ءتول ءتىلىمىز تورلەتەدى

0 116

قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سىن­­­­دا­­عى­­ «ءتىل­­ تۋ­­را­لى»­ زاڭ­دا­ مەم­­­لە­كەت­تىك­ ءتىل­ – قا­زاق­ ءتى­لى­ ەكەن­­دى­گى تايعا تاڭبا باس­قانداي ايقىن كورسەتىلگەن. ال مەم­لە­كەت­تىك ءتىل – ەلدىڭ ءبۇ­كىل اۋ­ماعىنداعى قوعامدىق قاتى­ناس­­­­­تاردىڭ بارلىق سالاسىندا قول­­­­­دا­­نىلاتىن مەملەكەتتىك باس­قا­­رۋ، زاڭ شىعارۋ، سوت ءىسىن ءجۇر­گى­زۋ ءجا­نە ءىس-قاعازدارىن ءجۇر­گىزۋ ءتىلى. ءسوز جۇزىندە – دە-يۋرە، قۇجات ءجۇ­زىن­دە قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسى زور بولعانىمەن، ءىس جۇزىندە – دە-فاكتو، پراكتيكالىق تۇرعىدا قولدانىس تاباتىن ءتىل زاڭنامامىزدا «رەسمي» دەگەن ستاتۋسقا يە بولعان ورىس ءتىلى ەكەن­دىگىنە داۋ جوق. وعان سەبەپ كوپ: بوداندىقپەن وتكەرگەن تا­ريحي كەزەڭدە ءتىلىمىزدىڭ دە تۇ­سال­عاندىعى زاردابىنان ورىس ءتى­لىندە ءىس جۇرگىزۋ رەفلەكستى دەڭ­گەيدە قالىپتاسۋى; ۇزاق ۋا­قىت ارالىعىندا مەملەكەتتىك قۇ­جات­تار ورىس تىلىندە جۇرگىزىلۋى كە­سى­رى­نەن قازاق ءتىلىنىڭ تەرميندەر­مەن بايۋ ۇدەرىسى توقتاعاندىعى جانە وسىنىڭ نەگىزىندە رەسميلىك سيپاتى مەن ءىس-قاعازدارعا بەيىمدىلىك قاسيەتىنىڭ تولىققاندى قالىپ­تاس­پاعاندىعى; قازاق تىلىندە قۇ­جات­تاردى جۇرگىزەتىن مامان­داردىڭ تاپشىلىعى جانە اۋدارما­شى­لار­دىڭ ساۋاتسىزدىعى; قازاق ءتى­لى­نىڭ سۇرانىستا بولماۋى جانە قو­عام­نىڭ باسقارۋشى تابى وكىلدەرىنىڭ كوبى قازاق ءتىلىن بىلمەۋى، قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋدەن سانالى تۇردە باس تارتۋى، ت.ت.

بۇگىنگى قوعامدا «قازاق ءتىلى قۇجات ءتىلى بولا المايدى» دەگەن پىكىر وقتىن-وقتىن قىلاڭ بەرەدى. وسى كۇدىك ءبىزدىڭ الدىمىزداعى كەلەسى مىندەتتى ايقىنداپ وتىر. ول – قازاق ءتىلىن تەرميندەرمەن بايىتۋ مەن ءىس جۇرگىزۋ تىلىنە بەيىمدەۋ. بۇل – XXI عاسىرداعى جۇرگىزىلۋى ءتيىس ۇلى ساياسات. ەندى قۋانىشتى تۇسىن ايتايىن، وسى ويىمىز «قازاقستان – 2050» ستراتەگيالىق قۇجاتىنان ويىپ تۇرىپ ورىن العان. «ءبىز قازاق ءتىلىن جاڭعىرتۋدى جۇرگىزۋگە ءتيىسپىز. ءتىلدى زامانعا ساي ۇيلەستىرىپ، تەرمينولوگيا ماسەلەسىنەن كونسەنسۋس ىزدەۋىمىز كەرەك. سونىمەن قاتار، ابدەن ورنىققان حالىقارالىق جانە شەت تىلىنەن ەنگەن سوزدەردى قازاق تىلىنە اۋدارۋ ماسەلەسىن ءبىرجولا شەشۋ قاجەت… بۇكىل الەمدە بىردەي قابىلدانعان تەرميندەر بار. ولار كەز كەلگەن ءتىلدى بايىتادى…».

ەلباسىمىز مۇقالماس ماقساتتا اتقارىلاتىن جۇمىستاردى قاداپ ايتقان. ۇكىمەتكە تاپسىرما بەرىپ، اتقارىلۋى ءتيىس ىستەردى انىقتاپ بەرگەن. وسى كۇنگە دەيىن ءۇستىرت قاراپ كەلگەن «ءبىز – كوپۇلتتى مەملەكەتپىز» دەگەن ۇراننىڭ قالتارىسىندا قالىپ قويىپ جۇرگەن وزەكتى ماسەلە اقىرى كۇن تارتىبىنە قويىلعان. «ءتىل تۋرالى جاۋاپكەرشىلىگى مول ساياسات ءبىزدىڭ قوعامىمىزدى ودان ءارى ۇيىستىرا تۇسەتىن باستى فاكتور بولۋعا ءتيىس» ەكەندىگى دە، «2025 جىلعا قاراي قازاقستاندىقتاردىڭ 95 پايى­زى قازاق ءتىلىن بىلۋگە تيىستىگى» دە،­ «قازاقستاننىڭ بولاشاعى – قا­زاق­ تىلىندە» بولاتىندىعى دا ماق­سات­ ماعىناسىندا ماقتانىشپەن جەت­كى­زىلگەن.
جولداۋداعى ۇرىمتال تۇستىڭ ءبىرى – 2025 جىلعا قاراي ءالىپبيىمىزدىڭ لاتىن قارپىنە اۋىساتىندىعى. ول دا – ءبىزدىڭ ءتىلىمىزدىڭ جاڭعىرۋى ءۇشىن جاسالىپ جاتقان جاسامپاز شارا. بۇل ءادىسىمىز ءبىزدى الەممەن ۇيىستىرا تۇسەدى جانە جاس بۋىننىڭ ينتەرنەت پەن اعىلشىن ءتىلىن جەتىك مەڭگەرۋىنە جاعداي تۋعىزادى.

جولداۋ جولىنان تايماسا، قازاق ءتىلى تۇلەۋ، جاڭعىرۋ ءداۋىرىنىڭ تابال­دىرىعىن اتتاعالى تۇر دەگەن پىكىردى باتىل بىلدىرە الامىز. بۇگىننىڭ وزىندە ەلىمىزدەگى وقۋشىلاردىڭ 60 پايىزدان استامى مەملەكەتتىك تىلدە وقيدى. قازاق ءتىلى بارلىق مەكتەپتەردە وقىتىلادى. بۇل – تۇتاس ءبىر بۋىن. وسى بۋىن وكىلدەرى قازاق ءتىلىن جەتىك ءبىلىپ، قوعامعا ارالاسقان كەزدە ءتىلىمىزدىڭ احۋالى سىن كوتەرەرلىك حالگە جەتەر. ازىرشە… اتقارار جۇ­مىس­ كوپ.

«ءسوزى جوعالعان ەلدىڭ ءوزى دە­ جو­عا­لادى» دەپتى احمەت باي­تۇر­سىنوۆ. جوعالۋعا شاق قالعان قازاق ءتىلىنىڭ باسىنان قايعى بۇلتى سەيىلدى. ونى سەيىلتكەن – تاۋەلسىزدىگىمىز. ەندى جاڭا ساياسات جاڭعىرتپاق. قازاق ءتىلى كۇندەلىكتى ومىردەگى باستى قول­دا­نىستاعى تىلگە اينالماق.

ەربول جانات

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى

twenty + ten =