سادىبەكتىڭ سەمسەرى

0 382

«1998 جىلدىڭ اقپان ايى. العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ۇلى كوشتەن قالماي، الماتىدان جاڭا استانامىز اقمولا قالاسىنا كەلگەن كەزىم. كۇن-ءتۇن دەمەي، جارعاق قۇلاعىم جاستىققا تيمەي اتقارىپ جۇرگەن قىزمەتىم ەلوردامىز – اقمولا قالاسى اكىمىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى-ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ جەتەكشىسى. جاڭا استاناعا قونىستانعان بارلىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس جاساۋداعى ماقساتىمىز ەلوردامىزدىڭ مارتەبەسىن اسىرىپ، بەدەلىن كوتەرۋ بولاتىن».ەلگە بەلگىلى ازامات، قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، ۇلتقا سۇبەلى سوزدە­رىمەن عانا ەمەس، ءىس­تەرىمەن قىزمەت ەتىپ جۇرگەن سادىبەك تۇگەلدىڭ ءبىر ەستەلىگى وسىلاي باستالادى. ءيا، ارادا ءدال جيىرما ەكى جىل وتسە دە، ءبارى كەشەگىدەي كوز الدىندا سايراپ تۇر.
قاي ءىستى بولماسىن الدىمەن باستاۋ قيىن. ۇلى اباي بۇل تۋرالى «ءىستىڭ قالاي بىتكەنىنە ەمەس، قالاي باستالعانىنا قاراپ باعالا» دەپ تۋرا ايتقان. سادىبەك تۇگەل جاڭادان قۇرىلىپ جاتقان شاھاردا، جاي قالا ەمەس، ەلدىڭ باس قالاسىندا جان-جاققا اقپارات تاراتۋ ءىسىن جولعا قويا ءبىلدى.
حالىق كەز كەلگەن وقيعاعا باق-تا جازىلعان ماقالانى وقىپ، باعا بەرەتىنى وتىرىك ەمەس. جۋرناليستيكانىڭ قوعامعا ىقپالى كۇشتى. ءبىر ماقالامەن جاقسى ءىستى جوققا شىعارىپ نەمەسە تۇككە تۇرمايتىن نارسەنى جارقىراتىپ، جايناتىپ كورسەتۋگە بولادى. سول سياقتى كەز كەلگەن مەكەمەنىڭ ءيميدجى دە بۇل تۋرالى تاراتىلعان اقپاراتقا تىكەلەي تاۋەلدى. عاسىرلار توعىسىندا استانانىڭ مارتەبەسى مەن بەدەلى سادىبەك تۇگەلدىڭ جۇمىسىنا بايلانىستى بولدى. ول وزىنە تاپسىرىلعان ءىستى ابىرويمەن الىپ شىعا الدى. ونىڭ اتسالىسۋىمەن ەلوردا ءباسپاسوزىنىڭ نەگىزى قالاندى. استانالىق اقپارات كەڭىستىگى قالىپتاسىپ، حالىقارالىق ءباسپاسوز ورتالىعى اشىلدى.
ءباسپاسوز قىزمەتى جەتەكشىسىنىڭ ءبىر مىندەتى – جۋرناليستەرمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا بولۋ. سول ۋاقىتتا شىندىق تۋىن بيىك ۇستاپ، ەشقاشان جىقپاعان مارقۇم جۇماتاي سابىرجانۇلى جاسىنداي جارقىلدادى. كوزىقاراقتى وقىرماندار بىلەدى، جۋرناليست جازعان سىن ماقالالارىنىڭ ءبىر شەتى اكىمدىككە ءتيىپ جاتاتىن. قازىر وسىنداي شىنشىل قالامگەرمەن سادىبەك تۇگەل قالاي ءتىل تابىستى ەكەن دەگەن وي تۋادى. ال بۇل ەكەۋى جانجالداسپاي، كەرىسپەي جۇمىس ىستەگەنىنە كۇمانىمىز جوق. بۇعان سادىبەك تۇگەلدىڭ «ولاردىڭ ەسىمدەرى – ءبىزدىڭ جۇرەگىمىزدە» اتتى تاماشا جوباسى دالەل. استانانىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە ەلەۋلى ۇلەس قوسقان جۋرناليستەردى ەسكە الۋ كەشى مازمۇنىندا وتەتىن بۇل جوبا وسى ۋاقىتقا دەيىن ءتورت رەت ۇيىمداستىرىلدى. ونىڭ العاشقىسىندا اقسەلەۋ سەيدىمبەك، دۇكەش بايىمبەتوۆ، ۆلاديمير كوچەنوۆ، تالعات ءىلىمجان، ­رافاەل جۇماباەۆ، وكتيابر الىبەكوۆ، جومارت ابدىحالىق، ۆلاديمير بويكو، مادريد رىسبەكوۆ، شاكيزادا قۇت­تاياقوۆ، الماس جولتاەۆ، ولەگ كۆياتكوۆسكي، ءبىرجان بەلقارا سىندى بەلگىلى قالامگەرلەرمەن قاتار جۇماتاي سابىرجانۇلىنىڭ دا جارقىن بەينەسى جاڭعىردى.
ءور التاي مەن ەركە ەرتىس بويىندا جىلقىشىلار بريگاداسىنىڭ بريگاديرى تۇگەل قۇمارۇلى مەن كولحوز جۇمىسشىسى ءماريانىڭ شاڭىراعىندا جەتىنشى بالا بولىپ دۇنيەگە كەلدى. «جەتى» قازاقتا قاسيەتتى سان سانالادى. ونىڭ ۇستىنە كوزىن اشقانىنان ۇلتىمىز ەرەكشە قاستەرلەيتىن جارىقتىق جىلقى جانۋارىن كورىپ ءوستى. «قازاقتىڭ قازاناتى، قايداسىڭ؟» دەپ شارق ۇراتىنى، اقان سەرىنىڭ تۇلپارى – قۇلاگەرگە ەسكەرتكىش ورناتۋى، ۇلتتىق ات سپورتى فەدەراتسياسىنىڭ قۇرىلۋىنا ىقپال ەتۋى سودان. وسىدان شيرەك عاسىر بۇرىن سول كەزدەگى جاستار ءىسى، تۋريزم جانە سپورت ءمينيسترى بىرعانىم ايتىموۆاعا حات جازۋىنىڭ ارقاسىندا وسى فەدەراتسيا قۇرىلدى. ۇلتتىق مۇددەگە، ۇلتتى ۇلىقتاۋعا كەلگەندە قولىنداعى قارۋى – قالامىن وڭدى-سولدى سىلتەدى. بالا كەزىندە اكەسى تۇگەل «قارىنداسىڭ سالتاناتقا قورعان بول» دەگەن ىرىممەن قانجار دا سىيلاعان. قازىر بۇل سادىبەكتىڭ سەمسەرىنە اينالدى. ال استانا باعىن جاندىرىپ، جۇلدىزىن جارقىراتتى.
«تاعدىردىڭ قالاۋىمەن ماعان جاڭا استانانىڭ تۇڭعىش ءباسپاسوز حاتشىسى بولۋ باقىتى بۇيىردى. بەس جارىم جىل قايناعان قازاننىڭ، تاريحي وقيعالاردىڭ ەپيتسەنترىندە ءجۇردىم. كەرەمەت جوبالاردىڭ جۇزەگە اسۋىنىڭ باسى-قاسىندا بولىپ، قالانىڭ جەتىستىكتەرى مەن جەڭىستەرىنە كۋا بولعان جانمىن» دەيتىن، كەزىندە پارلامەنت سەناتىندا دا جاۋاپتى قىزمەت اتقارعان كەيىپكەرىمىز قازىر بىرنەشە نەمەرە ءسۇيىپ وتىر.
استانا قالامىنا قانات ءبىتىرىپ، قالامگەر رەتىندە قالىپتاسۋىنا دا ىقپال ەتتى. قولى قالت ەتسە، ەلوردا تاريحى مەن تاعدىرىن شىعارماشىلىعىنا ارقاۋ ەتەدى. وسى ۋاقىتقا دە­يىن «كوك كۇمبەزدى استانا»، «استانا – گورود سولنەچنوي مەچتى»، «استانا – جەرۇيىعى ەلىمنىڭ»، «استانا – تريۋمف سترانى»، «استانا – ەل جۇرەگى»، «استانا – سەردتسە سترانى»، «العاشقى استانالىقتار»، «پەرۆوپروحودتسى استانى»، «استانا ءباسپاسوزىنىڭ شەجىرەسى»، «لەتوپيس ستوليچنوي پرەسسى»، «استانا حيكايالارى» اتتى كىتاپتارى جارىق كوردى. «تۇڭعىش» اتتى پەساسى ەلوردانىڭ ءبىرىنشى كۇندەرىنەن باستاپ جيىرما جىلعا جۋىق تاريحى تۋرالى سىر شەرتەدى. «استانا حيكايا­لارى» اتتى كىتاپتى دا جازىپ جاتىر. ودان ۇزىندىلەر جۋرنالداردا باسىلدى. ال جارىق كورگەن تۋىندىلارىنىڭ ىشىندە شوقتىعى بيىگى – «العاشقى استانالىقتار» ەنتسيكلوپەديالىق جيناعى. وعان ەلباسى ­نۇرسۇلتان نازارباەۆ باستاعان 186 العاشقى استانالىقتىڭ انكەتالارى مەن ەستەلىكتەرى باسىلدى. بۇل جوبا اياسىندا 500-دەن اسا ادامنىڭ انكەتاسى جيناقتالدى. «تۇگەل مەديا» مەدياحولدينگىنىڭ قۇرامىندا بىرنەشە باسىلىم شىعىپ جاتقانىنان دا جۇرت حاباردار بولۋى كەرەك. وتكەن جىلى «ۇلى دالا قىراندارى» رەسپۋبليكالىق قوزعالىسى اتىنان پرەزيدەنت سايلاۋىنا تۇسكەندە دە ۇلتتىق مۇددەنى كوزدەدى.
كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ تۇبىنە جەمقورلىق جەتەدى دەپ ەسەپتەيدى. قازىر وسى كەسەلدى ءتۇپ تامىرىمەن جويۋ باعىتىندا ەڭبەكتەنىپ جاتىر. وسىدان ەكى ايدان اسا ۋاقىت بۇرىن نۇر-سۇلتان قالاسى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل دەپارتامەنتى جانىنان اقپاراتتىق ۇگىت-ناسيحات شتابى قۇرىلدى. ونىڭ جەتەكشىسى – سادىبەك تۇگەل. قولعا العان ءار ءىسىن ۇرشىقشا ۇيىرەتىن ىسكەر ازاماتقا بۇل قىزمەتىندە دە جەمىس تىلەيمىز!

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى

sixteen + sixteen =