Telefon men kitap

0 40

Bizdiñ üyde üy telefon bar. Özi – appaq, özi – süp-süykimdi, özi – mop-momaqan. Keyde jazw körse oqımay tınbaytın eski ädetimmen qoyu sur äriptermen jazılğan «Panasonic» degen jazwın ejiktep qoyatınım bar. Äytpese, ol telefonnıñ mende, meniñ onda jumısım joq. Oyınşıq körse, sındırmay qoymaytın balalarım da bir märte qızığıp, qoldarına ustap körgen emes. Burañdağan uzın bawı men betindegi sustı tetikterinen jüreksinetin bolsa kerek, äytewir telefonğa jolamaydı. Esesine meniñ ayfonım olarğa ermek.

depositphotos_8138615-stock-photo-old-style-phone-over-yellow

Qoş! Äñgime ayfon jaylı emes, telefonım twralı ğoy. Sol telefon ayına bir ret qana bezek qağatın. Ol şır ete tüsse, tağı bir aydıñ şoltañ etip tügesilgenin, derew ïnternettiñ aqşasın tölemesem bolmaytının bile qoyamın. Söytem de, telefonnıñ tutqasın köterip äwre bolmay-aq (arğı jaqta ädemi dawıstı bir qızdıñ ïnternettiñ aqşasın aydıñ 25-inen keşiktirmey tölew kerektigin, tölemesem, qarızımnıñ ösetinin eskerterin bilemin) ïnternet arqılı «Qazaqtelekomğa» bes mıñdı awdara salamın. Sosın appaq telefonım tağı bir ayğa demalwğa ketedi. Onıñ endi meni mazalawğa haqı joq.

Biz osı dağdığa üyrengeli mine, üş jıl. Üş jıldan beri telefon ekewmizdiñ aramızdağı osı salt, osı dästür buzılmap edi.

Ötken ayda. Ïä, ötken ayda özi – appaq, özi – süp-süykimdi, özi – mop-momaqan telefonım şırıldap qoya bergeni. Mezgilsiz şırıldan şoşınıp, jüregim toqtap qala jazdadı. «Bir apta burın ğana ïnternettiñ aqşasın tölep edim ğoy» dedim öz-özime kübirlep. «Endi mınağan ne kerek?»..

Bezek qaqqan telefonnıñ tutqasın köterwge batılım jeter emes. Meni izdegen adam qalta telefonım arqılı äp-sätte tawıp ala qoyadı. Twıstardan bul nömirdi biletin adam joq. Twıstı qoyıp, üyimizde üy telefon bar ekenin äyelim umıtıp qalğalı qaşan?..

Jüregim atqaqtap baradı. Arğı jaqta kim tur? Qoñıraw şalğan adam ba, joq älde…

Qolım dir-dir etedi.

Tutqanı köteremin be, kötermeymin be?

Kötersem, arğı jaqtan bir sumdıq dawıs estilerdey qorqıp turmın. Ayına bir ret qana şırıldaytın, ol şırıldıñ neni qalaytının kötermey-aq seze qoyatın men beybaq mına mezgilsiz qoñırawdı nege jorırımdı bilmey ras sastım.

Östip, öñ men tüstiñ ortasında biraz otırıp qalsam kerek, telefonnıñ üni öşti. Üni öşti degenim beker eken, jartı sağattan keyin tağı da bezektep qoya bergeni…

Bul kim? Tağı da manağı ürey bükil tula boyımdı bïlep aldı. Qolım qaltırap, telefonnıñ tutqasın kötere alsaşı. Mañdayımnan burşaq-burşaq ter tamşılap, denem muzday bolıp swıp ketti. Biraz şırıldap alıp, appaq telefonım «kötermeseñ, köterme» degendey tına qaldı. «Panasonic» degen betindegi jazwın oqımaq bolıp edim, közim buldırap ketti. Süp-süykimdi telefonım mağan birtürli ökpelep qalğan sïyaqtı.

«Telefon şalğan kim boldı eken?» degen awır suraqqa jawap tappay tağı jartı sağat jıljıdı. Twra jartı sağat ötkennen keyin tağı şır ete tüsti, o sorlı.

Bar küşimdi jïıp, «äwp» dep tutqanı köterip alğanımdı, qorqınıştan qaltırap «älö» degenimdi bilemin.

Arğı jaqtan «Talap pa?» dedi qoñır ün.

– Bul kim eken?, – dedim ayağım qaltırap turıp.

– Men Ännas Ağısulı degen ağañmın.

– O, aqsaqal assalawmağaleykwm, – dedim qwanıp ketip.

Mınaw kip-kişkentay Talapqa qazaqtıñ atan-jilikti jazwşısı Ännas Ağısulı qoñıraw şalıp tur. Mağan Ğabït Müsirepov, ya Säbït Muqanov tirilip kelip telefon soqqanday äser etti. Öytpegende şe, bu kisi – qazirgi jazwşı aqsaqaldardıñ işinde kisiligin joğaltpağan jalğız adam. Şendilerge tik söylegeni sebepti «oppozïcïoner-jazwşı» atalıp jür. Seksennen assa da, qolınan qalamın tastamağan aqsaqaldı qurmet tutatınımdı jasırıp qaytemin. Mıqtı kisi.

– Bar bol, balam! Men seniñ jazğandarıñdı oqıp turamın. Al, endeşe. Men kim, Ännas Ağısulı kim?

Bul kisi – keñestik jüyede qazaqqa jumıs jasağan adam. Täwelsizdik alğannan keyin de talay mıqtınıñ mısın bastı.

– Seniñ «Ajdahalar elinde» degen fantastïkalıq hïkayatıñdı oqıp şıqtım, – dep bastadı äñgimesin.

Aqsaqal twra bir sağat söyledi. Maqtawdı kim jek körsin, bwın-bwınım bosap, közimniñ sorasın ağızıp otırıp tıñdadım. Tıñdadım da, özimniñ sondaylıq qara jayaw adam emes ekenimdi tüysine bastadım.

Osı meniñ de adam süyer qılığım joq. Bir-eki kitap jazıp, onı eşkimge oqıta almay qoyğandıqtan, soñğı jıldarı qwlıq-sumdıqtıñ jolına tüsip ketip edim. Quday özi keşirsin! Jazwşıda da tamaq bar, bala-şağa bar! Solardı asıraw üşin el oylamağandı oylap, el jasamağandı jasadım.

Bizdiñ awıl – ülken awıl. Sol awılğa barıp, är üydi aralap jürip, jerlesterimniñ ötkeni men bügini twralı materïal jïnadım. Altı jıl otırıp, altı mıñ otbası twralı nän kitap jazıp şıqtım. Är otbasınıñ otağası twralı altı söylemnen maqtaw söz qaşap, älgi kitapqa qosıp jiberdim.

Bu qazaqta mağan deyin däl osınday ülken kitap jazğan jazwşı joq. Özderi twralı jazılğan twındını jerlesterim satıp aladı ğoy degen dämemen mıñ taralımmen qarızdanıp jürip älgi kitaptı basıp şığardım.

Basıp şığardım da, satılımğa qoydım. Birinşi küni sawdager awıldasım jetti, alqınıp. Kitap satıp almaq eken. Qwanıp ketip, bir kitaptı qoltañbamdı jazıp turıp, satıp jiberdim.

Özi twralı maqtaw sözdi tebirene oqıdı da, «biz senimen maqtanamız» dep bawırına bastı.

Men bu dünïege kelgeli bükil awılım oqïtın kitap jazğanıma masattanıp, quşaqtan bosay bergenimde sawdager awıldasım köliginiñ esigin aşıp jiberip, awıldıñ damwı, mekteptegi oqwşılardıñ ïgiligi üşin sw jaña kseroks satıp alğanın körsetti. Munday märttikke, eli üşin, jeri üşin talmay eñbek etip jürgen azamatqa qalay rïza bolmaysıñ. Qwanıp ketip, süyinşisine satqan kitaptıñ aqısın berip, sawdager twısımdı razı etip qaytardım. Sodan keyin birde-bir adam kitap satıp alwğa kelmedi.

Özderi twralı jazılğan kitaptı alwğa eşkimniñ kelmewi meni qattı tañ qaldırdı. Tañ qaldırmağanda şe? Altı jıl boyı osını jazamın dep kündiz külmedim, tünde uyıqtamadım. Ol az bolğanday bala-şağamnıñ ırızdığın awzınan jırıp alıp, baspağa köp aqşa töledim. Mıñ kitap birer ayda ötip ketse, tağı da taralımın köbeytip bayısam degen oyım da bolğan. Ol oy – qur qïyal eken.

Eşkim kitap satıp almağan soñ, awılğa özim barayın dep şeştim. Awılğa barsam, är üydiñ törinde meniñ maqtaw sözderim ilinip tur. Sawdager jerlesim awılğa kelgen de, är otbasığa kerekti bettiñ köşirmesin jasap, oyulı ramkağa salıp turıp satıptı. Qay üyge kirmeyin, törde meniñ kitabımnıñ bir betiniñ köşirmesi. Halıqtıñ bäri mağan razı, al sawdager jerlesim bolsa, qara kserokstıñ arqasında Almatıdan üy salıp jatır desedi.

Twğan jerden ne qwana almay, ne qayğıra almay qaytıp keldim. Qwana almaytınım, kitabımdı eşkim satıp almaydı, endi. Qayğıra almaytınım, mağan elim razı. Sosın, äri oylanıp, beri oylanıp, jazwdı birjolata qoyayın dep şeştim.

Söytip jazwdı qoyıp ketken kezimde appaq telefonımnıñ şır ete qalğanın, basqa-basqa emes, Ännas Ağısulınıñ özi ülken basın kişireytip qoñıraw şala qalğanın qaramaysız ba?

– Ïä, ne buyımtayıñız bar?, – deymin bar madaq sözdi estigen soñ, kewip-pisip.

– Aynalayın, Talap jan! Seniñ kitap oqïtın bala ekeniñdi bilemin. Mınaw Jazwşılar Odağınıñ jwırda şıqqan telefon anıqtamalığınan üyiñniñ nömirin äreñ taptım. Sağan arnap qoyğan bir kitabım bar edi. Sonı alıp ketseñ. Tegin. Tegin alasıñ, kitaptı, aynalayın!

Alğısımdı aytıp, telefon tutqasın qoydım. Qoydım da, meniñ jazğandarımdı Ännastay mıqtı jazwşınıñ süyip oqïtının aytıp, işin küydireyin dep, qalamdas-dosımnıñ uyalı telefonına soqtım.

Ännas aqsaqal dosıma da qoñıraw şalıptı. Onıñ da şığarmasın jiliktep otırıp, taldap beripti. Kitaptı qoyşı, meniñ burındarı ayına bir ret qana şırıldaytın telefonğa janım aşıdı. Janım aşıdı da, toğınan ajıratıp tastadım. Tağı da bir ağalarım qoñıraw şalıp şığarmaşılığımdı maqtaytınına senimim kämil. Biraq, men üşin sol maqtawdıñ aqısına onıñ üyine öz ayağımmen barıp, qoltañbası jazılğan kitaptı äketwden awır jumıs joq, qazir.

Qanat ÄBİLQAYIR

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

3 × two =