جاس ۇرپاققا قانداي قاھارمان كەرەك؟

0 54

ەلوردا تەاتر جىلىندا «مۋزىكالىق جاس كورەرمەن» تەاترىمەن تولىقتى. قاللەكيدىڭ ورنىنا قۇتتى شاڭىراققا قونىستانعان ونەر ۇجىمى ەل ءۇمىتىن اقتاي الا ما؟ جاڭا تەاترعا تانىمال اكتەرلەردى توپتاستىرۋداعى ماقسات نە؟ بۇگىنگى تەلەفونعا تەلمىرگەن بالالار نازارىن قويىلىمعا قالاي اۋدارادى؟ وسى جانە وزگە دە سۇراقتاردىڭ جاۋابىن ءبىلۋ ءۇشىن اتالمىش تەاتر ديرەكتورى، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى اسحات ماەميروۆپەن سۇحباتتاستىق.

– ونەر ورداسىنىڭ ەرەكشەلىگى نەدە؟

– ءبىر ەرەكشەلىك، قو­يىلىمدارداعى رولدەردىڭ بارلىعى جاندى داۋىستا ورىندالادى. تەاتر – ءارتىس پەن كورەرمەننىڭ اراسىن بايلانىستىراتىن شىنايى ونەر. سول كوپىردە سەزىم، سەنىم شىندىعى بار ما، سول ماڭىزدى. كورەرمەننىڭ كوكەيىندەگىسىن تاپ باسىپ، جۇرەگىنىڭ تۇكپىرىندە جاسىرىنىپ جاتقان سەزىم الاۋىن تۇتاتۋ – ماقساتىمىز. تەك قانا تەاتردىڭ رەپەرتۋار­لىق ساياساتىن جۇرگىزۋمەن شەكتەلمەي، اعارتۋشىلىق جۇمىسپەن دە اينالىسقىم كەلەدى. بالالار قويىلىم تاماشالاۋعا كەلگەندە ۇلتتىق، كلاسسيكالىق اسپاپتارمەن تانىسسا دەيمىز. سەبەبى بولاشاق وپەرا-بالەت، تەاتر كورەرمەندەرىن تاربيەلەۋىمىز قاجەت.
– سوندا تەاتردا دا فونوگرامما قولدانىلا ما؟
– نەگىزىنەن، كوپ تەاترلاردا حورلاردى فونوگرامماعا جازدىرىپ الىپ ايتادى. جاسىراتىنى جوق، ايماقتىق تەاترلاردا كوپ قولدانىلادى. دەسە دە وزىمە جاستار تەاترى، ءازىربايجان مامبەتوۆ اتىنداعى دراما جانە كومەديا تەاترى، قاليبەك قۋانىشباەۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ ارتىستەرى فونوگرامماعا جۇگىنبەيدى. ءبىز دە سولار سياقتى وزگە تەاترلارعا ۇلگى بولىپ، جاساندىلىقتان ءبىرجولا باس تارتۋدى ۇيعاردىق.
– تەاتردىڭ ماسكەۋدىڭ مەملەكەتتىك اكادەميا­لىق مۋزىكالىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترى­مەن باسەكەلەسۋگە قارىم-قابىلەتى جەتە مە؟ رەجيسسەر، اكتەرلەردىڭ كاسىبي شەبەرلىگى قالاي؟
– تەاتردىڭ تىرەگى – اكتەر مەن رەجيسسەر. قويىلىمدى كورەرمەنگە جەتكىزۋشى – ءارتىس­تەر. قازىرگى تاڭدا اكتەرلىك قۇرامنىڭ كوشىن قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، كانن حالىقارالىق فەستيۆالىنىڭ جەڭىمپازى س.ەسلياموۆا مەن قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ب.ايتجانوۆ باستاپ تۇر. ونى «دارىن» مەملەكەتتىك جاستار سىيلىعىنىڭ يەگەرلەرى ­ا.وتەپبەرگەن مەن ا.تولەپوۆ جالعاستىرادى. ءا.ماكين، ە.سادىرباەۆ، ر.ۇسمانوۆ، س.مۇقاشەۆ، ا.اماندىقوۆ، ا.عۇماروۆ، ل.تەمىرحان، ­ز.ساپار، س.كەڭشىلىك، ا.سۇندەت سىندى بولاشاعىنان ۇلكەن ءۇمىت كۇتتىرەتىن 50 اكتەرىمىز بار. ەگەر ارتىستەرىمىز ماقساتقا جەتۋ جولىندا ايانباي ەڭبەك ەتسە، كەز كەلگەن الەمدىك تەاترلاردان اسىپ تۇسۋگە مۇمكىندىگىمىز جەتەدى. جاس رەجيسسەرلەرمەن جۇمىس ىستەيمىز. سەبەبى ولاردىڭ جاڭاشىلدىعى باسىم. مەنىڭ ماقساتىم – جاستاردى قولداۋ. سەبەبى جاستار جازعان دۇنيە جاستاردىڭ جۇرەگىنە جول تابادى.
– تەاتر ونەرپازدارىنىڭ باسىم بولىگى ءوز شاكىرتتەرىڭىز ەكەن. اكتەرلىك قۇرام قالاي تاڭدالدى؟ تانىس ارقىلى ما، الدە كاستينگ ۇيىمداس­تىرىلدى ما؟
– قىركۇيەكتە كاستينگ ۇيىمداستىردىق. مۋزىكالىق جاس كورەرمەن تەاترى بولعاندىقتان، «مۋزىكالىق تەاتر ءارتىسى» ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم العان كاسىبي اكتەرلەر قابىلداندى. سەبەبى وركەستر، حورمەن ءان ايتۋ، اريالاردى جاتتاۋ كاسىبي بىلىكتىلىكتى تالاپ ەتەدى. ال ىرىكتەۋ كەزىندە قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرلەرى د.حامزينا، ا.بەرمۇحامبەتوۆا، س.ەسلياموۆا مەن س.ايتباەۆانىڭ ءوزى تورەلىك ەتتى.
– مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ اراسىنان اتالعان تەاتردىڭ ساحناسىندا شىڭدالىپ، كەلەشەكتە كاسىبي اكتەر اتانار شاكىرت تاربيەلەۋ ويىڭىز­دا بار ما؟
– ىندەت اياقتالعان سوڭ بالالار شىعارماشىلىعىنا ارنالعان تەاتر ونەرىنىڭ ستۋدياسىن اشامىز، ياعني بالعىندارىمىز اكتەرلىك شەبەرلىك بويىنشا ءبىلىم الىپ، تەاتر ساحناسىندا تاجىريبەدەن وتەدى. يگى ءىستى قالا اكىمدىگى مەن مادەنيەت باسقارماسى دا قولداپ وتىر. سەبەبى بالالار ەستىگەن ەرتەگىلەرىندە وزدەرى ويناپ جاتسا، نۇر ۇستىنە نۇر. ستۋدياعا تەاتر ونەرىنە، دراماعا قۇشتار بالالاردى كاستينگ ارقىلى قابىلدايمىز.
– جاسىراتىنى جوق، سوڭعى ۋاقىتتا «بالالار سپەكتاكلىنە بيلەتتى ماجبۇرلەپ ساتپاڭدار، بالالاردى تەاترعا كۇشتەپ اپارماڭدار» دەگەن سياقتى پىكىرلەر ءجيى ايتىلىپ ءجۇر. وسىعان قالاي قارايسىز؟ وزدەرىڭىز مەكتەپ وقۋشىلارىمەن قالاي بايلانىس ورناتاسىزدار؟
– ماجبۇرلەۋ بولمايدى، سەبەبى بۇل – شاعىن تەاتر. مەنىڭشە، تەاترعا بالا ءوزىنىڭ جۇرەك قالاۋىمەن عانا كەلۋى كەرەك. وسى تۇستا جاۋاپكەرشىلىك ۇلت بولاشاعىن ويلاعان مۇعالىم مەن اتا-اناعا جۇكتەلەدى. جالپى بيلەت قۇنى ازىرگە ناقتى ەمەس، ول 3-4 ايدا جان-جاقتى زەرتتەلىپ، انىقتالادى. مەنىڭ ويىمشا، مەكتەپ وقۋشىلارىنا قولجەتىمدى باعادا بولادى. دەسە دە ارنايى ەكى قاتاردى سول از قامتىلعان، كوپبالالى وتباسىلاردىڭ بالالارىنا ارناپ، قويىلىمداردى اقىسىز تاماشالاۋىنا مۇمكىندىك بەرۋدى ويعا الىپ وتىرمىز.
– رەپەرتۋاردى قالاي تاڭدايسىزدار؟ قانداي پرەمەرالار مەن جاڭاشا سيپاتتاعى سپەكتاكلدەردى ساحنالاۋ جوسپاردا بار؟
– قاڭتار ايىندا «قىز جىبەك» ەتنوفولكلورلىق ميۋزيكلى مەن «ءشامشى» قويىلىمى ۇسىنىلدى. اقپان ايىندا ۇلى اقىن م.ماقاتاەۆتىڭ 90 جىلدىعىنا وراي «عاشىق جۇرەك» مۋزىكالىق قويىلىمى كورەرمەنگە جول تارتتى. بولاشاقتا ب.سوقپاقباەۆ. ت.نۇرماعامبەتوۆ، س.سارعاس­قاەۆ، س.مۇراتبەكوۆ، ر.مۇقانوۆا، ق.ىسقاقتىڭ بالالارعا ارنالعان تۋىندىلارىن ساحنالاۋ جوسپاردا تۇر. شەتەلدىك تانىمال تۋىندىلار ورىس، اعىلشىن، قازاق تىلدەرىندە ساحنالانۋى قاجەت. سەبەبى استانادا اعىلشىن ءتىلدى وقىتاتىن مەكتەپتەر بار، دەمەك اعىلشىن ءتىلدى كورەرمەن دە تابىلادى. ا.چەحوۆتىڭ «شاعالاسىن» قازاق، ورىس تىلدەرىندە قويعىمىز كەلەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە تەاتردىڭ تابىسىنا دا وڭ اسەرىن تيگىزەدى. سپەكتاكلدىڭ ەڭ اۋەلى رۋحى، ياعني يدەياسى مىقتى بولۋى كەرەك. قازىر تەاتردىڭ ستراتەگيالىق جوسپارىن جاساپ جاتىرمىز. جاس ۇرپاققا وزدەرىنە تانىس كەيىپكەرلەر مەن XXI عاسىر قاھارماندارى كەرەك.

سۇحباتتاسقان
نايما نۇرالىقىزى

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى

eighteen + 19 =