan birjola bas tartwdı uyğardıq.
– Teatrdıñ Mäskewdiñ memlekettik akademïya­lıq mwzıkalıq balalar men jasöspirimder teatrı­men bäsekeleswge qarım-qabileti jete me? Rejïsser, akterlerdiñ käsibï şeberligi qalay?
– Teatrdıñ tiregi – akter men rejïsser. Qoyılımdı körermenge jetkizwşi – ärtis­ter. Qazirgi tañda akterlik quramnıñ köşin Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qayratkeri, Kann halıqaralıq festïvaliniñ jeñimpazı S.Eslyamova men Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qayratkeri B.Aytjanov bastap tur. Onı «Darın» memlekettik jastar sıylığınıñ ïegerleri ­A.Ötepbergen men A.Tölepov jalğastıradı. Ä.Makïn, E.Sadırbaev, R.Usmanov, S.Muqaşev, A.Amandıqov, A.Ğumarov, L.Temirhan, ­Z.Sapar, S.Keñşilik, A.Sündet sındı bolaşağınan ülken ümit küttiretin 50 akterimiz bar. Eger ärtisterimiz maqsatqa jetw jolında ayanbay eñbek etse, kez kelgen älemdik teatrlardan asıp tüswge mümkindigimiz jetedi. Jas rejïsserlermen jumıs isteymiz. Sebebi olardıñ jañaşıldığı basım. Meniñ maqsatım – jastardı qoldaw. Sebebi jastar jazğan dünïe jastardıñ jüregine jol tabadı.
– Teatr önerpazdarınıñ basım böligi öz şäkirtteriñiz eken. Akterlik quram qalay tañdaldı? Tanıs arqılı ma, älde kastïng uyımdas­tırıldı ma?
– Qırküyekte kastïng uyımdastırdıq. Mwzıkalıq jas körermen teatrı bolğandıqtan, «mwzıkalıq teatr ärtisi» mamandığı boyınşa bilim alğan käsibï akterler qabıldandı. Sebebi orkestr, hormen än aytw, arïyalardı jattaw käsibï biliktilikti talap etedi. Al iriktew kezinde Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qayratkerleri D.Hamzïna, A.Bermuhambetova, S.Eslyamova men S.Aytbaevanıñ özi törelik etti.
– Mektep oqwşılarınıñ arasınan atalğan teatrdıñ sahnasında şıñdalıp, keleşekte käsibï akter atanar şäkirt tärbïelew oyıñız­da bar ma?
– İndet ayaqtalğan soñ balalar şığarmaşılığına arnalğan teatr öneriniñ stwdïyasın aşamız, yağnï balğındarımız akterlik şeberlik boyınşa bilim alıp, teatr sahnasında täjirïbeden ötedi. Ïgi isti qala äkimdigi men Mädenïet basqarması da qoldap otır. Sebebi balalar estigen ertegilerinde özderi oynap jatsa, nur üstine nur. Stwdïyağa teatr önerine, dramağa quştar balalardı kastïng arqılı qabıldaymız.
– Jasıratını joq, soñğı waqıtta «Balalar spektakline bïletti mäjbürlep satpañdar, balalardı teatrğa küştep aparmañdar» degen sïyaqtı pikirler jïi aytılıp jür. Osığan qalay qaraysız? Özderiñiz mektep oqwşılarımen qalay baylanıs ornatasızdar?
– Mäjbürlew bolmaydı, sebebi bul – şağın teatr. Meniñşe, teatrğa bala öziniñ jürek qalawımen ğana kelwi kerek. Osı tusta jawapkerşilik ult bolaşağın oylağan muğalim men ata-anağa jükteledi. Jalpı bïlet qunı äzirge naqtı emes, ol 3-4 ayda jan-jaqtı zerttelip, anıqtaladı. Meniñ oyımşa, mektep oqwşılarına qoljetimdi bağada boladı. Dese de arnayı eki qatardı sol az qamtılğan, köpbalalı otbasılardıñ balalarına arnap, qoyılımdardı aqısız tamaşalawına mümkindik berwdi oyğa alıp otırmız.
– Repertwardı qalay tañdaysızdar? Qanday prem'eralar men jañaşa sïpattağı spektakl'derdi sahnalaw josparda bar?
– Qañtar ayında «Qız Jibek» etnofol'klorlıq myuzïkli men «Şämşi» qoyılımı usınıldı. Aqpan ayında ulı aqın M.Maqataevtıñ 90 jıldığına oray «Ğaşıq jürek» mwzıkalıq qoyılımı körermenge jol tarttı. Bolaşaqta B.Soqpaqbaev. T.Nurmağambetov, S.Sarğas­qaev, S.Muratbekov, R.Muqanova, Q.Isqaqtıñ balalarğa arnalğan twındıların sahnalaw josparda tur. Şeteldik tanımal twındılar orıs, ağılşın, qazaq tilderinde sahnalanwı qajet. Sebebi astanada ağılşın tildi oqıtatın mektepter bar, demek ağılşın tildi körermen de tabıladı. A.Çehovtıñ «Şağalasın» qazaq, orıs tilderinde qoyğımız keledi. Bul öz kezeginde teatrdıñ tabısına da oñ äserin tïgizedi. Spektakl'diñ eñ äweli rwhı, yağnï ïdeyası mıqtı bolwı kerek. Qazir teatrdıñ strategïyalıq josparın jasap jatırmız. Jas urpaqqa özderine tanıs keyipkerler men XXI ğasır qaharmandarı kerek.

Suhbattasqan
Naïma NURALIQIZI

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

eleven − eight =