تاريفتەر قىمباتتاي ما؟

0 125

الدىڭعى جىلى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ كوممۋنالدىق قىزمەتتەردىڭ قۇنىن تومەندەتۋ تۋرالى ءوڭىر باسشىلارىنا بەرگەن تاپسىرماسىنان كەيىن، 2019 جىلدىڭ باسىنان باستاپ بارلىق تاريفتەر ارزانداتىلعان ەدى. نۇر-سۇلتان قالاسى بويىنشا ول ورتاشا العاندا 10%-عا كەمىدى.ەندى، مىنە، بىلتىر ارزانداتىلعان كوممۋنالدىق قىزمەتتەردىڭ باعاسى 2020 جىلى قايتادان قىمباتتايتىن بولدى. بۇل تۋرالى قالالىق اكىمدىكتە وتكەن ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا قر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ كوميتەتىنىڭ باسشىسى ­بولات تانابەرگەنوۆ ءمالىم ەتتى. «ارىق اتقا قامشى اۋىر، جىرتىق ۇيگە تامشى اۋىر» دەمەكشى، ازىن-اۋلاق جالاقىسىن ءارى تارتسا تاماعىنا، بەرى تارتسا كيىمىنە جەتكىزە الماي وتىرعان قاراپايىم حالىق ءۇشىن بۇل جاقسى جاڭالىق بولمادى. جالعىز كوممۋنالدىق قىزمەتتەر قىمباتتاسا ءبىر ءسارى، Cاۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيس­ترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، 2019 جىلى الەۋمەتتىك ماڭىزدى ازىق-تۇلىكتىڭ باعاسى 10,4%-عا وسكەن. ونىڭ ۇستىنە بيىل جولاۋ­شىلاردى قالاىشىلىك تاسىمالداۋ قۇنى دا كوتەرىلە مە دەگەن قاۋىپ تاعى بار. ول تۋرالى «استانا LRT» جشس توراعاسى بەكمىرزا ­يگەنبەردينوۆ بىلتىر قازان ايىندا «2020 جىلى بيۋدجەتتىڭ مۇمكىندىگىنە قاراي قوعامدىق كولىك تاريف­تەرى مىندەتتى تۇردە تالقىلاناتىن بولادى» دەگەن ەدى. سول سوزىمەن بيىل تاسىمال قۇنى كوتەرىلۋى مۇمكىن ەكەنىن جوققا شىعارمادى.
مينيسترلىك وكىلىنىڭ كوم­مۋنالدىق قىزمەتتەر ءتاريفىنىڭ قىمباتتايتىندىعى تۋرالى مالىمدەمەسى جاڭىلتپاش سياقتى ەستىلدى. ونى ءتۇسىنۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن بولات تانابەرگەنوۆتىڭ ەسەبىنە جۇگىنەيىك: 2015 جىلى بازالىق تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرى – «استانا-تەپلوترانزيت» اق، «استاناەنەرگوسبىت» جشس، «استانا-اەك» اق، «استانا سۋ ارناسى» مكك ءۇشىن 2016-2020 جىلدارعا ارنالعان، 2017 جىلى «استانا-ەنەرگيا» اق ءۇشىن 2018-2022 جىلدارعا ارنالعان شەكتى تاريفتەر بەكىتىلگەن. وسى بەس جىلدىق قۇجاتتاردا اتالعان كومپانيالاردى دامىتۋ، جەتىلدىرۋ جانە ين­ۆەستيتسيالىق باعدارلامالاردى ورىنداۋ بويىنشا مىندەتتەمەلەرى مەن تاريفتەردى ءوسىرۋ شەگى كورسەتىلگەن. ماسەلە تۇيتكىلى وسى جەردەن باستالادى. بۇل ەسەپ بويىنشا، ماسەلەن، «استانا-ەنەرگيا» اق جىلۋ ءوندىرۋ ءتاريفىن 1889,93 تگ/گكال-دان (ققس-سىز) 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ 1672,09 تگ/گكال-عا (ققس-سىز) كەمىتكەن. بىراق بۇل بۇگىنگى قولدانىستاعى تاريفتەن 7,9%-كە كوپ. ياعني «استانا-ەنەرگيا» اق بەس جىلدىق مەجەدە بەلگىلەنگەن تاريف مولشەرىن تومەندەتكەن، بىراق ول قىز­مەت كورسەتۋ قۇنىندا ءبارىبىر بۇرىنعىدان قىمبات بولىپ شىققان. «استانا-
تەپلوترانزيت» اق، «استانا سۋ ارناسى» مكك، «استانا­ەنەرگوسبىت» جشس – بارىندەگى جاعداي وسى. ناتيجەسىندە جىلۋمەن جابدىقتاۋ حالىق ءۇشىن 5%-عا، سۋمەن جابدىقتاۋ 10%-عا، سۋ بۇرۋ 10%-عا، ەلەكترمەن جابدىقتاۋ 10%-عا قىمباتتاعان. ءسوي­­تىپ رەسمي وكىل جوسپار بو­يىنشا كوممۋنالدىق قىز­مەتتەردىڭ ءتاريفى 15-20 %-عا ارتۋى كەرەك ەدى، بىراق ونى تەك 10%-عا عانا كوتەردىك دەپ جۇباتقان بولدى.
قر ۇەم تابيعي مونوپو­ليالاردى رەتتەۋ كوميتە­تىنىڭ باسشىسى بولات تانابەرگەنوۆ ەگەر قولدانىستاعى تاريفتەردى وسىرمەسە، تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرى ءوز مىندەتتەمەلەرىنە العان ينۆەستيتسيالىق باعدارلامالاردى ورىنداي المايتىندىعىمەن، كاسىپورىنداردى جەتىلدىرۋ كەرەكتىگىمەن، جۇمىسشىلارىنا جالاقىنى كوبەيتۋ قاجەتتىلىگى­مەن، تاعى باسقا مۇقتاجدىق­تارمەن بايلانىستىردى.
ەلباسى ن.نازارباەۆ 2019 جىلى كوممۋنالدىق قىز­مەتتەر­دىڭ تاريفتەرىن تومەندەتۋگە نۇسقاۋ بەرگەندە بۇل جايتتى ەسكەرمەدى دەپ ايتا الامىز با؟ ياعني ءتاريفتى كوتەرمەي-اق اتالعان كومپانيالاردى دامىتۋدىڭ قارجىلىق مۇمكىندىگى بولعانى دا. ىشكى مۇمكىندىكتەر نەگە تولىق پايدالانىلمايدى؟

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى

14 − four =