ءسوز قۇدىرەتىنسىز ءاننىڭ باعى جانۋى ەكىتالاي

0 152

قۇرىلعانىنا كوپ بولا قوي­ماسا دا, «قوڭىر» توبى ءبۇ­گىندە ەلگە تانىلىپ ۇلگەردى. توپ قالاي قۇرىلدى?

گۇلىم كارىم، دارىگەر

– ءبىزدىڭ توپ 2007 جىلى قۇرىلدى. وعان دەيىن مەن جەكە ءان ايتىپ ءجۇر­دىم. جازيرا مەن باۋىرجانعا قا­را­عاندا جاسىم دا ەرەسەكتەۋ، ءتا­جى­ريبەم دە جوق ەمەس ەدى. كىشىگى­رىم باي­قاۋ­لار­دىڭ جۇلدەگەرى دە بولدىم. قالا­عا كەشتەۋ كەلدىم. بىرەن-ساران كون­تسەرت­تەردە ءان سالىپ، كورىنە باس­تادىم. سەرجان مولداسانۇلىمەن ستۋدەنت كەزدەن جولداسپىز. ءاۋ باس­­­تا، سەرجان­عا ەتنو-باعىتتا توپ قۇ­­رۋ يدەيا­سىن عالىم اعا ايتقانىن ءبى­­لە­­­سىز­­دەر. سەرجان ماعان وسى وي­دى اي­تىپ، ۇسىنىس جاسادى. مەن قۋانا كەلىس­تىم. سودان وسى جوباعا بىلەك سى­با­نا كىرىسىپ كەتتىك. عالىم، تۇر­سىن­جان اعالارمەن بىرىگىپ ءبىر­نە­شە ءانشى­لەر­دى تىڭ­داپ، سولاردىڭ ىشىنەن جازيرا قوشا­نوۆا مەن باۋىر­جان اسانباەۆ­قا توقتادىق.

 

– نەلىكتەن توپتارىڭىزعا «قو­ڭىر» دەگەن اتاۋدى تاڭدا­دى­­ڭىز­دار؟

ينارا كوپتىلەۋوۆا، وقۋشى

– سەبەبى، «قوڭىر» دەگەن ءسوز – قازاققا ءتان اتاۋ. قوڭىر داۋىس، قوڭىر ءۇن، نازقوڭىر. سوندىقتان توبىمىزدى وسىلاي دەپ اتاعاندى ءجون كوردىك. جالپى، قازاق حالقى بالاسىنا ات قوياردا ويلانىپ، تولعا­نىپ، مازمۇندى ەسىمدەر قويعان. بول­مىسىمىزعا كەلەتىن اتاۋ قويعا­نى­مىزعا قۋانامىز.

 

قانداي اسپاپتاردا ويناي الا­سىز؟ قيىن ەمەس پە؟

نۇراسىل جۇماعۇلوۆ، وقۋشى

– بىرنەشە اسپاپتا وينايتىنىم راس. ۇيرەنەم دەگەن ادامعا قيىندىعى جوق، قىزىعۋشىلىق بولسا، بولعانى. ەندى قىلقوبىز اس­پا­­بىندا ويناۋدى ۇيرەنىپ السام با دەي­مىن. قازا­عى­مىز­دىڭ قارا دوم­­بى­راسى، شەر­تەر، سازسىرناي، شاڭ­قو­بىز، قوسساز اسپاپ­تارىندا وي­نايمىز. قوس­سازدىڭ اتى ايتىپ تۇرعان­داي، بۇل اسپاپ­­تىڭ ۇستىڭگى بولىگى – دومبىرا، استىڭعى بولىگى – شەر­تەر، ەكى اسپاپ­تىڭ دىبى­سىن بەرە­دى. العاش توپ قۇرىلعاندا با­عى­تى­مىز ايقىن بولعانىمەن، ءوزi­مىز­گە عانا ءتان ءبىر ەرەكشەلىك ىزدەۋى­مىز كەرەك بولدى. سول كەزدەرى ەسىمە قوس­ساز ءتۇستى. ءبىزدى وزگە­لەردەن ەرەكشەلەن­دىرەتىن دە وسى اسپاپ سياقتى.

 

ءان تاڭداۋ بارىسىندا نەگە جۇگىنەسىزدەر؟ رەپەرتۋارعا ەنەتىن جاڭا ءاندى كىم تاڭدايدى؟

ايسۇلۋ مانات، قالا تۇرعىنى

– ادامنىڭ رۋحىن كوتەرەتىن دە، كوڭىلىن قۇلازىتاتىن، جايناتاتىن دا – ءان. ءبىرىنشى كەزەكتە اۋەن بول­عا­نىمەن، ءسوز قۇدىرەتىنسىز ءان­نىڭ با­عى جانۋى ەكىتالاي. ەكەۋى ۇيلە­سىم تاپ­قان­نان كەيىن عانا جۇرەك­تەر­گە جول تارتادى. «ءان­نىڭ دە ەستىسى بار، ەسە­رى بار» دەپ اباي ايت­­قان­داي، كەيبىر اۋەندەر ەرەكشە اسەر بەرىپ، جۇرەگىڭدى تەربەتسە، كەيبى­رى كەرىسىنشە جۇيكەڭە كەرى اسەر ەتە­دى. ءبىزدىڭ ءان تاڭداۋداعى باس كە­ڭەسشىلە­رىمىز – عالىم دوسكەن مەن تۇر­سىن­جان شاپاي. قازاق ءانىن تە­رەڭ زەرت­تەپ جۇرگەن وسى بىلگىر اعا­لارىمىز ءبىزدىڭ كوركەمدىك كەڭەسى­مىز دەسەك بو­لادى. ول اعالار­دىڭ تالعامى مەن تالابى وتە جوعا­رى. رەپەرتۋ­ار­­داعى اندەردىڭ باسىم ءبولى­گىن بىزگە سول كىسىلەر ۇسىن­عان. پرو­ديۋسە­رى­مىز سەرجان مولداسانۇلى دا ونەردەن قۇرالاقان ەمەس. ءان تۋرالى وزىندىك كوزقاراسى مەن تالعامى بار. قانداي دا ءبىر كومپوزيتور بىزگە ءانىن ۇسىنسا، ەڭ الدىمەن ول ءاننىڭ ءداستۇرلى با­عىتتا بولعانىن قالايمىز. ءبىزدىڭ داۋ­سىمىزعا، مانە­رىمىزگە لايىق پا، سوعان باسا نازار اۋدارامىز.

 

– جازعى دەمالىستى قالاي ءوت­­كىزەسىز؟

شىنار ەلۋباي، اۋەتۋريستىك اگەنتتىگىنىڭ قىزمەتكەرى

– جاز كەلدى ەكەن دەپ قاراپ جا­تۋعا بولمايدى عوي. دەگەنمەن، ادام­عا دە­مالىس تا قاجەت. بارلىعى ويدا­­عىداي جۇزەگە اسسا، وتباسىمىزبەن اۋىلدا اۋناپ-قۋناپ قايتۋدى ءجون كورىپ وتىرمىز.

 

– كوشەدە ەركىن جۇرگەنىڭىزدە ءسىز­دى تانىپ، امانداسىپ جاتسا، قا­لاي قا­بىل­دايسىز؟

ەلنار ەرنارۇلى، ستۋدەنت

– كوشەدە ءبىزدى اتىمىزبەن اتاماي، «قوڭىر» توبى كەتىپ بارا جاتىر دەيدى (كۇلدى). حالىق ءبىز تۋرالى ايتىپ جاتسا، ونەردە بار ەكەنىمىزدى سەزىنىپ قۋانامىز.

 

– «ءداستۇرلى انگە سۇرانىس ازاي­دى» دەگەن پىكىرگە قالاي قا­رايسىز؟

باعيلا ساقاتوۆا، زەينەتكەر

– مۇنداي پىكىرمەن كەلىسپەيمىن. كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءداستۇرلى ءان ءوزى­نىڭ قالىبىن جويعان جوق. ەسترا­­دا جانرى توتەدەن كەلىپ، از ۋاقىت­تىڭ ىشىندە بەلەڭ العان ءبىر تولقىن سەكىل­دى. بىراق، ول بەلگىلى ءبىر كەزەڭگە عانا ءتان قۇبىلىس. ءداستۇرلى اندەردىڭ تىڭداۋ­شىلارى جوعالعان جوق. ەسترا­دالىق اندەردىڭ كوبىسى ەلدىڭ ەسىن­دە ساق­تال­مايدى. ءداستۇرلى اندەردى تىڭداي وتىرىپ، رۋحاني ءلاززات الاسىڭ.

 

– ادامنىڭ قانداي قاسيەتتەرىن جوعارى باعالايسىز؟ قانداي ادامدى جانىڭىزعا جاقىن تارتاسىز؟

مايرا ايدوسوۆا، پسيحولوگ

– شىنشىلدىق، شىنايىلىق، ادالدىق – بۇلار ءار ادامعا كەرەك. وسى قاسيەتتەر ادامدى ىزگىلىككە جە­­تە­لەيدى.

 

– كىتاپ وقيسىز با؟

گۇلجان كەرىم، كىتاپحاناشى

كىتاپتى كوپ وقيمىن. كىتاپقا قىزىعۋشىلىعىم ساكەن ءجۇنى­سوۆتىڭ «اقان سەرىسىنەن» باستالدى. سول كىتاپتى باس الماي وقىپ شىق­قانىم بار. قازىر مۇحتار ما­عاۋيننىڭ شىڭعىس حان تۋرالى كىتا­بىن وقىپ جاتىرمىن. جالپى، ماعاۋيننىڭ شىعارمالارىن قالدىرماي وقۋعا تىرىسامىن.

 

ەركەجان ساتىمبەك

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى

10 − 1 =