سوعىسقا ەكى مارتە اتتانعان مايدانگەر

0 81

ەلوردامىز نۇر-سۇلتان قالاسىندا تۇراتىن مايدانگەر ءازىمباي مايريكوۆ – سوعىسقا ءبىر ەمەس، ەكى رەت بارعان ادام. جانە ول جەڭىستى جاقىنداتۋعا ۇلەس قوسۋمەن بىرگە سوعىستان كەيىن دە اسكەري بورىشىن جالعاس­تىرىپ، قيراعان قالالاردى قالپىنا كەلتىرۋگە قالعان. مايدان دالاسىنداعى ءجۇرىپ وتكەن جولدارىنان ونىڭ قايسارلىعى مەن تاباندىلىعى بايقالادى.ءازىمباي مايريكوۆ 1924 جىلى 1 ناۋرىزدا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى سارىاعاش اۋدانى جاسكەشۋ ەلدى مەكەنىندە (جامبىل كولحوزىندا) دۇنيەگە كەلگەن. سوعىسقا 1942 جىلى قىر­كۇيەك ايىندا اتتانىپ، ساراتوۆ وبلىسى پۋگاچەۆ قالاسىندا جاياۋ اسكەر ارمياسىنا تۇسكەن. سول جەردە العاشقى اسكەري دايىندىقتان ءوتىپ، ەفرەيتور-جاياۋ اسكەر ماماندىعىن الىپ سوعىسقا اتتانادى. بىراق قاھارلى سوعىستا ءجۇرىپ قاتتى اياز قىسقان مەزگىلدە اياق-قولدارى ءۇسىپ، ول جەردە ەم-دوم قونباعان سوڭ اسكەردەن كەرى قايتارىلعان. ەلگە ورالعان سوڭ شامامەن ءبىر اپتادان سوڭ ۆوەن­كوماتتان ادامدار كەلىپ، جاس جىگىتتى تاشكەنت قالاسىنداعى اسكەري گوسپيتالعا اپارىپ ەمدەيدى. اتامىز جازىلعاننان كەيىن تاشكەنت قالاسىنداعى ۆرەۆسكي ستانساسىنداعى اسكەري بولىمگە شاقىرىلعان. سول جەردەن قايتادان اسكەري دايىندىقتان ءوتىپ، بۇل جولى بايلانىسشى ماماندىعىن الىپ، قايتادان سوعىسقا اتتانعان. بۇل جولى، ياعني 1943 جىلى «1 بەلارۋس» مايدانىندا №156 بايلانىس پولكىنا تاپ بولادى، بۇل ايگىلى مارشال گ.جۋكوۆتىڭ باسشىلىعىنداعى پولك بولاتىن. مايدانگەر سول كەزدە جاس بولعانىنا قاراماستان اسا جاۋاپتى مىندەتتى اتقارعان. «بايلانىس كۇنى-ءتۇنى توقتاماسىن دەپ سىمداردى جالعاپ تۇردىق. ويتكەنى بومبا تۇسەدى نە تانكى ءۇزىپ كەتەدى. سونى ءتۇن بولسا دا بارىپ جالعاۋىمىز كەرەك» دەپ ەسكە الادى ارداگەر.
ارداگەردىڭ سوعىس كەزىندە باستان كەشكەنى بۇگىنگى جاس ۇرپاق ءۇشىن ەرتەگى سەكىلدى. ال شىن مانىندە سول كۇندەردىڭ قيىندىعى، مايدانداستارىنىڭ كوز الدىندا وققا ۇشقان اۋىر كورىنىسى ارداگەردىڭ جۇرەگىنە ءوز ءىزىن قالدىر­عان. ارداگەر مايدان دالاسىندا بەلارۋسسيادان باستاپ ۆارشاۆا، لودز، ۆروسلاۆ، پوزنان قالالارىنان ءوتىپ، سول قالالاردى فاشيستەردەن ازات ەتۋگە قاتىسقان. ۆيسلا، ودرا وزەنىنىڭ بويىندا اسا ءىرى شايقاس بولىپ، فاشيستەر اسكەردى وزەننەن وتكىزبەي، قاتتى قارسىلىق كورسەتكەندە ودرا وزەنىنىڭ بويىندا ارعى جاعاعا وتە الماي، ءبىر اي شاماسىندا تۇرىپ قالىپ، سوڭىندا بارىپ ءبىر ءوتىپ، اقىرى فاشيستەردى جەڭىپ، جەڭىستى بەرليندە قارسى العان. ءازىمباي مايريكوۆ سوعىس كەزىندە كورسەتكەن ەرلىگى ءۇشىن «قىزىل جۇلدىز»، «ەرلىگى ءۇشىن»، «ۆارشاۆانى بوساتقانى ءۇشىن»، «بەرليندى العانى ءۇشىن»، «گەرمانياداعى جەڭىسى ءۇشىن» وردەندەرىمەن، مارشال جۋكوۆ مەدالىمەن ماراپاتتالعان. ال سوعىس­تان سوڭ اسكەر قاتارىندا ازەربايجان مەملەكەتىنىڭ باكۋ قالاسىندا، ودان سوڭ گرۋزيا مەملەكەتىنىڭ تبيليسي قالاسىندا اسكەري بورىشىن وتەپ، قالالاردى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىس­تارىنا قاتىسقان.
مايدانگەر ەلگە 1947 جىلى ورالعاننان كەيىن لەنين كولحوزىندا مەكتەپتە از ۋاقىت جۇمىس ىستەگەن. قويشىلارعا ارنالعان «قىزىل بۇرىش» كىتاپحاناسىندا كىتاپحاناشى، كەيىنىرەك جامبىل كولحوزىندا ەلەكتر دانەكەرلەۋشى بولىپ جۇمىس ىستەپ، زەينەتكەرلىككە سول جەردەن شىققان. ءومىرى ەرلىككە تولى، ەل ءۇشىن قىلعان ادال قىزمەتپەن وتكەن قاريا – سارىاعاش اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى. 1943 جىلى مەكتەپتى اياقتاماستان مايدانعا اتتانعان بوزبالا بۇگىندە توقساننىڭ بەل ورتاسىنا كەلىپ، نەمەرە-شوبەرەلەردىڭ قىزىعىنا كەنەلىپ وتىرعان جايى بار.

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى