قان تازالىعى قايدا قالادى؟

0 83

اتا-بابالارىمىز سالت-ءدəستۇردى بەرىك ۇستانىپ، جەسىرىن قاڭعىتپاعان، جەتىمىن جىلاتپاعان. سونداي-اق بالالارىن ۇيلەندىرەردە رۋ سۇراسىپ، جەتى اتادان اسپاسا ۇيلەندىرمەگەن. وسىنىڭ ءبارىن قاننىڭ تازالىعى ءۇشىن، ۇرپاعىنىڭ اقىل-ەسىنىڭ دۇرىس، دەنىنىڭ ساۋ بولۋى ءۇشىن جاساعان. جالپى العاندا، قان ماسەلەسىنە قاي زاماندا دا نەمقۇرايدى قاراماعان. ءتىپتى ارعى اتاسىن بىلمەگەندى «جەتى اتاسىن بىلمەگەن – جەتەسىز» دەپ سوككەن.ايتپاعىمىز، بۇگىندە بالالى بولعىسى كەلگەن قىز-كەلىنشەكتەر قايتسەم دە بالالى بولامىن دەگەن قاعيدامەن جەتى اتاسىن تۇگەندەمەك تۇگىلى، تەگى بەلگىسىز، كورمەگەن، تانىمايتىن ەر ادامنىڭ ۇرىعىن ساتىپ الىپ، جاساندى جولمەن بالا كوتەرە بەرەتىن بولدى. جىگىتتەرىمىز ازىن-اۋلاق اقشا ءۇشىن ۇرىعىن ساتىپ، اكەلىك جاۋاپكەرشىلىكتى موينىنا الماي-اق، الاڭسىز بىرنەشە بالانىڭ اكەسى بولاتىندى شىعاردى. بۇل جاعدايلار قازىرگە بىرەۋ ءۇشىن دۇرىس شەشىم بولىپ كورىنەتىن شىعار، بىراق كەلەشەككە ىندەت. ءبىر كىندىكتەن تاراعان ۇل-قىز­دارىمىز ەرتەڭ وتباسىن قۇرىپ جاتپاسىنا كىم كەپىل؟! سوندا عاسىرلار بويى ساقتاپ كەلگەن قان تازالىعى قايدا قالادى؟ وسىنى باقىلاپ، ەلەپ-ەسكەرىپ وتىرعان بىرەۋ بار ما؟!
زاڭ بويىنشا 35 جاسقا دەيىنگى ەر ادام ءانونيمدى تۇردە دونور بولا الادى. دەنى ساۋ، دەنە ءبىتىمى قالىپتى دامىعان، گەنەتيكالىق ساراپتاماسى جاقسى بولسا، اتالىق ۇرىعىن تاپسىرا الادى. قانشا رەت تاپسىراسىز – ءوز ەركىڭىز. شەكتەۋ جوق. انكەتادا ءجۇزى، رۋى، بويى، سالماعى، ماماندىعى كورسەتىلەدى، بولدى. كاتالوگتان كوڭىلىڭىزگە قونعانىن تاڭداپ الاسىز، ءبىتتى. ستاتيستيكاعا سەنسەك، جىل سايىن تەك ءبىر كلينيكادا ءدال وسى جولمەن 70 بالا دۇنيەگە كەلەدى ەكەن. بۇل – ەرتەڭ ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى 20 وتباسىدا ءبىر اكەدەن تارايتىن 20 ۇل-قىز بويجەتىپ، ەرجەتىپ شىعادى دەگەن ءسوز. ودان كوپ بولۋى دا مۇمكىن.
بۇل ماسەلەدە، حالىقارالىق تاجىريبەگە سۇيەنسەك، بىزگە قاراعاندا شەتتە شەكتەۋ كوپ ەكەن. مىسالى، يتاليا بۇعان 2004 جىلى تىيىم سالعان. جاڭا زەلانديا، اۆستراليا، قىتاي ەلدەرىندە ءبىر ۇرىق 4 نەمەسە 5 ادامعا قولدانىلادى. تۇركيادا دونور ادام مىندەتتى تۇردە ءوز تۋىسى بولۋى كەرەك. ۇلىبريتانيادا ءبىر دونور تەك 10 بالانىڭ بيولوگيالىق اكەسى بولا الادى. جاڭا زەلانديادا ءبىر دونوردىڭ اتالىق جاسۋشاسىن ءتورت، اۆسترالياداعى بەس وتباسىدان ارتىق قولدانبايدى. اتالعان ەلدەردى الاڭداتىپ وتىرعان ءبىر عانا ماسەلە ەكەنى بەلگىلى. ول – ءبىر اكەدەن تاراعان جانداردىڭ ءبىر-بىرىنە ۇيلەنۋىنىڭ الدىن الۋ، اۋرۋ بالا سانىن ازايتۋ. ال جەتى اتادان اسپايىنشا قىز الىسپايتىن قازاق ءۇشىن بۇل ماسەلە جاۋاپكەرشىلىكتى قاجەت ەتۋى ءتيىس.
وسىلاردىڭ ءبارىن ەسكەرە كەلە، بولاشاق ۇرپاقتىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ ماقساتىندا:
– قازاقستان بويىنشا اتالىق جانە انالىق ۇرىقتىڭ جالعىز ءبىر بازاسىن قۇرۋ كەرەك. دونورلار دا تەك سول ورتالىققا تاپسىرىپ، بارلىعى تەك سول ورتالىقتان عانا الىپ وتىرۋدى جۇيەلەۋ قاجەت;
– ءبىر رەتتەن ارتىق دونور بولۋعا رۇقسات ەتپەۋ;
– ءبىر دونوردىڭ ۇرىعىن ەكى ادامنان ارتىققا قولدانباۋدى، بارىنشا اشىقتىقتى ساقتاۋدى قاتاڭ تۇردە رەتتەۋدى ۇسىنامىن.

بەكبولات تىلەۋحان،
ءماجىلىس دەپۋتاتى

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى

19 − three =