Ustaz etken ustazdarı

0 169

Ol – qarapayım awıl mektebiniñ tülegi. Ustazdarına qarap ustaz bolwdı armandağan keşegi oqwşı. Mamandığın jan-tänimen süyip, kitaphanada talay tañın atırğan burınğı stwdent. Qazir mekteptiñ bölşegine aynalıp otırğan ulağattı ustaz. Biz bügin elimizdegi «Eñ üzdik pedagog», Nur-Sultan qalasındağı № 66 mektep-lïceydiñ matematïka jäne ïnformatïka päni muğalimi Sandwğaş Parmanova twralı söz etemiz.

15 jıldıq eñbek ötili bar Sandwğaş Qwanışbekqızı «Üzdik pedagog» sayısına qatarınan üş jıl qatısqan. Alayda babı kelisse de, barmaqtay baq jetpey osığan deyin talay tawı şağıldı. Keyipkerimiz alğan betinen qaytqan joq. Tabandılığı men mañday teriniñ arqasında eñbegi elenip, elimizdegi «men» degen 150-ge jwıq muğalimder arasınan oza şawıp bäyge aldı. Köpten kütken jaqsı jañalıqtı estigende Sandwğaş Parmanova eñ birinşi twıs-twğandarınan süyinşilegen.
Sandwğaş Parmanova Oñtüstik Qazaqstan oblısı Tülkibas awdanı Sactöbe eldi mekeninde köpbalalı otbasında dünïege keldi. Äkesi Qwanışbek mırza qolöner şeberi bolsa da, ay sayınğı tabısınıñ belgili bir böligin qızdarına arnap, soñğı şıqqan kitaptardı äkelip otırğan. Osılayşa, apalı-siñli Parmanovalar mektepke barmay jatıp-aq kitaptarğa qızığıp, muğalim bolıp oynay bastaydı. Bala küngi oyındarı bügingi ömirinde orındalıp, besewi de elimizdiñ tükpir-tükpirinde ustazdıq qızmet etwde.
«Adamnıñ adamşılığı jaqsı ustazdan» depti Abay. Keyip­kerimiz jetken jetistikterim men ustaz bolıp qalıptaswım ulağattı ustazdarımnan alğan önegemniñ arqası dep biledi. «Ustazdar meniñ ustazımday bolw kerek. Bul – jay söz emes, jürek sözim. Ömirlik ustazdarım ata-anam bolsa, käsibï maman etip dayındağan ustazdarım – Aytjan Ermuhanqızı, Nurşa Aljanbayqızı jäne köp ädistemeni üyretken Bayanğalï Ğalımjanulı. Men osı kisilerge qarap boy tüzedim, qalıptastım. Ustaz bolwdıñ ulılığına da köz jetkizdim» dedi Sandwğaş Qwanışbekqızı.

İndetti juqtırıp  alwdan qorıqpadı

Ülkender balasına: «Muğalim bol, däriger bol. Ölmeysiñ» dep bata berip, jol nusqap jatwşı edi. Osı eki ölmeytin mamandıqtıñ qadir-qasïetin de basımızğa is tüsken şaqta sezindik. Atı jaman indet halıq üşin densawlıqtan keyin mekteptiñ kerek ekenin uqtırğanday. Balamızben üyde qamalıp jatqanda «bilimsiz qala ma eken» dep qorıqqanımız da ras. Sol sätte «Balapan» arnasınan muğalimder kömekke keldi. Sandwğaş Parmanova da aldıñğı şepten tabıldı. Onıñ qoñır dawısı men tartımdı kelbetine qarap dïktor dep oylap qalwıñız da mümkin. «Ädisteme – tiri ağza, ol ünemi jañarıp, jasarıp tülep otıradı. Sol ädistememdi jetildirw üşin üzdiksiz izdenemin. İzdep tapqanımdı sabaqta qoldanıp, bilim berw men bilim alw arasındağı qıp-qızıl eñbekti bayqaymın, qorıtamın, iştey saralaymın, keyde muñayıp keyde marqayamın. Osınday köñil-küydiñ äserimen jürip, ayaq astınan elge kelgen indet kezinde onlayn oqıtwğa bar küş-jigerimdi ayamay jumsadım. «İndetti juqtırıp alamın-aw», «densawlığım özime kerek-aw», «bayqawsızda awrw juqtırıp alsam, ömirdiñ zañdılıqtarınan beyhabar qızıma kim qaraydı?» degen oylar mende bolmaptı. Tek teledïdardan sabaqtarımdı özim körip otırğanda ğana jüregim atoylap, kömeyime öksik tığılıp, janarıma toqtawsız ıp-ıstıq jas keldi. Süygen käsibinen adam balası basına qanday qïın jağday twsa da bezine almaydı eken. Sonı uqtım» deydi muğalim.
Sandwğaş Qwanışbekqızınıñ bastı maqsatı – pedagog atına kir keltirmew. Keyip­kerimizden:
– Jas maman Sandwğaş 15 jıl işinde özgerdi me? – dep suradıq.
– Käsibï jağınan täjirïbe jïnağanım bolmasa, jas kezdegi qulşınısım äli de qaynap tur, – dep jımïdı.
Ustazdıñ alğaşqı şäkirtteri büginde şetelderdegi jäne elimizdegi bedeldi joğarı oqw orındarın bitirip, ärtürli salada tabıstı eñbek etwde. Soñğı jıldarı Sandwğaş Parmanovanıñ 200-den astam şäkirti olïmpïada jüldegeri atanıp ülgergen. Bilikti muğalim jaqında ğana «Algebra älemi» attı 7-sınıpqa arnalğan oqw keşenin şığardı.
«Men sabaq berip turğan sätterimde nege ekenin bilmeymin, otbasım barın, olardıñ ärtürli jağdayın, özimniñ azdap awırıp jürgenimdi, päteraqı tölew kerek ekenin, bärin umıtıp ketemin. Al sabaq bitip üyge qaytıp bara jatqanda, bükil problema oyğa orala bastaydı. Bul jaqsı ma, jaman ba bilmeymin… Mağan jeke mäselelerimnen göri sabaqtıñ mäselesi şeşilgeni mañızdı sïyaqtı körinedi. Sabaqtarım bitkende ğana tirşilikpen betpe-bet kelemin. Jan dünïeni umıtıp, sabaq berwdiñ ğajabın sezinw dünïedegi eñ keremet sezimderdiñ biri der edim. Meniñşe, balanıñ jan-dünïesin bilmegen adam muğalim bola almaydı. Muğalimge perişteniñ nïeti, täwiptiñ közi, aqınnıñ jüregi, swretşiniñ qïyalı qajet! Meniñ jüregimnen ünemi «Arzan abıroy jïnaymın dep orğa qulama!», «Jaqsılıqtan basqanıñ bäri jalğan, qayırımdılıqtan özgeniñ qunı qara baqır, sıylas­tıqtan böten sımbattı närse joq!» degen köneden qalğan atalı sözder tögile beredi, tögile beredi. Sebebi onı tegim men dala zañı, ustazdarım sanama jıldar boyı quyıp ösirdi. Sodan ba, meniñ jüregimdegi pedagog qalıbı osınday» dedi Sandwğaş Parmanova.

Sabaqtı ömirmen  baylanıstıradı

Matematïka köp balanıñ oñ jambasına keletin pän emes. Biraq ustazdıq jolda jürgen matematïktiñ aytwınşa, eñ aldımen balanıñ qızığwşılığın anıqtap alw kerek. Mısalı, balañız mänerlep sırğanawğa qatıssa, sol sporttağı matematïkanıñ rölin balağa körsetw şart. YAğnï, burış jasap sırğanawın, jıldamdığın matematïkağa baylanıstırıp üyretse ğana balanıñ qızığwşılığı oyanadı. Bul – Sandwğaş Qwanışbekqızınıñ bastı ädistemesi. «Men matematïka jäne ïnformatïka pänderin oqıta jürip, sabaqtardıñ formasın müldem özgerttim. Osı pänderdiñ qazirgi ğılımï jetistikterin ünemi sabaqqa aparamın. Qazirgi tañda onlayn sabaqtıñ birneşe türin jay waqıtta da täjirïbeme engizwdi josparlap otırmın. Öz betimen bilim alw dağdısın qoldanatın oqwşı qalıptastırw meniñ birinşi maqsatıma aynaldı» deydi ustaz.
Üyinde öz balasın, tüzde el balasın oqıtıp jürgen muğalim bärine waqıt tabadı. Sportpen de aynalısadı, kitap ta jazadı, şäkirtterin olïmpïadağa da dayındaydı.
«Meni pedagog retinde ülgerimi tömen, älewmettik jağdayı ­naşarlaw oqwşılardıñ işki älemi ünemi mazalaydı. Ne oylap, ­ne sezinetinin bilip, meyirimge bölep, jüregine şoq tastap, jumbaq älemge jetelegim keledi. Pedagog retinde men qazirgi jağdayğa emes, aldağı on-jïırma jılğa dayın urpaqtı jasawğa bar küşimdi ­salıp jürmin. Üyde balalarımnıñ, mektepte oqwşılarımnıñ işki ünin estwge umtılamın. Dostıq qarım-qatınasta oqıtwğa özimdi biraz jattıqtırdım. Tım qataldıq qatıgezdikke äkelwi mümkin ekenin tüsindim. Erteñgi künniñ sınaqtarına tötep beretin bilim köşbasşıların bügin dayındaw kerek ekenin uğıp, äreketke köştim. «Qatelikter jasasın» prïncïpin qoldanıp jürmin, ol damwdıñ alğışartı bolatınına közim jetti. «Men sïyaqtı jasa!» ­prïncïpiniñ qate ekenin moyındadım» dedi Sandwğaş Qwanışbekqızı.
Ustazı jaqsınıñ ustamı jaqsı. Är şäkirtin ülken ömirge ükili ümitpen attandıratın Sandwğaş Parmanova sındı ­us­taz­darımızdıñ eñbegi köpke ülgi.

Köktem QARQIN 

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

20 + nine =