Turğın üylerdi basqarw qalay özgeredi?

0 14

Memleket basşısı 2019 jılğı 26 jeltoqsanda qol qoyğan «Qazaqstan Respwblïkasınıñ keybir zañnamalıq aktilerine turğın üy-kommwnaldıq şarwaşılıq mäseleleri boyınşa özgerister men tolıqtırwlar engizw twralı» Qazaqstan Respwblïkasınıñ zañı bïıl 7 qañtarda küşine endi. Osığan baylanıstı kondomïnïwm ob'ektilerin basqarw nusqası retinde päter ïeleri kooperatïvteri (PÏK), tutınwşılıq kooperatïvteri (TK) 2022 jıldıñ şildesine deyin taratılwı tïis.

Turğın üy-kommwnaldıq şarwa­şılıq salasın retteytin bul zañ qazirgi tañda kezigip otırğan saladağı birqatar mäselelerdi şeşedi. Onıñ işinde köppäterli turğın üylerdi kondomïnïwm nısanı retinde tirkewdi retteydi jäne oñtaylandıradı, päterler jäne turğın emes üy-jaylar ïeleriniñ üydi basqarwdağı quqıqtarın qamtamasız etedi, köppäterli üylerdi basqarwşılar men basqarwşı kompanïyalar qızmetterin retteydi, ortaq mülikke kürdeli jöndew jumıstarın jürgizwdiñ jaña tetikterin engizedi, päterlerdi paydalanw, olardı turğın emes üy-jaylarğa awıstırwda turğındardıñ kelisimin alw sïyaqtı mäselelerdi retteydi, lïftterdi qawipsiz paydalanwdı qamtamasız etw üşin ulttıq standarttar qoldanwdı, qızmet körsetwşilerdi attestattawdan ötkizwdi jäne turğın üy-kommwnaldıq şarwaşılıq salasın cïfrlandırwdı qarastıradı.

Jaña zañda ne eskerildi?

Jaña zañ boyınşa köppäterli üydi kondomïnïwm nısanı retinde tirkew kerek. Onıñ jalpı awdanı anıqtalıp, mülik ïesiniñ ärqaysınıñ jeke ülesi ayqın körsetiledi. YAğnï üydi basqarwda teñ quqıqqa ïe boladı. Päter ïeleriniñ kelisiminsiz jalpı mülikti satwğa nemese jalğa berwge zañmen tıyım salınadı. Keybir qurılıs kompanïyaları üydi tirkemey turıp jertöle, irge qabattar sïyaqtı ortaq mülikti satıp jiberetin. Endi oğan da tosqawıl qoyılıp, kondomïnïwmnıñ naqtı awdanı üydi josparlaw barısında ayqındaladı.
Köppäterli üylerdi buğan deyin, negizinen, päter ïeleri kooperatïvteri basqarıp keldi. Olardıñ qızmetine köptegen sındar aytıldı. Nemese qurılıs kompanïyaları menşik ïelerimen kelispey, özderiniñ basqarwşı kompanïyalarınıñ qızmetin tañatın. Jaña zañ boyınşa päterler men turğın emes üy-jaylardıñ ïeleri basqarwdıñ eki formasınıñ birin tañdawı tïis: zañdı tulğa retinde mülik ïeleriniñ birlestigin (MÏB) quradı nemese barlığı birlesip basqaratın qarapayım seriktestik boladı. Eki türinde de «bir üy – bir birlestik nemese qarapayım seriktestik – bir şot» qağïdatı jumıs isteydi. YAğnï är üydiñ turğındarı öz qarjıların özderi basqarıp, paydalana aladı. Nemese üydi basqarw mindetin basqarwşı adamğa nemese basqarwşı kompanïyağa jüktey aladı.
Jaña zañnıñ bastı maqsatı – kondomïnïwmdı basqarwdıñ eski ädisinen bir üydi basqarwdıñ jaña türine köşw. Ol üşin qoldanıstağı jäne tirkelgen PÏK, JŞS, TK-lar bir jıldıñ işinde KÜ-niñ saylanğan keñesine üy qurılısına, kütimine jäne paydalanwına, sonday-aq kondomïnïwm ob'ektileriniñ ortaq mülikterine qatıstı barlıq qujattardı berwi, sosın ol qujattar joyılwı tïis. Eger qujattar berilmese, turğın üy komïssïyası basqarwşı uyımdı mäjbürlep taratw üşin sotqa jügine aladı. Degenmen PÏK, JŞS, TK servïstik kompanïyalar retinde 2022 jıldıñ 1 şildesine deyin jumıstarın jalğastıra aladı.

 

Ernar Qïyabaev,
Nur-Sultan qalası boyınşa Qalalıq orta sapası jäne baqılaw basqarması Esil awdandıq ïnspekcïyasınıñ bas mamanı:

– Burındarı bir uyım birneşe üyge qatar qızmet körsetse de, bir-aq esepşot aşatın bolsa, jaña zañda är üy üşin jeke-jeke şot aşw mindettelgen. Munda är üydiñ esepşotındağı qarjı tek sol üydiñ ğana muqtajdığına jaratılwı zañdastırılğan. Buğan deyin turğın üydi paydalanw şığındarınan basqa qajettilikteri üşin aqşa jïnaw zañda qarastırılmağan, al jaña zañ boyınşa turğındar är 1 şarşı metr üşin 13 teñgeden kem emes aqşa tölewge mindetti. Mısalı, jalpı awmağı 5 mıñ şarşı metr turğın üyden ayına 13 teñgeden eseptegende  65 mıñ teñge jïnalsa, bir jılda ol 780 mıñ teñge boladı. 10 jılda 7 mln 800 mıñ teñgege jetedi. Turğındar üydiñ kürdeli jöndewi üşin Ükimetke qol jaymay, özderi şotında jïnalğan älgi somanı jumsay aladı.

 

Basqarw organınıñ quzırına ne berildi?

Zañ boyınşa päter ïeleriniñ jïını joğarğı basqarw organı bolıp sanaladı. YAğnï ortaq mülikti basqarw jäne onı kütip-ustaw mäselelerin keñesip şeşedi. Üy keñesiniñ, revïzïyalıq komïssïyanıñ müşelerin saylap, qızmetine rïza bolmasa, olardıñ ökilettilikterin toqtata aladı. Üydi basqarw formasın tañdap, şığındar josparın bekitedi. Üyge kürdeli jöndew jürgizw, ortaq mülikti jalğa berw sïyaqtı mañızdı şeşimderdi qabıldaydı.
Zañda üydi basqarw mindeti jükteletin adam nemese basqarwşı kompanïyağa naqtı tüsinik berilip, olardıñ quqıqtarı men mindetteri anıq körsetilgen. Ortaq mülik nısandarına kürdeli jöndew jürgizwdiñ jaña tetikteri engiziledi. Menşik ïeleriniñ bul maqsatqa qarjı jïnaw tärtibi, qawipsizdigin qamtamasız etw jäne saqtandırw jayı, jïnaqtawşı şotqa salınatın qarajat kölemi ayqındaladı.
Sonday-aq jaña zañ talaptarı boyınşa turğın emes üy-jaylar päterlerden oqşawlandırılıp, özderiniñ bölek esikteri bolwı tïis. Jäne bul talap endi hostelderge de taraladı. Tüngi mezgilde tınıştıq saqtaw, aynaladağı kisilerdiñ mazasın alatın, şw şığaratın jumıstar jürgizbew, temekini arnawlı orındarda ğana tartw sïyaqtı özge de talaptar ayqındaladı.
Lïftterdi qawipsiz paydalanw salasındağı mäselelerdi şeşw üşin birqatar şaralar qarastırılğan. Bul maqsatta endi ulttıq standart äzirlenip, qızmet körsetwmen aynalısatın zañdı tulğalardı attestattaw közdelgen. Saladağı jergilikti atqarwşı organdar men wäkiletti organnıñ quzıreti ayqındaladı.
Turğın üy kommwnaldıq salada barlıq bïznes ürdisterdiñ aşıqtığın qamtamasız etw jäne barlıq taraptıñ özara is-äreketin jaqsartw maqsatında salanı cïfrlandırw şaraları atqarıladı. Ol üşin elektrondıq aqparattıq reswrstar men aqparat jüyeleri engiziledi.

Basqarw forması qanday bolmaq?

Basqarwdıñ birinşi nusqası – mülik ïeleriniñ birlestigi (MÏB) kommercïyalıq emes zañdı tulğa bolıp tabıladı. Birlestiktiñ törağası bir jılğa saylanadı jäne osı merzim işinde barlıq sottarda, memlekettik organdarda jäne uyımdarda MÏB müddesin senimhatsız qorğay aladı.
Basqarwdıñ ekinşi nusqası – qarapayım birlestik (QB) ol zañdı tulğa emes, onı ädilet organdarında tirkewdiñ qajeti joq. Päter ïeleri jäne turğılıqtı emes jıljımaytın mülik ïeleriniñ jalpı jïnalısında senimdi tulğa saylanadı. Oğan MÏB törağası sïyaqtı mindetter jükteletindikten, barlıq köppäterli üylerdiñ (KÜ) turğındarı oğan atalğan mindetterdi atqarwı üşin senimhat jazıp tapsırwı tïis.
Eger MÏB törağası nemese QB senimdi tulğası KÜ basqarwmen tolıqtay aynalısa almasa, äytpese aynalısqısı kelmese, basqarwşını, bolmasa basqarwşı kompanïyanı tañdap alwğa boladı. Olardıñ derbes sertïfïkatı, lïcenzïyası, yakï attestatı bolwı kerek. Sonday-aq basqarwşı kompanïya birneşe üylermen qatar jumıs istey berwi mümkin.

Jaña zañnıñ artıqşılığı

Turğın üy-kommwnaldıq şarwaşılıq mäseleleri boyınşa jaña zañğa säykes jeke käsipkerlikter, jawapkerşiligi şektewli seriktestikter 2021 jıldıñ qañtarına deyin üydi basqarwdıñ mülik ïeleriniñ birlestigi (MÏB) nemese qarapayım birlestik (QB) formasına köşip bolwı tïis. Al PÏK-tiñ, öndiristik kooperatïvterdiñ jañaşa nısanğa awıswına 2022 jıldıñ qañtarına deyin merzim berilgen. Qazirgi küni QR Ïndwstrïya jäne ïnfraqurılımdıq damw mïnïstrliginiñ Qurılıs jäne turğın üy-kommwnaldıq şarwaşılıq isteri jönindegi komïteti atalğan zañnıñ 19 baptan turatın zañişilik aktilerin äzirlep jatqan körinedi.

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı