QARÏYALAR AZAYIP BARA JATIR…

0 372

Awıldağı üydiñ şañırağı qay kezde de qonaqtan bosamay jatadı. Köbine tabaldırıqtan attaytın qarïyalar edi ğoy. Äli esimde, apam är qonaq kelgen sayın as aldında olardıñ qolına sw quyğızatın bizge. Birimiz sülgini, birimiz şäwgimdi ala jügiretin edik. «Batasın al, atalarıñnıñ awzı dwalı, qabıl boladı» deytin. Sol tärbïege üyrenip kettik pe, awıldan uzap ketkenşe törimizge ozğan kisiniñ qolına sw quyumen boldıq… Qarttar da batasın ayamaytın, «Däw jigit bol!», «Örkeniñ össin!», «Quday aldıñnan jarılqasın!» dep jatatın.

Nege ekenin, es bilgennen-aq apamız bizdi, bala-şağanı özge şeşeler sekildi qonaq kelgende dastarqannan bölmeytin. Ülkenderdiñ ğïbrattı sözin tıñdasın, mağınalı, mändi äñgimelerin sanalarına tüysin degeni me eken?.. Törimizge ozğan barlıq ağamen, atamen, anamen qatar otırdıq, aldına tartılğan bastıñ «quyma qulaq bol» dep usınğan qulağın, «tañdayı taqıldağan şeşen bol» dep usınğan tilin, «köregen kösem bol» dep usınğan közin enşiledik… Keremet eken ğoy!..
Sodan beri de köp waqıt ozğan joq. Dese de, sanawlı jıldardıñ jüzinde ğasırlarğa bergisiz özgerister ğarıştıq jıldamdıqpen enip ketkendey-aq. Mäselen, osı Astanadağı men turatın üydiñ awlasında bes-altı qarïya bar. Qaşan körseñiz de karta soğıp, tobılğı tüstes sıradan tartıp otırğanı. Keyde kerisip qalatındarı bar, ondayda awızdarınan «aq ït kirip, kök ït şığıp» jatadı. Aynalada bala-şağa, körşi-qolañ jür-aw demeydi. Orısşası bar, qazaqşası bar, bılapıt sözderdiñ bärin tawısadı. Özimizdiñ qazaq qarïyaları «ülgi tanıtıp» jür osılay. Soğan qarap, «bügingi aqıl aytar aqsaqaldıñ sïqı osınday ma?» degen oyğa şomatınım jasırın emes.

Awılda da apam aytqan «awzı dwalı aqsaqaldıñ» qal­ğanı şamalı-aw! Öytkeni, twğan topıraqqa anda-sanda at izin salğanda bayqaymız ğoy, qawmet saqalın kewdesine basıp, aq taqïyasınan bozqıraw samayı köringen atanı közimiz şalmaydı. Älde, qarïyalar da zamanına qaray «sovremennıy» bolıp ketti me eken?..
Kezegi kelgende ayta ketken jaqsı, qazirgi kezde keybir mekeme basşıları äsireşildikke basıp ujımdı kileñ jas­tarmen jasaqtap alwda. Aqılı kemel ağa bwınğa orın joq ol jerde. Bizdiñşe, kez kelgen keñseniñ törinde qawqïıp birdi-ekili şaldıñ otırğanı jön-aw. Köpti körgenniñ tüygeni de mol boladı emes pe?! Äytewir, san jıldıq täjirïbesi bar. Jäy ğana özimniñ salama oy jügirtsem, qarïyası köp redakcïya bir qolımnıñ salasına da jetpeydi.

Keşegi Muhañ (Muqağalï Maqataev) «Nemeneñe jetistiñ, bala batır?! Qarïyalar azayıp bara jatır…» demep pe edi. Bul joldardı endi aytw kerek sïyaqtı. Durıs tüsingen jön, jası jetpiske, seksenge, tipti, toqsan, jüzge kelgenniñ bäri qarïya, aqsaqal emes. Qarïya, aqsaqal degenderdiñ awzı dwalı, sözi wäli häm batalı bolwı tïis. Al, qarïyañnıñ azayğanı – qazınañnıñ tügesilgeni emes pe? Aqsaqalıñnıñ sïregeni – adamdıqtan alıstağanımız emes pe?..

Ashat RAYQUL
a.raiqyl@astana-akshamy.kz

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

twelve − 5 =