تۇرعىن ۇيلەردى باسقارۋ قالاي وزگەرەدى؟

0 14

مەملەكەت باسشىسى 2019 جىلعى 26 جەلتوقساندا قول قويعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى بيىل 7 قاڭتاردا كۇشىنە ەندى. وسىعان بايلانىستى كوندومينيۋم وبەكتىلەرىن باسقارۋ نۇسقاسى رەتىندە پاتەر يەلەرى كووپەراتيۆتەرى (پيك), تۇتىنۋشىلىق كووپەراتيۆتەرى (تك) 2022 جىلدىڭ شىلدەسىنە دەيىن تاراتىلۋى ءتيىس.

تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋا­شىلىق سالاسىن رەتتەيتىن بۇل زاڭ قازىرگى تاڭدا كەزىگىپ وتىرعان سالاداعى بىرقاتار ماسەلەلەردى شەشەدى. ونىڭ ىشىندە كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردى كوندومينيۋم نىسانى رەتىندە تىركەۋدى رەتتەيدى جانە وڭتايلاندىرادى، پاتەرلەر جانە تۇرعىن ەمەس ءۇي-جايلار يەلەرىنىڭ ءۇيدى باسقارۋداعى قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتەدى، كوپپاتەرلى ۇيلەردى باسقارۋشىلار مەن باسقارۋشى كومپانيالار قىزمەتتەرىن رەتتەيدى، ورتاق مۇلىككە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدىڭ جاڭا تەتىكتەرىن ەنگىزەدى، پاتەرلەردى پايدالانۋ، ولاردى تۇرعىن ەمەس ءۇي-جايلارعا اۋىستىرۋدا تۇرعىنداردىڭ كەلىسىمىن الۋ سياقتى ماسەلەلەردى رەتتەيدى، ليفتتەردى قاۋىپسىز پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ۇلتتىق ستاندارتتار قولدانۋدى، قىزمەت كورسەتۋشىلەردى اتتەستاتتاۋدان وتكىزۋدى جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالاسىن تسيفرلاندىرۋدى قاراستىرادى.

جاڭا زاڭدا نە ەسكەرىلدى؟

جاڭا زاڭ بويىنشا كوپپاتەرلى ءۇيدى كوندومينيۋم نىسانى رەتىندە تىركەۋ كەرەك. ونىڭ جالپى اۋدانى انىقتالىپ، مۇلىك يەسىنىڭ ارقايسىنىڭ جەكە ۇلەسى ايقىن كورسەتىلەدى. ياعني ءۇيدى باسقارۋدا تەڭ قۇقىققا يە بولادى. پاتەر يەلەرىنىڭ كەلىسىمىنسىز جالپى مۇلىكتى ساتۋعا نەمەسە جالعا بەرۋگە زاڭمەن تىيىم سالىنادى. كەيبىر قۇرىلىس كومپانيالارى ءۇيدى تىركەمەي تۇرىپ جەرتولە، ىرگە قاباتتار سياقتى ورتاق مۇلىكتى ساتىپ جىبەرەتىن. ەندى وعان دا توسقاۋىل قويىلىپ، كوندومينيۋمنىڭ ناقتى اۋدانى ءۇيدى جوسپارلاۋ بارىسىندا ايقىندالادى.
كوپپاتەرلى ۇيلەردى بۇعان دەيىن، نەگىزىنەن، پاتەر يەلەرى كووپەراتيۆتەرى باسقارىپ كەلدى. ولاردىڭ قىزمەتىنە كوپتەگەن سىندار ايتىلدى. نەمەسە قۇرىلىس كومپانيالارى مەنشىك يەلەرىمەن كەلىسپەي، وزدەرىنىڭ باسقارۋشى كومپانيالارىنىڭ قىزمەتىن تاڭاتىن. جاڭا زاڭ بويىنشا پاتەرلەر مەن تۇرعىن ەمەس ءۇي-جايلاردىڭ يەلەرى باسقارۋدىڭ ەكى فورماسىنىڭ ءبىرىن تاڭداۋى ءتيىس: زاڭدى تۇلعا رەتىندە مۇلىك يەلەرىنىڭ بىرلەستىگىن (ميب) قۇرادى نەمەسە بارلىعى بىرلەسىپ باسقاراتىن قاراپايىم سەرىكتەستىك بولادى. ەكى تۇرىندە دە «ءبىر ءۇي – ءبىر بىرلەستىك نەمەسە قاراپايىم سەرىكتەستىك – ءبىر شوت» قاعيداتى جۇمىس ىستەيدى. ياعني ءار ءۇيدىڭ تۇرعىندارى ءوز قارجىلارىن وزدەرى باسقارىپ، پايدالانا الادى. نەمەسە ءۇيدى باسقارۋ مىندەتىن باسقارۋشى ادامعا نەمەسە باسقارۋشى كومپانياعا جۇكتەي الادى.
جاڭا زاڭنىڭ باستى ماقساتى – كوندومينيۋمدى باسقارۋدىڭ ەسكى ادىسىنەن ءبىر ءۇيدى باسقارۋدىڭ جاڭا تۇرىنە كوشۋ. ول ءۇشىن قولدانىستاعى جانە تىركەلگەن پيك، جشس، تك-لار ءبىر جىلدىڭ ىشىندە كۇ-ءنىڭ سايلانعان كەڭەسىنە ءۇي قۇرىلىسىنا، كۇتىمىنە جانە پايدالانۋىنا، سونداي-اق كوندومينيۋم وبەكتىلەرىنىڭ ورتاق مۇلىكتەرىنە قاتىستى بارلىق قۇجاتتاردى بەرۋى، سوسىن ول قۇجاتتار جويىلۋى ءتيىس. ەگەر قۇجاتتار بەرىلمەسە، تۇرعىن ءۇي كوميسسياسى باسقارۋشى ۇيىمدى ماجبۇرلەپ تاراتۋ ءۇشىن سوتقا جۇگىنە الادى. دەگەنمەن پيك، جشس، تك سەرۆيستىك كومپانيالار رەتىندە 2022 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنە دەيىن جۇمىستارىن جالعاستىرا الادى.

 

ەرنار قياباەۆ،
نۇر-سۇلتان قالاسى بويىنشا قالالىق ورتا ساپاسى جانە باقىلاۋ باسقارماسى ەسىل اۋداندىق ينسپەكتسياسىنىڭ باس مامانى:

– بۇرىندارى ءبىر ۇيىم بىرنەشە ۇيگە قاتار قىزمەت كورسەتسە دە، ءبىر-اق ەسەپشوت اشاتىن بولسا، جاڭا زاڭدا ءار ءۇي ءۇشىن جەكە-جەكە شوت اشۋ مىندەتتەلگەن. مۇندا ءار ءۇيدىڭ ەسەپشوتىنداعى قارجى تەك سول ءۇيدىڭ عانا مۇقتاجدىعىنا جاراتىلۋى زاڭداستىرىلعان. بۇعان دەيىن تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋ شىعىندارىنان باسقا قاجەتتىلىكتەرى ءۇشىن اقشا جيناۋ زاڭدا قاراستىرىلماعان، ال جاڭا زاڭ بويىنشا تۇرعىندار ءار 1 شارشى مەتر ءۇشىن 13 تەڭگەدەن كەم ەمەس اقشا تولەۋگە مىندەتتى. مىسالى، جالپى اۋماعى 5 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ۇيدەن ايىنا 13 تەڭگەدەن ەسەپتەگەندە  65 مىڭ تەڭگە جينالسا، ءبىر جىلدا ول 780 مىڭ تەڭگە بولادى. 10 جىلدا 7 ملن 800 مىڭ تەڭگەگە جەتەدى. تۇرعىندار ءۇيدىڭ كۇردەلى جوندەۋى ءۇشىن ۇكىمەتكە قول جايماي، وزدەرى شوتىندا جينالعان الگى سومانى جۇمساي الادى.

 

باسقارۋ ورگانىنىڭ قۇزىرىنا نە بەرىلدى؟

زاڭ بويىنشا پاتەر يەلەرىنىڭ جيىنى جوعارعى باسقارۋ ورگانى بولىپ سانالادى. ياعني ورتاق مۇلىكتى باسقارۋ جانە ونى كۇتىپ-ۇستاۋ ماسەلەلەرىن كەڭەسىپ شەشەدى. ءۇي كەڭەسىنىڭ، رەۆيزيالىق كوميسسيانىڭ مۇشەلەرىن سايلاپ، قىزمەتىنە ريزا بولماسا، ولاردىڭ وكىلەتتىلىكتەرىن توقتاتا الادى. ءۇيدى باسقارۋ فورماسىن تاڭداپ، شىعىندار جوسپارىن بەكىتەدى. ۇيگە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋ، ورتاق مۇلىكتى جالعا بەرۋ سياقتى ماڭىزدى شەشىمدەردى قابىلدايدى.
زاڭدا ءۇيدى باسقارۋ مىندەتى جۇكتەلەتىن ادام نەمەسە باسقارۋشى كومپانياعا ناقتى تۇسىنىك بەرىلىپ، ولاردىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى انىق كورسەتىلگەن. ورتاق مۇلىك نىساندارىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋدىڭ جاڭا تەتىكتەرى ەنگىزىلەدى. مەنشىك يەلەرىنىڭ بۇل ماقساتقا قارجى جيناۋ ءتارتىبى، قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ساقتاندىرۋ جايى، جيناقتاۋشى شوتقا سالىناتىن قاراجات كولەمى ايقىندالادى.
سونداي-اق جاڭا زاڭ تالاپتارى بويىنشا تۇرعىن ەمەس ءۇي-جايلار پاتەرلەردەن وقشاۋلاندىرىلىپ، وزدەرىنىڭ بولەك ەسىكتەرى بولۋى ءتيىس. جانە بۇل تالاپ ەندى حوستەلدەرگە دە تارالادى. تۇنگى مەزگىلدە تىنىشتىق ساقتاۋ، اينالاداعى كىسىلەردىڭ مازاسىن الاتىن، شۋ شىعاراتىن جۇمىستار جۇرگىزبەۋ، تەمەكىنى ارناۋلى ورىنداردا عانا تارتۋ سياقتى وزگە دە تالاپتار ايقىندالادى.
ليفتتەردى قاۋىپسىز پايدالانۋ سالاسىنداعى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن بىرقاتار شارالار قاراستىرىلعان. بۇل ماقساتتا ەندى ۇلتتىق ستاندارت ازىرلەنىپ، قىزمەت كورسەتۋمەن اينالىساتىن زاڭدى تۇلعالاردى اتتەستاتتاۋ كوزدەلگەن. سالاداعى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ قۇزىرەتى ايقىندالادى.
تۇرعىن ءۇي كوممۋنالدىق سالادا بارلىق بيزنەس ۇردىستەردىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ جانە بارلىق تاراپتىڭ ءوزارا ءىس-ارەكەتىن جاقسارتۋ ماقساتىندا سالانى تسيفرلاندىرۋ شارالارى اتقارىلادى. ول ءۇشىن ەلەكتروندىق اقپاراتتىق رەسۋرستار مەن اقپارات جۇيەلەرى ەنگىزىلەدى.

باسقارۋ فورماسى قانداي بولماق؟

باسقارۋدىڭ ءبىرىنشى نۇسقاسى – مۇلىك يەلەرىنىڭ بىرلەستىگى (ميب) كوممەرتسيالىق ەمەس زاڭدى تۇلعا بولىپ تابىلادى. بىرلەستىكتىڭ توراعاسى ءبىر جىلعا سايلانادى جانە وسى مەرزىم ىشىندە بارلىق سوتتاردا، مەملەكەتتىك ورگانداردا جانە ۇيىمداردا ميب مۇددەسىن سەنىمحاتسىز قورعاي الادى.
باسقارۋدىڭ ەكىنشى نۇسقاسى – قاراپايىم بىرلەستىك (قب) ول زاڭدى تۇلعا ەمەس، ونى ادىلەت ورگاندارىندا تىركەۋدىڭ قاجەتى جوق. پاتەر يەلەرى جانە تۇرعىلىقتى ەمەس جىلجىمايتىن مۇلىك يەلەرىنىڭ جالپى جينالىسىندا سەنىمدى تۇلعا سايلانادى. وعان ميب توراعاسى سياقتى مىندەتتەر جۇكتەلەتىندىكتەن، بارلىق كوپپاتەرلى ۇيلەردىڭ (كۇ) تۇرعىندارى وعان اتالعان مىندەتتەردى اتقارۋى ءۇشىن سەنىمحات جازىپ تاپسىرۋى ءتيىس.
ەگەر ميب توراعاسى نەمەسە قب سەنىمدى تۇلعاسى كۇ باسقارۋمەن تولىقتاي اينالىسا الماسا، ايتپەسە اينالىسقىسى كەلمەسە، باسقارۋشىنى، بولماسا باسقارۋشى كومپانيانى تاڭداپ الۋعا بولادى. ولاردىڭ دەربەس سەرتيفيكاتى، ليتسەنزياسى، ياكي اتتەستاتى بولۋى كەرەك. سونداي-اق باسقارۋشى كومپانيا بىرنەشە ۇيلەرمەن قاتار جۇمىس ىستەي بەرۋى مۇمكىن.

جاڭا زاڭنىڭ ارتىقشىلىعى

تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ماسەلەلەرى بويىنشا جاڭا زاڭعا سايكەس جەكە كاسىپكەرلىكتەر، جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەر 2021 جىلدىڭ قاڭتارىنا دەيىن ءۇيدى باسقارۋدىڭ مۇلىك يەلەرىنىڭ بىرلەستىگى (ميب) نەمەسە قاراپايىم بىرلەستىك (قب) فورماسىنا كوشىپ بولۋى ءتيىس. ال پيك-ءتىڭ، وندىرىستىك كووپەراتيۆتەردىڭ جاڭاشا نىسانعا اۋىسۋىنا 2022 جىلدىڭ قاڭتارىنا دەيىن مەرزىم بەرىلگەن. قازىرگى كۇنى قر يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ قۇرىلىس جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ىستەرى جونىندەگى كوميتەتى اتالعان زاڭنىڭ 19 باپتان تۇراتىن زاڭىشىلىك اكتىلەرىن ازىرلەپ جاتقان كورىنەدى.

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى