جاعاجايلار نەگە جابىق؟

0 52

نۇر-سۇلتاندا ماۋسىمنىڭ العاشقى كۇندەرىنەن-اق اۋا رايى قاتتى ىسىپ، اپتاپ ىستىق القىمنان العاندا، قالا ىشىندەگى جانە قالا توڭىرەگىندەگى جاعاجايلاردا كارانتينگە قاراماستان كوپتىڭ قاراسى كوبەيدى. ەلوردالىقتار سۋعا شومىلعىسى كەلگەندە ەسىلدىڭ جاعاسىن، وزەن مەن كولدەردى، سۋ قويمالارىن جاعالاپ كەتەدى. بىراق وسى سۋعا تۇسەتىن ورىنداردىڭ جاعدايى كوڭىل كونشىتپەيدى. ماسەلەن، كەز كەلگەن جەرگە شومىلۋ اسا قاۋىپتى.ەلوردا بويىنشا 23 سۋعا شومىلۋ ورنى بار. ونىڭ ۇشەۋىندە عانا زاڭدى تۇردە سۋعا تۇسۋگە رۇقسات ەتىلگەن. اتاپ ايتساق، ورتالىق جاعاجاي، «تري پەسكاريا» جانە «استانالىق اۋلا» جاعاجايلارى. اتالعان ورىندار ەپيدەميولوگيالىق احۋالعا بايلانىستى ازىرگە جابىق. ال وزگە 20 ايماقتا شومىلۋعا بولمايدى. 1 ماۋسىمنان بەرى وسى 20 ورىندا سۋعا تۇسەمىن دەپ 3 ادام قايتىس بولدى. ەكى بالا قۇتقارۋشىلاردىڭ ارقاسىندا اجالدان امان قالدى. جەدەل قۇتقارۋ جاساعىنىڭ ورىنباسارى ەرلىبەك قورعانبەكۇلىنىڭ ايتۋىنشا، قۇتقارۋشىلار كۇشەيتىلگەن كەستەدە جۇمىس ىستەگەنمەن، بارلىق اۋماقتى نازاردا ۇستاۋ مۇمكىن ەمەس. «سەنبى، جەكسەنبى كۇندەرى كۇشەيتىلگەن تارتىپپەن جۇمىس ىستەيمىز. سۋ ايدىنى اۋماعىندا ورنالاسقان تۇرعىن ءۇي الاپتارىنا، دەمالىس ايماقتارى مەن تىيىم سالىنعان سۋعا شومىلۋ ورىندارىنا بارماۋ تۋرالى قالا تۇرعىندارىنا كۇن سايىن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەمىز. جۇمىس بارىسىندا 11 ادام اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. دەمالۋشىلار ساقتىق شارالارىن ساقتاۋى ءتيىس» دەدى ول. دەسە دە، رۇقسات ەتىلگەن جاعاجايدىڭ ۇشەۋىنە دە باراتىندار سانى كوپ. سوندىقتان بولار، جازدىگۇنى ينە شانشار ورىن بولمايدى.
– كۇن قاتتى ىسىعاندا سۋعا تۇسكىڭ كەلەدى. سونداي كەزدە رۇقسات ەتىلمەگەن جەرلەردە شومىلۋدان باسقا امال جوق. مەنىڭ ويىمشا، اكىمدىك سول شومىلۋعا بولمايتىن ورىن­داردى جونگە كەلتىرىپ، زاڭ­داستىرسا دۇرىس بولار ەدى. مۇندا دەمالىس كۇندەرى كەلىپ كورىڭىزدەرشى. ادام وتە كوپ بولادى. جىل سا­يىن سولاي. سۋدىڭ تازالىعى ساقتالمايدى عوي وندايدا. ادامدار اراسىنداعى ەكى مەتر اراقاشىقتىق ساقتاۋ تۋرالى ايتپاساق تا بولادى، – دەيدى ەلوردا تۇرعىنى گۇلجانات امانگەلديەۆا.
قايدا شومىلامىز؟ بۇعان بيلىك وكىلدەرى بيىل ەلوردادا قالانىڭ 4 اۋدانى بويىنشا تەگىن كوممۋنالدىق جاعاجايلار اشۋ قاراستىرىلۋدا ەكەنىن ايتتى. «3 اقىلى جاعاجايدان بولەك، تەگىن 10 جاعاجاي اشۋ جوسپاردا بار. ءبىر مەزگىلدە 10 مىڭعا جۋىق تۇرعىن تىنىعا الادى. سونىمەن قاتار، اقىلى ءتورتىنشى جاعاجايدى اشۋ قاراستىرىلىپ جاتىر. رۇقسات ەتىلمەگەن شومىلۋ ورىندارى 19-عا كەميتىن بولادى. الايدا مۇنىڭ بارلىعى ەلوردانىڭ باس سانيتارلىق دارىگەرىنىڭ قاۋلىسى نەگىزىندە انىقتالادى» دەدى توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى ازاماتتىق قورعانىس باسقارماسىنىڭ اعا وفيتسەرى ەلدور الىمعازىۇلى.
سۋعا شومىلۋ كەزىندە ساق­تىق شارالارىن ۇمىتپاۋ كەرەك. ادامدار اراسىنداعى ەكى مەتر اراقاشىقتىقتى ساق­تاپ، بەتپەردەنىڭ بولۋى مىندەتتەلەدى. دەنە تەمپەراتۋراڭىز ارتىپ، باسىڭىز اۋىرىپ تۇرسا، شومىلۋدان باس تارتقانىڭىز دۇرىس. سالقىن سۋدا كوپ ءجۇزۋ دە زيان، 10-15 مينۋتتان ارتىق شومىلماڭىز. سەبەبى سۋىق سۋدىڭ اعزانى شوشىندىرۋى، دەنەنى قاتتى توڭازىتۋى مۇمكىن. وندايدا اياق-قولدىڭ تارتىلىپ قالۋى عاجاپ ەمەس.
تاعى ءبىر ماسەلە، رۇقسات ەتىلگەن جاعاجايلاردا شومىلۋعا كەلەتىندەردىڭ قاراسى كوپ بولعاندىقتان، اقىسىن دا ارزانداتۋدى قالايدى قالا تۇرعىندارى. «جىل سايىن وتباسىمىزبەن قالاداعى ورتالىق جاعاجايعا ءجيى كەلەمىز. باعاسى قالتا كوتەرمەيدى. جاعاجايعا كىرۋ ءۇشىن ءبىراز قاراجات قاجەت. كارانتين بولسا دا، جازدى جاعاجايدا وتكىزگىمىز كەلەدى. شومىلۋعا رۇقسات بەرىلگەنىن جانە اقىلى جاعاجايلاردىڭ ارزانداۋىن قالايمىن» دەيدى ەلوردا تۇرعىنى زاۋرە
ورتاەۆا.
شومىلاتىن حالىق ورتا تازالىعىن ساقتاۋدى ۇيرەنۋى قاجەت. شومىلۋ ورىندارىنا شىنى ىدىستى سۋسىنداردى، يت-مىسىق الىپ كىرۋگە، ىشىمدىك ىشۋگە دە تىيىم سالىنادى. ماس ادامدارعا، قاسىندا قاراۋشىسى جوق 16 جاسقا تولماعان بالالاردىڭ كىرۋىنە رۇقسات ەتىلمەيدى. الايدا بۇل تالاپتاردى بىلگەنمەن، بەي-جاي قارايتىندار بارشىلىق. سونداي-اق وزدەرىمەن اكەلگەن سۋسىن، تاماقتارىنىڭ قالدىقتارىن، قوقىستارىن بەتالدى قالدىرىپ كەتەتىندەردىڭ سانى ازايماي وتىر.

نايما نۇرالىقىزى،
ستۋدەنت

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى

seventeen − 10 =