QÏMILI ŞÏRAQ QARÏYA

0 192

Kwropyatnïk - 2…Soğıs ardageri Anatolïy Kwropyatnïk turatın päterdiñ qoñırawın basqanımda, esikti şaşı men qïyaq murtın aq qıraw şalğan aqsaqaldıñ özi aştı. Äskerï tärtipke üyrengen keyipkerim sağatına qaray bergeninde, wağdalasqan waqıtımızdan säl erterek kelgenime iştey qwanıp, qarïya nusqağan bölmege bettedim.

Qaharmannıñ kabïneti ispettelip jasalğan zaldıñ işi quddı murajay dersiñ! Bir qabırğasına eskili-jañalı fotoswretter ilinse, ekinşi qabırğası – tolğan kitap. Säl şetkerirek turğan üstel üstinde qalam, sïyasawıt pen hat jatır. Sarğayğan qağazına qarağanda erterekte jazılğanğa uqsaydı. Odan bölek, üstel üstinde üş-tört qumırada türli qalampır gülderi tizilip tur. Közimdi qay arnağa toqtatarımdı bilmey otırğanımda, Anatolïy Nïkïforovïç äñgimeni özi bastap ketti.

soldat«1928 jılı Wkraïna jerinde, Kïrovograd oblısındağı Adjamka degen seloda dünïe esigin aşıppın. Ömirdiñ awırtpalığın bala jasımnan kördim. Bes jasımda jetim qalıp, balalar üyinde tärbïelenwime twra keldi. Men müşel jasqa tolğanda soğıs bastaldı. Arada eki ay ötkende nemister bizdiñ dervnyanı da basıp aldı. Ärkim öz janın özi bağwı tïis boldı. Bir anadan törtew edik. Alayda, tağdır törtewimizdiñ jolımızdı san jaqqa bölip jiberdi. Özimnen ülken ağam menen burın soğısqa ketip, sol küyi habar-oşarsız, köz jazıp qaldıq. Äpkelerim ömirdegi öz joldarın taptı. Men bolsam, jamağat ağayındarımızdıñ üyinde bas sawğalap jürdim. Bizdiñ selonı jawdan bosatar waqıtta öz erkimmen suranıp, maydan şebine attandım. Jasım 15-te, «jaramaysıñ» degenderine qaramay, «barar jer, basar tawım joq» dep otırıp aldım. Bul 1944 jıldıñ 10 qañtarı bolatın» dep ağınan jarıldı ardager.

Osılayşa Kïrovogradqa jayawlatıp jol tartqan bozbala leytenant Ïsmaïlovtıñ vzvodına tüsedi. Bastapqı eki ayda Tolya 26-şı gvardïyalıq äwe desantı polkiniñ komendanttıq vzvodına qabıldanadı. Arada eki ay ötken soñ baylanısşı-telefonïst bolıp jumıs istep, äskerï ömirdi kördi. Tipten, 1944 jıldıñ tamız ayında nemis artïllerïyasınıñ şabwılınan polk baylanısı buzılğandıqtan basın qaterge tigip, jaña jelini iske qoswğa bar küşin saladı. Baylanıstı qalpına keltirip, maydandastarın qutqarğanı üşin alğaşqı äskerï nagradası – «Erligi üşin» medalimen de sol jolı marapattalıptı. «Keyinnen qanşa ret qoşamet körip, marapattalsam da, alğaşqı medalim öte ıstıq» deydi qart maydanger.

Ottı jıldarda Anatolïy ömirdiñ köp ötkelderinen ötipti. Wkraïna, Moldavïya, Rwmınïya, Pol'şa, Germanïyadağı urıstarğa atsalısqan. Anatolïy Nïkïforovïç üşin surapıl soğıs Praga dalasında ayaqtalıptı. Ulı Jeñisti qarïya «Drezdendegi ormanda qarsı aldıq» dep eske aldı.

Soğıs ayaqtalğan soñ, 1945 jıldıñ 26 mawsımında äli kämelet jasqa tolmağan jawıngerdi Keñes armïyasınıñ qatarınan bosatıp, oqwğa ruqsat beriledi. Donecktegi äpkelerine jol tartqan jigit 6 jıl Otanında şahtada jumıs istey jürip, keşki mektepti tämamdap, 10 jıldıq bilimi bar degen attestat aladı. Baqıtın da Doneckten tapqan Anatolïy 1948 jılı ömirlik serigi Anna Stepanovnamen tanısıp, sol jılı şañıraq köteredi. Odan soñ Har'kovtegi zañ ïnstïtwtına tüsip, ädilet jolında küreske şıqtı. Prokwratwranıñ tabaldırığın 1953 jılı prokwrordıñ kömekşisi bolıp attağan Kwropyatnïk süyikti salasına qırıq jıldan astam abıroylı eñbek siñirdi. 1961 jılı Keñes Odağınıñ bas prokwrorı R.Rwdenko ulanğayır qazaq dalasındağı tıñ köterw kezinde Anatolïy Nïkïforovïçti Qazaqstanğa bağıttaptı. «Bastapqı toğız jılda Kökşetawda, keyin Celïnogradta, Mañğıstaw, Soltüstik Qazaqstan oblıstarında prokwror boldım. Taldıqorğan oblısında qızmet ete jürip, sol jaqtan zeynetke şığıp, elordağa qonıs awdardım» deydi aqsaqal.

Üşinşi sınıptı memlekettik ädilet keñesşisi, QR prokwratwrasınıñ dañqtı qızmetkeri bolğan ardager 2-şi deñgeyli Ulı Otan soğısı ordeni, KSRO medali, Qazaq KSR Joğarğı Keñesiniñ Qurmet gramotasımen marapattalğan körinedi. Seksenniñ señgirinen assa da qarïya – tıñ. Üydegi jeke kitaphanasındağı kitaptardı paraqtaydı. Tarïhï kitaptar jïnağandı janı süyetin maydangerdiñ üyinde büginde üş mıñnan astam kitap bar. Üş balasınan jeti nemere, segiz şöbere süyip otırğan qïmılı şïraq qazınalı qartpen jüziñizden nur taymasın dep qoştastıq.

Maqpal JUMAŞOVA

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

9 − 6 =