سول وتىز جاسىڭداسىڭ…

0 173

تاريحتىڭ تەرەڭىنە ۇڭىلسەك، باستان كەشكەن قاسىرەتتىڭ ءبىرى 1979-1989 جىلدار ارالىعىندا كەڭەس وداعىنىڭ جاۋىنگەرلەرى قاتىسقان اۋعانستان سوعىسى دەپ ايتساق، قاتەلەسپەيمىز. ويتكەنى، سول كەزدەگى كومپارتيانىڭ تۋىسقان ەلگە ينتەرناتسيونالدىق كومەك رەتىندە قارالعان بۇل شەشىمى قانشاما اتا-انانى بالاسىنان، جاردى جۇبايىنان، ءسابيدى اكەسىنەن ايىردى.

ءبىز دە سول اۋعانستان سوعىسى­نىڭ زاردابىن شەككەن وتبا­سى­­نىڭ ءبىرىمىز. اشى­عىن ايت­قان­دا، مەنىڭ تۋعان باۋى­رىم، اسكەري ۇشقىش سايلاۋ قاسەنوۆ اسكەري بۇيرىقتى ورىنداۋ بارىسىندا قازا تاپتى. مي-8 ۆەرتولەتىمەن قۇلديلاپ كەلە جاتىپ، بيىك تاۋدىڭ قياسىندا ماڭگىلىككە كوز جۇمدى. ءوزىمىزدىڭ اۋىلىمىز «قاراەگىنگە «ينتەرناتسيونالدىق بورىشىن وتەۋ جولىندا حابار-وشارسىز كەتتى» دەگەن قارالى حابار دا كەلگەن. تەك ارادا ءتورت جارىم اي وتكەننەن كەيىن، تاۋ باسىنداعى قار ەرىگەن كەزدە دەنەسى تابىلىپ، تۋعان اۋىلىنا جەتكىزىلىپ، سالتىمىزعا ساي جەرلەندى. بۇل وقيعا تەك تۋعان-تۋىس­قاندارىمىزدى عانا ەمەس، بۇكىل اۋىل-ايماقتىڭ قاسىرەتىنە اينالعانداي بولعان ەدى. اللانىڭ جازعانىنا كونبەي قايدا بارامىز، جاستايىنان اۋەگە قۇشتار بولىپ، ۇشقىش بولامىن دەپ وسكەن باۋىرىمىزدان وسىلايشا ايىرىلىپ قالا بەرگەنبىز.

سول 1980 جىلدان بەرى قانشاما ۋاقىت وتسە دە، باۋىرىمىزدىڭ بەينەسى ەسىمىزدەن كەتپەيدى. اۋىلدا جىل سايىن قورعالجىن اۋدانى مەكتەپتەرى اراسىندا جاۋىنگەر-ينتەرناتسيوناليست سايلاۋ قاسەنوۆتى ەسكە تۇسىرۋگە ارنالعان اسكەري-پاتريوتتىق شارا ءوتىپ تۇرادى.

ال بيىلعى جازدا وتە ماڭىزدى وقيعا بولدى. اۋىل باسشىسى، ساي­لاۋدىڭ ءىنىسى مارات قاسەنوۆتىڭ كوپ جىل­داردان بەرگى ارمان-ماقساتى ورىن­دالدى. «قاراەگىن» اۋىلىنىڭ ورتا­لىعىندا سايلاۋ قاسەنوۆ رۋحىنا ارنالعان مەموريال-ەسكەرتكىش اشىلدى. قورعالجىن اۋدانىنىڭ اكىمى قايىر رىسكەلدينوۆ پەن اۋىل باسشىسى، سايلاۋدىڭ ءىنىسى مارات قاسەنوۆ سالتاناتتى جاعدايدا ەس­كەرتكىش لەنتاسىن قيدى. وسى شاراعا ارنايى كەلگەن پارلامەنت دەپۋتاتى، جاۋىنگەر-اقىن باقىتبەك سماعۇل كوپشىلىكتى ەسكەرتكىشتىڭ اشىلۋىمەن قۇتتىقتاپ، ولەڭ وقىپ بەردى. سونىمەن قاتار سايلاۋدىڭ ۇستازى ميحايل ساۆەلەۆ، كۋرستاس دوسى قاجىكەن جاكين، وسى اۋىلدان اۋعانستان سوعىسىنا قاتىسىپ قايتقان، بۇگىندە استانا قالاسىندا تۇرىپ جاتقان سەمبەك قابيەۆ جەر­لەستەرىنىڭ ەرلىكپەن ورىلگەن ءومى­­رى جايىندا ەسكە الدى. اۋىل اقى­نى ءبو­لە­گەن تىنىبەكوۆ ارناۋ جى­رىن شىرقاسا، قازاقستاننىڭ ەڭبەك ءسىڭىر­گەن ءار­تىسى، ءانشى مارات وماروۆ جي­نال­عان قاۋىم­دى اسەم انىمەن ءتانتى ەتتى. اۋىل مەكتەبىنىڭ ونەرپاز­­دا­رى دا ايتۋلى شارادان تىس قالما­دى. ەسكەرت­كىشتىڭ سالتاناتتى اشىلۋىنان كەيىن ارنايى اس بەرىلدى. اۋدان يمامى اۋباكىر قاجى دۇعا باعىشتادى.

…تاريح بەتىن اقتارساق، كەشە، ياعني، 25 جەلتوقسان كەڭەس اسكەرىنىڭ اۋعانستانعا كىرگەن كۇنى ەكەن. دەمەك، تالاي قىرشىن جاستىڭ ءومىرىن قيعان سوعىستىڭ باستالعانىنا دا 33 بولىپ قالىپتى.

ەندىگى، مەنىڭ ايتپاعىم، بۇگىنگى تاڭداعى ۇرپاعىمىز سوعىس دەگەندى بىلمەي-اق قويسىن. ەلىمىز امان، جۇرتىمىز تىنىش بولعاي.
«ءولى ريزا بولماي، ءتىرى بايىماي­دى» دەگەن قاناتتى ءسوزدى ەسكە الا وتى­رىپ، اۋعانستاندا ينتەرناتسيو­نال­­دىق بورىشىن وتەۋ بارىسىن­دا قا­زا بول­عان باۋى­رىم ساي­لاۋ قاسە­­نوۆ­تىڭ رۋحى­نا ارناپ ەسكەرت­كىش كو­­تەر­­گەن، جىل سايىن ەسكە الۋ شا­را­­­لارىن ۇيىمداستىرىپ ءجۇر­گەن اعايىن­­­دارىما، ەل ازاماتتارىنا ءۇل­كەن ري­­زا­­شى­­لىعىمدى ءبىل­دىرگىم كەلەدى.

وسى شاعىن عانا ماقالامدى تۋعان ىنىمە ارنالعان مىنا ءبىر ولەڭ شۋما­عىمەن اياقتاعىم كەلەدى:

جان باۋىرىم، قاسىمداسىڭ،
سول وتىز جاسىڭداسىڭ…
جوقتاتپايمىز ءبىز سەنى،
ۇمىتپايدى ەل سەنى!

بالكەن قاسەنوۆا

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى

fifteen + 15 =