قورشاعان ورتانى قورعاۋ قاي دەڭگەيدە؟

0 57

ەلوردادا 12 ۇلكەن گۇلباقتىڭ جوباسى ازىرلەنىپ جاتىر. الايدا بۇل جوبالاردى بيىل جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قارجى ءبولىنۋى كەرەك. نۇر-سۇلتان قالاسى ءماسليحاتىنىڭ قۇرىلىس، ەكولوگيا، كولىك، ساۋدا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ماسەلەلەرى جونىندەگى تۇراقتى كوميسسيانىڭ وتىرىسىندا مۇنى ايتقان قالالىق قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە تابيعاتتى پايدالانۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءاليا قوجاباەۆا بيۋدجەتتى الداعى ناقتىلاۋ كەزىندە وسى جوبالاردى قولداۋدى ءوتىندى.

اعاشتاردىڭ جەرسىنۋى – 61 پايىز

ونىڭ سوزىنەن ۇققانىمىز، اتالمىش باسقارمانىڭ وسى جىلعا جوسپارلارى از ەمەس. ماسەلەن، بيىل «ۇزدىكسىز كوگالداندىرۋ» جوباسى ازىرلەنبەك. بۇعان قوسا، قالا تاريحىندا تۇڭعىش رەت ينتەرنەت-پلاتفورمادا جاسىل جەلەكتىڭ ەلەكتروندى بازاسى دايىندالماق. وندا اعاشتاردى تۇگەندەۋ، پاسپورتتاۋ جانە پاتولوگيالىق زەرتتەۋ مالىمەتتەرى ورنالاستىرىلماق. بۇل جوبا دا قارجىلاندىرۋدى قاجەت ەتەدى. ال وسىنداي پلاتفورما قالاعا قاجەت. قالالىق تەكسەرۋ كوميسسياسى مەن رەسپۋبليكالىق ەسەپ كوميتەتى دە ۇنەمى ءتيىستى باسقارما نازارىن وسىعان اۋدارادى.
– وتكەن جىلى ەكولوگيا، گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ ەلوردانى كوگالداندىرۋ جانە «جاسىل اۋماقتى» قۇرۋ جوسپارىن ازىرلەدىك. جالپى بىلتىر 100 مىڭنان استام اعاش پەن 330 مىڭ كوشەت وتىرعىز­دىق. قالانىڭ قاتال كليماتىنا قاراماستان، اعاشتاردىڭ جەرسىنۋ كورسەتكىشىن 61 پايىزعا جەتكىزدىك. ال «جاسىل بەلدەۋدە» بۇل كورسەتكىش، ءتىپتى 92 پايىزعا جەتتى. وسى جىلى 300 مىڭنان اسا اعاش پەن 3 مىڭ بۇتا، «جاسىل بەلدەۋدە» 4 ميلليوننان اسا كوشەت وتىرعىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز، – دەدى ءا.قوجاباەۆا.
جالپى وسى ۋاقىتقا دەيىن قالادا ميلليوننان اسا، ال «جاسىل بەلدەۋدە» 15 ميلليوننان استام اعاش وتىرعىزىلعان. بىراق «جاسىل بەلدەۋگە» جاۋاپتى «استانا-ورمانى» جشس «Astana» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى بالانسىنا بەرىلگەن ەكەن. قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە تابيعاتتى پايدالانۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى بۇل كاسىپورىندى اتالمىش باسقارمانىڭ قاراماعىنا بەرۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدى. مۇنىڭ سەبەبى، «جاسىل بەلدەۋدەگى» اعاشتاردىڭ ءبىر بولىگىنە وسى باسقارما جاۋاپتى. جۇمىستار جۇيەلى بولۋى ءۇشىن «استانا-ورمانى» دا بۇل باسقارماعا قاراۋ كەرەك.

اتپەن سەرۋەندەۋ سوقپاعى سالىنادى

– قالاعا ەستەتيكالىق كەلبەت بەرۋ، تۇرعىندارعا ەكولوگيالىق جايلى جاعداي قامتاماسىز ەتۋ، وتباسىمەن بوس ۋاقىتتى ءتيىمدى وتكىزۋ ءۇشىن سىرىلىپ جاتقان ەسكى، اپاتتى ۇيلەردىڭ ورىندارىندا سايا­باقتار مەن گۇلباقتار قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. وتكەن جىلى «كوكتال-2» تۇرعىن الابىندا ۇلكەن ساياباق، قالا اۋماعىندا كوپتەگەن گۇلباق سالىندى. جاڭا ساياباق ءۇش ايماققا ءبولىندى. وندا ەرەسەكتەر مەن بالالار دەمالاتىن، سپورتپەن اينالىساتىن ورىندار بار. ەندىگى جوسپارىمىزدا رەكرەاتسيالىق ايماقتار قۇرىلىسى قالىپ وتىر. تۋريستىك مارشرۋت – اتپەن سەرۋەندەۋ سوقپاعى قۇرىلىسىن اياقتاپ قالدىق. بيىل بەسەدكالاردى، ات بايلايتىن باعانداردى سالعان سوڭ، نىساندى سەنىمدى باسقارۋعا بەرەمىز. بۇل حالىقتى تارتاتىن ورىنعا اينالاتىنىنا سەنىمدىمىز. قازىردىڭ وزىندە كاسىپكەرلەر قىزىعۋشىلىق تانىتىپ جاتىر. ولار سول ايماقتا قىمىز ساتىپ، كيىز ۇيلەر تىكپەك. وسى ارقىلى جاقسى تۋريستىك بازا قۇرماقپىز، – دەدى ءا.قوجاباەۆا.
ونىڭ مالىمدەۋىنشە، قالادا تەاتر اللەياسى، زووسافاري، جاڭا مەشىت ماڭايىندا 250 گەكتاردى قۇرايتىن ۇلكەن ساياباق، ءورتتىڭ الدىن الاتىن حيميالىق ستانسا سالىنىپ جاتىر. بۇعان قوسا، سارىارقا داڭعىلىنان باراەۆ كوشەسىنە دەيىنگى اۋماقتا ەسىل وزەنى جاعالاۋىن جاڭعىرتۋ جۇرگىزىلەدى.

قوقىس جيناۋ تەحنولوگياسى اۆتوماتتاندىرىلادى

بيىل شاھارداعى قوقىس وڭدەۋ زاۋىتىن جاڭعىرتۋ دا جوسپارلانىپ وتىر. مۇندا قوقىستى جيناۋ تەحنولوگياسى اۆتوماتتاندىرىلماق. قازىر ءتيىستى جۇمىس قولمەن جاسالىپ جاتىر. جاڭعىرتۋدان كەيىن زاۋىت قۋاتى ەكى ەسەگە ارتىپ، قوقىستى جيناۋ كورسەتكىشى جىلىنا 250 مىڭ توننادان 450 تونناعا دەيىن ارتپاق. بۇگىندەرى بۇل 277,5 مىڭ توننانى قۇرايدى. سونىڭ 35,4 مىڭ تونناسى وڭدەلەدى.
– باس قالادا قوقىستى باسقارۋ جۇيەسى جيناۋ، تاسىمالداۋ، سۇرىپتاۋ، وڭدەۋ جانە قالدىقتاردى كومۋدەن تۇرادى. قالا بويىنشا 5 مىڭعا جۋىق كونتەينەر الاڭى مەن 15 مىڭ كونتەينەر ورناتىلعان. بۇعان قوسا، پلاستيككە ارنالعان 287 تورلى كونتەينەر مەن سىنابى بار شامداردى سالۋ ءۇشىن 545 كونتەينەر قويىلعان. قوقىستى بولەك-بولەك جيناۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى. 2013 جىلدان بەرى سىناپتى شامداردى جويۋ جوباسى ءساتتى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ەل اۋماعىندا مۇنداي زاۋىت باسقا ەش جەردە جوق. بۇل – مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك ارقىلى ىسكە اسىرىلعان جوبا. وعان ينۆەستور 300 ميلليون تەڭگەگە جۋىق قارجى سالدى، – دەدى باسقارما باسشىسى.
بىلتىر قالدىقتاردى سۇرىپتاۋ كورسەتكىشى 18 پايىزدى، وندەۋ 75 پايىزدى قۇرادى. قالدىقتار قوقىستى وڭدەۋ كەشەنىنە شىعارىلىپ، برەكەتتەلىپ، ەكىنشى ۇياشىققا كومىلەدى. سەبەبى ءبىرىنشى ۇياشىق تولىپ كەتكەن. ال ەكىنشىنى ءالى بەس جىل پايدالانۋعا بولادى.

قۇرىلىس قالدىقتارىنا ارنالعان پوليگون

ەلوردادا مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك اياسىندا قۇرىلىس قالدىقتارىنا ارنالعان «سولتۇستىك اتىزى» جوباسى دا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ونىڭ اۋماعى – 11 گا، قۋاتى – جىلىنا 400 مىڭ توننا. پايدالانۋ مەرزىمى – 15 جىل. قۇرىلىستىڭ جالپى سوماسى – 2,5 ملرد تەڭگە. وتكەن جىلى 857,7 ملن تەڭگە يگەرىلدى. بيىلعا 1 ملرد 732,6 ملن تەڭگە قالىپ وتىر. جوسپار بويىنشا نىسان وسى جىلدىڭ اياعىندا پايدالانۋعا بەرىلۋى كەرەك.
قالادا جىل سايىن ەسىل وزەنىن تازالاۋ جۇمىستارى دا جۇرگىزىلەدى. وتكەن جىلى سۋ تۇبىنەن 250 مىڭ شارشى مەترگە جۋىق بالشىق جينالدى. وزەن جاعالاۋى مەن ونىڭ ارنالارىنان قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتار مەن باسقا دا قوقىس تازالاندى. قورىتىندىسىندا 139 توننا قوقىس بولدى. 350 تەكشە شارشى مەتر اۋماقتا قامىس پەن ءارامشوپ كەسىلدى.
مۇنىڭ سىرتىندا ەسىل وزەنىنىڭ كەمەلەر جۇرەتىن اۋماعىندا (9,4 شاقىرىم) سۋ ءتۇبىن تازالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ، ۆياچەسلاۆ سۋ قويماسىندا – 14400 تەكشە مەتر، قوياندى سۋ قويماسىندا – 864 تەكشە مەتر، ەسىل وزەنى مەن ونىڭ ارنالارىندا 28800 تەكشە مەتر سۋ سورىلدى.

سۋ نىساندارى تۇگەندەلىپ، پاسپورتتالدى

– بىلتىر باس قالادا العاشقى رەت سۋ نىساندارىن تۇگەندەۋ جانە پاسپورتتاۋ جۇرگىزىلدى. بۇل جۇمىستار ۆەرنادسكي اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ كومەگىمەن جۇزەگە استى. وسىلايشا قازىر نۇر-سۇلتان قالاسىندا ءتورت كول، ءتورت وزەن، ءبىر ارنا جانە ەكى سۋ قويماسى بار. بارلىق جۇمىستار ەسىل باسسەين ينسپەكتسياسىمەن كەلىسىلدى، – دەدى ءا.قوجاباەۆا.
قالانىڭ ۆەلوسيپەد ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ تۇرعىنداردى سالاۋاتتى ءومىر سالتىنا تارتۋدى عانا ەمەس، ەكولوگيانى جاقسارتۋدى دا كوزدەيدى. سەبەبى اۋا لاستانۋىنىڭ ءبىر «كوزى» – اۆتوكولىك گازدارى بولىپ وتىر. بايانداماشى بۇل باعىتتاعى جۇمىستارمەن دە تانىستىردى. ونىڭ ايتۋىنشا، وسى ۋاقىتقا دەيىن 34 شاقىرىم ۆەلوجول سالىندى. الداعى ءۇش جىلدا تاعى 123 شاقىرىم سالۋ جوسپارلانعان.
قالالىق ءماسليحات دەپۋتاتى ەرلان داكەنوۆتىڭ پىكىرىنشە، «استانا ەكسپو-2017» كورمەسى وتكەننەن كەيىن «جاسىل تەحنولوگيالاردى» ناسيحاتتاۋ توقتاعان سەكىلدى. ول وسىنىڭ ءمان-جايىن بايانداماشىدان سۇرادى.
– پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى رومان سكليار الماتى جانە نۇر-سۇلتان قالالارىنىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىن جاقسارتۋدىڭ كەشەندى جوسپارىن بەكىتتى. وعان قورشاعان ورتانى جاقسارتۋ بويىنشا كوپتەگەن شارالار كىرگىزىلدى. سونىڭ ىشىندە اتموسفەرالىق اۋانى جاقسارتۋ، كوگالداندىرۋ، قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتاردى وڭتايلاندىرۋ جۇمىستارى بار، – دەدى قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە تابيعاتتى پايدالانۋ باسقارماسىنىڭ ءبولىم باسشىسى جۇلدىز ساسانوۆا.

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى

20 − 17 =