قاراتەرەڭنىڭ «قاستەەۆى»

0 468

وسىدان ءۇش جىل بۇرىن ەلورداداعى وقۋشىلار سارايىندا قازىرگى قازاق بەينەلەۋ ونەرىنىڭ تالانتتى وكىلدەرىنىڭ ءبىرى، قازاقستان سۋرەتشىلەر جانە ەۋرازيا ديزاينەرلەر وداقتارىنىڭ مۇشەسى شىنىباي پىرىمباەۆتىڭ «شابىت» اتتى جەكە كورمەسى ءوتتى. سوندا سۋرەتشىنى العاش كوردىم. تىم قاراپايىم، ارتىق ءسوزى جوق. جىلى جىميىپ ءجۇردى دە قويدى. ادالدىعى، ادامدىعى بولمىسىنان بايقالىپ تۇردى. جالپى، سۋرەتشىلەردىڭ جان دۇنيەسى باسقا ونەر يەلەرىنە قاراعاندا بولەكتەۋ. ولار وڭاشا ارالدا ءومىر سۇرەتىن ادامعا ۇقسايدى. توپىرلاعان توپقا، دابىراعا قوسىلمايدى. ساياقتاۋ جۇرەدى.سول كورمەدە اۆتوردىڭ ەلۋدەن استام جۇمىسى قويىلدى. ءبارى دە – تابيعات پەن تۋعان جەرىن شىنايى بەدەرلەگەن تۋىندىلار. سوعان قاراعاندا سۋرەتشىنىڭ جانى، بولمىسى تابيعاتپەن بىرگە ەگىز جاراتىلعان سەكىلدى كورىندى. اسىرەسە، بىزگە «كارىتۇما» اتتى كارتيناسى ۇنادى. مۇندا اۆتور تۋعان اۋىلىنداعى تالاي تاريحتىڭ كۋاگەرى بولىپ، ايبىنى اسىپ، ايدىندانىپ جاتقان تۇمانىڭ تارتىلىپ بارا جاتقان بەينەسىن شەبەر زەرلەگەن. تۋىندىعا قاراپ تۇرىپ، جۇرەگىڭىز سولق ەتەدى. اۆتور وسى جۇمىسى ارقىلى كارىتۇمانىڭ عانا ەمەس، الەم پروبلەماسىنا اينالعان ارالدىڭ قايعى-مۇڭىن بوياۋ تىلىمەن سويلەتكەن. سونداي-اق شەبەردىڭ كارتينالارىندا ەلوردانىڭ كوركەم كەلبەتى مەن تابيعاتى كەلىستى كورىنىس تاپقان.
ارال دەمەكشى، ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز كەزىندە تولقىنى تايداي تۋلاپ، بۋىرقانىپ جاتقان ارال تەڭىزىنىڭ قولتىعىنداعى قاراپايىم قاراتەرەڭ دەگەن اۋىلدا ومىرگە كەلگەن. تەڭىز جاعاسىندا تۋعان بالانىڭ ارمانى دا بولەك بولسا كەرەك. جاسىنان سۋرەت سالۋعا قۇشتار بولىپ، الاقانداي اۋىلعا «سۋرەتشى بالا» دەگەن اتاعى جايىلادى. – اكەم سوعىسقا قاتىسقان مايدانگەر ەدى. اكەمنىڭ كوزى تىرىسىندە ونىڭ اعاش جونىپ، بالتا ۇستاپ جۇرگەنىن كورگەن جوقپىن. بىراق ونىڭ قۇرداستارى «ىزتىلەۋ جاس كۇنىنەن قولى ىسمەر، شەبەر بولاتىن» دەپ ايتىپ وتىراتىن. سوعان قاراعاندا بويىمداعى ونەرىم اكەمنەن دارىعان سەكىلدى. الدىمداعى اعالارىم دا سۋرەتتى كەرەمەت سالاتىن. بالا كۇنىمنەن سۋرەت سالعاندى جاقسى كورىپ، مەكتەپتەگى بارلىق ءىس-شارالاردىڭ ورتاسىندا ءجۇردىم. اۋىلدا جۇرگەندە ءۇش بالا دوس بولدىق، ولار دا بەينەلەۋ ونەرىن ۇناتاتىن. قازىر سونىڭ ءبىرى اۋىلداعى مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى، ەكىنشىسى ۇستالىقپەن اينالىسادى. ەگەر ەكەۋى دە ونەردى قۋعاندا تانىمال سۋرەتشى بولاتىن ەدى، – دەيدى كەيىپكەرىمىز بالالىق كۇندەردەن سىر شەرتىپ.
ون جىلدىقتى بىتىرگەننەن كەيىن جوعارى وقۋ ورنىنا بارۋعا مۇمكىندىگى بولمايدى. اكەسى ومىردەن وتكەننەن كەيىن كەيىنگى باۋىرلارىنا قامقور بولىپ، اناسىنا قولعابىسىن تيگىزىپ، اۋىلدا جۇمىس ىستەيدى. ءسويتىپ جۇرگەندە، اسكەرگە الىنىپ، ەكى جىل وتان الدىنداعى ازاماتتىق بورىشىن وتەپ كەلەدى. سودان شىمكەنتتەگى ءا.قاستەەۆ اتىنداعى كوركەمسۋرەت ۋچيليششەسىنە بارادى، بىراق ودان جولى بولماي، قىزىلورداعا كەلىپ، وبلىستىق سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ فيليالىندا جاڭابەرگەن وسىمبەتوۆ دەگەن اۋىلداس سۋرەتشى اعاسىنىڭ شەبەرحاناسىندا بەينەلەۋ ونەرىنىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنەدى. وسى ورتا وعان ۇلكەن مەكتەپ بولدى. ءسويتىپ، كەلەسى جىلى ن.گوگول اتىنداعى الماتى كوركەمسۋرەت ۋچيليششەسىنە قابىلدانىپ، ۇستازدارى قاليوللا احمەتجان مەن امان باقتىعاليەۆتان ءتالىم الدى. بۇل ەكى ازامات تا – سانكت-پەتەربۋرگتە وقىپ، بەينەلەۋ ونەرىنىڭ قۇپياسىن مەڭگەرگەن ماماندار. ەندى ولار وزدەرى جيناعان ءبىلىم ءنارىن شاكىرتتەرىنە ءسىڭىردى.
قالامى جۇيرىك قايراتكەر-قالامگەر باۋىرجان ومار «قاراتەرەڭ» دەگەن ەسسەسىندە: مىقتى سۋرەتشىلەر شىقتى ءبىزدىڭ قاراتەرەڭنەن. بىرىنەن-ءبىرى وتەدى. قۋانتاي رشىمبەتوۆ تالانتتى بولعانىمەن، الىسقا قۇلاش سەرمەي قويمادى. ونىڭ ەسەسىنە كاسىبي سۋرەتشى جاڭابەرگەن وسىمبەتوۆ ادەمى پەيزاجدار جازدى. ال وسى اۋىلدىڭ توپىراعىن بورپىلداتىپ باسىپ وسكەن تاعى ءبىر دارىندى سۋرەتشى ءتىپتى الىسقا شاپتى. ول – شىنىباي پىرىمباەۆ. ماسكەۋدەگى تالايدىڭ قولى جەتە بەرمەيتىن ۆ.ي.سۋريكوۆ اتىنداعى كوركەمسۋرەت اكادەمياسىن ءبىتىرىپ، ايدى اسپانعا ءبىر-اق شىعاردى» دەپ توگىلتە جازعانى بار.
ماسكەۋدە وقىعان جىلدار ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىزگە شىرقاۋ شابىت سىيلادى. ەجەلدەن بەينەلەۋ ونەرى قالىپتاسقان ورەلى ەلدە سۋرەتشى شەبەرلىگىن ودان ءارى ۇشتاي تۇسەدى. بىرەگەي وقۋ ورنىنداعى ۇستازداردىڭ الدىن كورىپ، ءتالىمىن ۇيرەنەدى. كونە قالاداعى مۋزەيلەردى ارمانسىز ارالاپ، ورىستىڭ بەينەلەۋ ونەرىندە قۇبىلىس جاساعان تۇلعالاردىڭ تۋىندىلارىن تاماشالايدى.
«شىنىباي – وتە تالانتتى سۋرەتشى. رەسەيدەگى ۆ.سۋريكوۆ اتىنداعى كوركەمسۋرەت اكادەمياسىن تامامداعان تۇلەكتەردىڭ ءبارى دە جوعارى باعالانادى. سونىمەن بىرگە، ول – ەۋروپاداعى بەينەلەۋ ونەرىنىڭ ءتۇرلى مەكتەپتەرىنەن ءدارىس الىپ، ءوز شەبەرلىگىن بايىتقان جىگىت. سۋرەتشىنىڭ قولىنان شىققان كەز كەلگەن شىعارمالارىنان فيلوسوفيالىق وي تۇيۋگە بولادى. ونىڭ ءبارى تازالىعىمەن كوز تارتادى» دەيدى سۋرەتشى، قازاقستاننىڭ مادەنيەت قايراتكەرى ەرمەك اسىلحانوۆ.
وسىدان التى-جەتى جىل بۇرىن شىنىباي اعامىز الەمدىك بەينەلەۋ ونەرىنىڭ الىپتارى تۋعان پورتۋگاليا، يسپانيا، يتاليا، تۇركيا ەلدەرىندە بولىپ، ءبىلىمىن جەتىلدىرىپ قايتادى. سول ءىسساپار اياسىندا كورمەسى ۇيىمداستىرىلىپ، قازاق قىلقالام شەبەرىنىڭ تۋىندىلارى سۋرەت ونەرىن جوعارى باعالايتىن ەۋروپالىقتاردى سۇيسىنتەدى.
– جاقسى سۋرەتشى بولۋ ءۇشىن پراكتيكانى عانا ەمەس، تەوريانى دا جەتىك ءبىلۋ كەرەك. ءبىز شەتەلگە بارىپ، اتاقتىلاردان ءدارىس تىڭدادىق. ومىردەن جيناعان قورىمىز مول. ءبىزدىڭ مۋزەيلەرگە الەمگە تانىمال سۋرەتشىلەردىڭ كارتينالارىنىڭ كوشىرمەسىن سالىپ، ءىلىپ قويسا بولادى. بالالار سونى كورىپ، اسەرلەنەر ەدى. نەگىزى، ەلوردادا بەينەلەۋ ونەرىنىڭ مۋزەيى بولەك بولسا دەيمىن. الەمدەگى تۋريستەردىڭ دەنى بەينەلەۋ مۋزەيىن كورۋگە كەلەدى. بۇل ەل بيۋدجەتىنە قانشاما قارجى تۇسىرەدى. ايتالىق، ءوزىمىز شەتەلگە بارا قالساق، الدىمەن مۇراجايعا تابان تىرەيمىز. شەتەلدىكتەر حالىقتى ونەرىمەن باعالايدى. مىسالى، گوللانديادان قانشاما تالانتتى سۋرەتشىلەر شىقتى. سول ارقىلى مەملەكەتتىڭ دە اتاعى جەر جۇزىنە جايىلدى. وسىنداي ناسيحات بىزگە دە كەرەك، – دەيدى ول.
سۋرەتشى كوپ جىلداردان بەرى باس قالادا تۇرادى. شاھارداعى قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىندە بەينەلەۋ ونەرىنەن جاستارعا ءدارىس وقيدى. جاقىندا عالامتوردان قىلقالام شەبەرى تۋرالى جازىلعان دۇنيەلەردى قاراپ وتىرىپ، قاراتەرەڭ اۋىلىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ مۇعالىمىنىڭ شاعىن اقپاراتىنا كوزىم ءتۇستى. وندا ول كىسى: «ءبىزدىڭ مەكتەپتىڭ وقۋشىلارىنان: «قازاقستاننىڭ قانداي اتاقتى سۋرەتشىلەرىن بىلەسىڭدەر دەگەندە بالالاردىڭ ءبىرى ءابىلحان اتامىزدى اتاسا، ەكىنشىسى ءوزىمىزدىڭ اۋىلدان شىققان شىنىباي اعامىزدى ايتادى» دەپ جازىپتى. كوزكورگەندەردىڭ ايتۋىنشا، ءابىلحان اتامىز ومىردە وتە قاراپايىم، دەگدار ادام بولىپتى. ءوزىم، شىنىباي اعانىڭ بولمىسىنان سول كىسىگە ءبىر ۇقساستىقتى كورەمىن. سوندىقتان دا تالانتتى سۋرەتشىنى جەرلەستەرى «قاراتەرەڭنىڭ قاستەەۆى» دەپ ماقتانىش تۇتۋى دا جاراسىمدى.

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى

nineteen + twenty =