Toqşılıq jılı sanalğan

Jabayhan ÄBDİLDÏN, Ulttıq ğılım akademïyasınıñ akademïgi

0 31

Nawrız – halqımızdıñ köneden kele jatqan ğajayıp merekesi. Eger batıstı nemese basqa elderdi alsaq, olar jıl basın Hrïstostıñ twğan künimen nemese basqa irgeli oqïğalarmen baylanıstırıp jatadı. Biz üşin Nawrız – jıl bası. Jaña jıl köbinese qıs­tıñ qañtarınan bastaladı dep oylaymız. Bizdiñ Nawrızımız jazğıturımmen baylanıs­tı. Eski derekterde Nawrızdıñ tarïhı parsı jurtınan taratıladı. Qazaqtıñ da Nawrızğa öz közqarası bar. Sebebi biz Ulı dalanı mekendegen jurtpız. Halqımız qıstıgünderi toğaylı jerdegi swdıñ jïeginde, ne bolmasa tawdıñ bökterin qonıs etti. Qazaqtıñ negizgi malı – jılqı men qoy. Qıs boyı jılqı tebinde jüredi. Qaharlı mezgilden maldı aman alıp şığw da oñay emes. Keybir jıldarı qattı jut bolıp, baylardıñ malı qırılıp qalğan. Qazaqtıñ «Baylıq – bir juttıq» deytini sodan. Sondıqtan halqımız Nawrızdı, äsirese, säwir kelgende «qıstan aman şıqtıq» dep qwanıp, merekeni ayrıqşa toylağan. Osı waqıtta el qıs­tawdan jaylawğa köşip, mal töldep, aqqa awzı tïip, märe-säre küy keşip jatqan. Jaylawğa köşkende jas jigitter men qızdar äsem kïinip, jürisi jorğa at minip, közge tüsedi. Qıs boyı körmegen ağayın bir-birin qonaqqa şaqırıp, şurqırap tabısadı. Osınıñ bäri zañğar jazwşı Muhtar Äwezov­tiñ «Abay jolı» epopeyasında şınayı, körkem swrettelgen. Abaydıñ özi: «Jazğıturı qalmaydı qıstıñ sızı, Masatıday qulpırar jerdiñ jüzi» dep keremet aytadı. Rasında, köktemde dala qızğaldaq, sarğaldaqtarmen qulpırıp, jaynap turadı.
Äne-mine degenşe tışqan jılı da keldi. Tarïhımızda tışqan jılında aytarlıqtay qïınşılıqtar bolmağan. Onı halqımızdıñ köne jırları men epostarınan bayqaysız. Qazir jurtşılıqtı alañdatıp otırğan indetten aman şığıp, elimiz tınış, halqımız baqıttı ğumır keşip, jastarımız öse bersin deymin!

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

3 × two =