Jağajaylar nege jabıq?

0 52

Nur-Sultanda mawsımnıñ alğaşqı künderinen-aq awa rayı qattı ısıp, aptap ıstıq alqımnan alğanda, qala işindegi jäne qala töñiregindegi jağajaylarda karantïnge qaramastan köptiñ qarası köbeydi. Elordalıqtar swğa şomılğısı kelgende Esildiñ jağasın, özen men kölderdi, sw qoymaların jağalap ketedi. Biraq osı swğa tüsetin orındardıñ jağdayı köñil könşitpeydi. Mäselen, kez kelgen jerge şomılw asa qawipti.Elorda boyınşa 23 swğa şomılw ornı bar. Onıñ üşewinde ğana zañdı türde swğa tüswge ruqsat etilgen. Atap aytsaq, ortalıq jağajay, «Trï peskarya» jäne «Astanalıq awla» jağajayları. Atalğan orındar epïdemïologïyalıq ahwalğa baylanıstı äzirge jabıq. Al özge 20 aymaqta şomılwğa bolmaydı. 1 mawsımnan beri osı 20 orında swğa tüsemin dep 3 adam qaytıs boldı. Eki bala qutqarwşılardıñ arqasında ajaldan aman qaldı. Jedel qutqarw jasağınıñ orınbasarı Erlibek Qorğanbekulınıñ aytwınşa, qutqarwşılar küşeytilgen kestede jumıs istegenmen, barlıq awmaqtı nazarda ustaw mümkin emes. «Senbi, jeksenbi künderi küşeytilgen tärtippen jumıs isteymiz. Sw aydını awmağında ornalasqan turğın üy alaptarına, demalıs aymaqtarı men tıyım salınğan swğa şomılw orındarına barmaw twralı qala turğındarına kün sayın tüsindirw jumıstarın jürgizemiz. Jumıs barısında 11 adam äkimşilik jawapkerşilikke tartıldı. Demalwşılar saqtıq şaraların saqtawı tïis» dedi ol. Dese de, ruqsat etilgen jağajaydıñ üşewine de baratındar sanı köp. Sondıqtan bolar, jazdıgüni ïne şanşar orın bolmaydı.
– Kün qattı ısığanda swğa tüskiñ keledi. Sonday kezde ruqsat etilmegen jerlerde şomılwdan basqa amal joq. Meniñ oyımşa, äkimdik sol şomılwğa bolmaytın orın­dardı jönge keltirip, zañ­dastırsa durıs bolar edi. Munda demalıs künderi kelip köriñizderşi. Adam öte köp boladı. Jıl sa­yın solay. Swdıñ tazalığı saqtalmaydı ğoy ondayda. Adamdar arasındağı eki metr araqaşıqtıq saqtaw twralı aytpasaq ta boladı, – deydi elorda turğını Güljanat Amangeldïeva.
Qayda şomılamız? Buğan bïlik ökilderi bïıl elordada qalanıñ 4 awdanı boyınşa tegin kommwnaldıq jağajaylar aşw qarastırılwda ekenin ayttı. «3 aqılı jağajaydan bölek, tegin 10 jağajay aşw josparda bar. Bir mezgilde 10 mıñğa jwıq turğın tınığa aladı. Sonımen qatar, aqılı törtinşi jağajaydı aşw qarastırılıp jatır. Ruqsat etilmegen şomılw orındarı 19-ğa kemïtin boladı. Alayda munıñ barlığı elordanıñ bas sanïtarlıq därigeriniñ qawlısı negizinde anıqtaladı» dedi Tötenşe jağdaylar departamenti azamattıq qorğanıs basqarmasınıñ ağa ofïceri El'dor Älimğazıulı.
Swğa şomılw kezinde saq­tıq şaraların umıtpaw kerek. Adamdar arasındağı eki metr araqaşıqtıqtı saq­tap, betperdeniñ bolwı mindetteledi. Dene temperatwrañız artıp, basıñız awırıp tursa, şomılwdan bas tartqanıñız durıs. Salqın swda köp jüzw de zïyan, 10-15 mïnwttan artıq şomılmañız. Sebebi swıq swdıñ ağzanı şoşındırwı, deneni qattı toñazıtwı mümkin. Ondayda ayaq-qoldıñ tartılıp qalwı ğajap emes.
Tağı bir mäsele, ruqsat etilgen jağajaylarda şomılwğa keletinderdiñ qarası köp bolğandıqtan, aqısın da arzandatwdı qalaydı qala turğındarı. «Jıl sayın otbasımızben qaladağı ortalıq jağajayğa jïi kelemiz. Bağası qalta kötermeydi. Jağajayğa kirw üşin biraz qarajat qajet. Karantïn bolsa da, jazdı jağajayda ötkizgimiz keledi. Şomılwğa ruqsat berilgenin jäne aqılı jağajaylardıñ arzandawın qalaymın» deydi elorda turğını Zäwre
Ortaeva.
Şomılatın halıq orta tazalığın saqtawdı üyrenwi qajet. Şomılw orındarına şını ıdıstı swsındardı, ït-mısıq alıp kirwge, işimdik işwge de tıyım salınadı. Mas adamdarğa, qasında qarawşısı joq 16 jasqa tolmağan balalardıñ kirwine ruqsat etilmeydi. Alayda bul talaptardı bilgenmen, bey-jay qaraytındar barşılıq. Sonday-aq özderimen äkelgen swsın, tamaqtarınıñ qaldıqtarın, qoqıstarın betaldı qaldırıp ketetinderdiñ sanı azaymay otır.

Naïma NURALIQIZI,
stwdent

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

nine + 5 =