JAÑA ÄLEMDEGİ JAÑA QAZAQSTAN

0 398

Astanada «Jaña älemdegi ja­­ña­ Qa­zaq­s­tan»­ ta­qı­rıbındağı birinşi Nazar­baev­ oqwları halıq­­ara­lıq­ forwmı ötti.
51 memlekettiñ müyizi qara­ğay­day ğalımdarı men sayasat sardarları «jaqsınıñ jaq­sı­lı­ğın­ ayt,­ nu­rı ­tas­ısın» degen nïetpen As­­ta­na­ğa at arıltıp, ädeyi kel­di.

Tuñğış Prezïdent künine oray uyım­das­tı­rılğan jïın ğasır reformatorı atanğan Nazarbaevtıñ täwelsiz Qazaqstannıñ qalıptaswı men damwındağı rölin aşıp kör­se­­twge zor mümkindik berdi.

Nazarbaev Ortalığınıñ dïrek­to­rı Qanat Saw­dabaev jïınnıñ kirispe sözinde Qazaq­stannıñ damw jolı men Nazarbaevtıñ jasampaz qızmeti älemniñ köptegen elderi üşin zerttew nısanı bolıp tabılatının ayttı. Forwmğa qatıswğa 1500-den asa adamnıñ ötiniş bil­dir­wi sonıñ däleli bolsa kerek.

Büginde älemge tanımal eks-pre­zï­dent­ter, sarapşılar men ekono­mïs­ter, halıqaralıq uyımdar men­ iri kompanïyalardıñ basşıları Qazaqstan men onıñ basşı­sı­ twralı erekşe qurmetpen, tañ­da­nıs­pen söz etedi.

AQŞ Prezïdenti Barak Oba­ma­nıñ Nazarbaevtı «älem basşı­la­rı­­na ülgi bolarlıq tulğa» dep­ ata­ğa­nı­ bar.­ Pan Gï Mwn, Vla­dï­mïr­ Pw­tïn,­ Hw­ Czïn'­tao, Mar­ga­ret­ Tet­çer, Tonï Bler, dünïejüziniñ öz­ge de belgili sayasatkerleri osınday pikirde. Öytkeni, Nursultan Nazar­baev sayasï ıqpalı tek jeke­le­gen memleket şeñberinde ğana emes, örkenïettiñ damwına da äser etken Djordj Vaşïngton, Ma­hat­ma Gandï, Nel'son Mandela, Mus­tafa Kemal Atatürik, Mahathïr Mo­hamad sındı köşbasşılar ti­zi­­min jalğastırıp keledi.

«Adamzattıñ damwı men ja­ña­ mem­­le­­ket­ter­ qu­rw­dıñ­ şe­­şw­­­­şi­ ke­zeñ­­de­rin­de­ erek­şe pas­­sïo­nar­­lıq­­ je­tek­şi­ler­ pay­da­ bo­lıp,­ ta­­­rïh­­­qa­ enip­ ja­ta­dı.­ Olar­ ja­ña­ el­­­der­ tä­welsizdiginiñ sïmvolı­ ğana emes, rw­ha­nï­, zïyat­­ker­ köş­­bas­­taw­­şı­­ re­tin­de­ de­ ta­nı­la­­dı.­ Osınday pas­­sïo­­nar­lıq­ tul­­ğa­­­lar­­dıñ­­ qa­­ta­­rı­­­­na,­ söz­siz, Qazaqstan halqınıñ älem­ ta­­nı­­ğa­n­­ köş­­bas­­şı­­sı­­ Nur­sul­tan­ Äbişulı Nazar­baev­ jatadı» dedi jïında bayanda­ma­ ja­sa­ğan­ bi­lim jäne ğılım mïnïstri Baqıt­jan Jumağulov.

Elimizdiñ Memlekettik hatşısı Muh­tar Qul-Muhammedtiñ te­ñe­­wi de­ te­gin­nen­-te­gin­ ay­tıl­ğan­ joq.­ «Ame­rï­ka­lıq­tar­da­ ejel­den­ qa­lıp­tas­qan,­ fra­zeo­lo­gïya­lıq­ ay­na­lım­da­ jür­gen «ne­gi­zin­ qa­law­şı-äke­ler» attı tüsinik bar. Munday keremet atawğa AQŞ memlekettik qay­rat­­ker­le­ri­ Djor­dj­ Va­­şïng­ton,­ To­mas­­ Djef­fer­son, Djeyms­ Me­dï­son,­ Alek­sandr­ Ga­mïl'­ton­­dar­­ jat­­qı­­zı­­la­­tı­­nın­ bä­ri­ñiz­ bi­le­siz­der.­ Bäl­kim­, bul­­ min­ber­den­ men ne­ni meñ­ze­gim­ ke­­lip­ otır­ğa­nım­dı­ köp­şi­lik­ tü­sin­gen­ bo­la­r.­ Ïä, şınımen de, Nursultan Nazarbaev barlıq qazaqstandıqtar üşin tä­wel­siz Qazaqstannıñ «negizin qa­law­şı­-äke­si» bolıp tabıladı. Bul­ eş­ ar­tıq­ ayt­qan­dıq­ emes»­ de­di ol.

Rwmınïyanıñ eks-prezïdenti Emïl'­ Kons­tantïneskw de Elbasımız twralı keremet pikir­lerimen bölisti.

«Osıdan 14 jıl burınğı waqï­ğa esime tüsip otır, – dep bas­­ta­dı äñ­gi­me­sin,­ – Ol­ kez­de­ men­ bas­qa­ra­tın­ Rw­mı­nïya­ öte­ kür­de­li­ eko­­no­­mï­­ka­­lıq­­ ke­­zeñ­di­ bas­tan keşirip jatqan. 1998 jılı qır­kü­yek­te Qazaqstan Prezïden­ti­men­ kez­de­sw­diñ­ sä­ti­ tüs­ti.­ Kez­de­sw­den­ bir­ kün­ bu­rın­ Nur­sul­tan­ Na­zar­baev­tıñ­ 1996­ jı­lı­ jaz­ğan­ «XXI ğa­sır­ ta­bal­dı­rı­ğın­da»­ at­tı­ ki­ta­bın­ oqıp­ şıq­tım.­ Oqıp­ otı­rıp,­ tün­niñ­ bir­ wa­ğı­ bol­ğa­nın­ bay­qa­may­ da­ qa­lıp­pın.­ Ädet­te,­ saya­sat­ker­ler­ atı­nan­ ki­tap­ ja­zw­ğa­ ma­man­dan­ğan­ köp­­te­gen­ käsibï jazwşılardıñ jazw stïlimen jaqsı tanıs bolatın­mın. Al, bul kitaptıñ stïli mülde bö­lek edi. Men özime qajetti ja­ña­ ke­ñes­ter, jaña bastamalar tapqan­day boldım.

Al, resmï kezdeswden keyin Nur­sul­tan Nazarbaevtı kitaphanağa kök şäy işwge şaqırıp, ekewmiz Jibek Jolın jañğırtw jayında uzaq äñgimelesken edik» dep esine aldı.

Halıqaralıq sayasattıñ sözdik qo­­rın­­da­­ğı­ «Qazaqstandıq jol», «Na­zar­­baev­ fenomeni» uğımdarı älem alpawıttarınıñ osınday rïya­­sız moyındawlarınan keyin pay­da bolsa kerek.

Nazar­baev­ oqw­la­rı­nıñ­ mär­te­be­li­ qa­tı­sw­şı­la­rı­nıñ­ bi­ri­ BUU­ Bas­ hat­şı­sı­nıñ­ orın­ba­sa­rı­ Qasım-Jomart Toqaevtıñ piki­rin­şe, «Nazarbaev fenomeni» Ew­­ropa men Azïyanıñ, eki qurlıq­tıñ, eki örkenïettiñ, eki sayasï­ jüye – totalïtarïzm men demo­k­ra­­tïyanıñ tüyisken tusında twdı.

Osı eki türlilikti sïntezdep, de­mo­k­­­ra­tïya­lıq­ qun­dı­lıq­tar­dı­ qur­met­te­gen­ ew­ro­pa­lıq­ jä­ne­ san­ ğa­sır­lar­dan­ ke­le­ jat­qan­ azïya­lıq­ däs­tür­di­ sa­baq­tas­tı­ra otı­ra­ jür­giz­di.­ Sol­ se­bep­­ten­ de­ ha­lıq­ara­lıq­ qa­wım­das­tıq­ Qa­zaq­stan­­ köş­bas­şı­sı­nıñ­ iş­ki­ jä­ne­ sırt­qı saya­sat­ta­ğı­ sa­rab­dal jolın joğarı bağalap, onıñ esimin strategïyalıq oylaw qabileti joğarı tarïhï tulğalarmen qatar qoyadı.

«Adamzat tarïhına qarasaq, nağız köşbasşı eñ bir awır kezeñde, halıq basına ülken qïın­şılıqtar men awır sınaqtar kel­gende tarïh sahnasına şığadı da, sol batpanday, zilmawırday awırt­­palıqtı moynımen köterip şı­ğadı. Basqaşa aytsaq, tarïhtıñ özi osınday tulğanı twdıradı, al­ olar tarïhtı jasaydı. Bizdiñ El­ba­sı osınday qasïetterdiñ ïe­si jäne Qazaqstan tabısınıñ tarï­hın­ köz aldımızda jasağan adam» dedi ol.

Nursultan Nazarbaev sayasat sahnasında eñ beybitsüygiş köşbasşı retinde de tanımal. Sayasï közqaras, sayasï müdde turğısınan pikir qayşılığına boy aldırıp körgen jeri joq. Onıñ beybitsüygiştiginiñ bir ğana däleli – Qazaqstan ğalamdıq yadrolıq qarwğa qarsı qozğalıstıñ aldıñğı qatarında kele jatır.

Jïında Qazaqstan Respwb­lï­ka­sınıñ YUNESKO-dağı öki­li Oljas Süleymenov KSRO-nıñ eks-prezïdenti Mïhaïl Gorba­çev­tiñ kezinde «Nazarbaev özge prezï­dent­ter­ge­ ha­lıq­ara­lıq­ qawip­siz­dik­ke­ bay­la­nıs­tı­ kür­de­li­ mä­se­le­ni ­şe­şw­diñ­ ül­gi­sin­ kör­set­ti»­ degen sö­zin eske tüsirdi.

«Rasında da, bügingi tañda Na­zar­­baev­tıñ­ po­lï­gon­dı­ ja­­bw­ jö­nin­de­gi­ şe­şi­mi­ saya­sï­ da­na­lıq­ pen­ kö­re­gen­diktiñ naqtı mısalı bola aladı. Bizdiñ res­pwblïka jappay qırıp-joyatın qarwdı taratpaw jäne yadrosız älem qurw sayasatınıñ ülgisi bolıp tabıladı» dedi ol.

Nazarbaev oqwlarına qatısw­şı­lardıñ biri M.V.Lomonosov atın­dağı MMW-diñ rektorı Vïktor Sadovnïçïy Qazaqstannıñ bilim salasındağı serpindi isterine tänti ekenin jetkizdi.

Qazaqstandağı joğarı oqw orın­darınıñ janınan birneşe ğı­lımï-zerttew ortalıqtarınıñ qurılwı ğılım men bilimniñ bi­ri­­­gwine, nä­tïjesinde, jastardı ğı­­lımnıñ eñ jaña je­tis­­tik­terine jumıldırwğa mümkindik beretinin aytadı.

«Nazarbaevtıñ bastaması bo­yın­­şa qurılğan L.N.Gwmïlev atın­dağı EUW men Resey Fede­ra­cïya­sı Prezïdenti Vladïmïr Pw­tïnniñ belsendi qoldawımen aşıl­ğan­ M.V.Lomonosov atındağı MMW­ fïlïalı belsendi jumıs is­tep keledi. Nazarbaevtıñ meni «MMW-dıñ bağbanı» dep ataytını bar. Al, bizdiñ baq – örkendew men bilim arttırwdıñ keremet bağı boları sözsiz» dedi Vïktor Sadov­nïçïy.

Atı älemge äygili, awzı dwalı saya­sat sañlaqtarı osılay dep oy qorıttı.

1500-dey adam qatısqan forwmğa negizgi taqırıptar boyınşa 14 plenarlıq, 62 panel'dik jäne 409 stendtik bayandama iriktelip alınıptı.Oğan qosa, «Ult köş­bas­şısı N.Nazarbaevtıñ ğılı­mï eñbekteri men strategïya­lıq jobaları» attı körme uyım­das­tırıldı.

Şınar DOSAN

 

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

2 × 1 =