MUQTAJDAR QAMQORLIQSIZ QALMAYDI

0 96

Külbaram Qanafïna, Astana qalası boyınşa Baqılaw jäne älewmettik qorğaw departamenti Älewmettik qamsızdandırw böliminiñ bastığı

Bügingi tañda elimizde respwblïkalıq byudjetten zeynetaqı jäne älewmettik järdemaqı alwşılardıñ sanı şamamen 125 850 adamnan asıp otır. Astana qalası boyınşa Baqılaw jäne älewmettik qorğaw departamenti Älewmettik qamsızdandırw böliminiñ bastığı Külbaram Qanafïnamen baylanısıp memlekettik älewmettik järdemaqı alatın azamattar sanatın anıqtap, älewmettik tölem türleriniñ mölşeri jayında bilgen edik.

– Qoldanıstağı zañnama boyınşa azamattardıñ qanday sanatı älewmettik järdemaqı ala aladı?

– Bular – eñ aldımen, 1-2-3 toptağı mügedekter men 18 jasqa deyingi mügedek balalar. Asırawşısınan ayırılğan otbası müşeleriniñ jası 18-ge kelgenge deyin järdemaqı tağayındaladı. Eger bala orta mektepten keyin bilimin jalğastıratın bolsa, onda 23 jasqa tolğanğa deyin memleket qamqorlığında boladı.
Järdemaqılarğa qosımşa qosılatın qarajat mindetti saqtandırw qorınan älewmettik tölemder tölenedi. Oğan kem degende eki jıl boyına awdarım salğandar ïe bola aladı.
Soğıs ardagerleri men mügedekteri, tıl eñbeginiñ ardagerleri, Awğanstan soğısına, Çernobıl' apatına qatısqandar arnawlı järdemaqı aladı. Arnawlı memlekettik järdemaqılar Qazaqstan Respwblïkasına erekşe eñbek siñirgen zeynetkerlerge de tölenedi. Olardıñ qatarında Keñes Odağı Batırları men Eñbek Erleri bar. Qızmet babında opat bolğandardıñ otbasıları da memleket kömeginen tıs qalmaydı. Olarğa da ay sayın belgilengen tärtippen järdemaqı beriledi. Memleket tarapınan järdem alwşılardıñ endigi bir böligine 1-tizim jäne 2-tizim boyınşa järdemaqı tağayındalğan azamattar jatadı. YAğnï, 1998 jılğa deyin densawlıqqa zïyandı (erekşe zïyandı) jumıs orındarında eñbek etkenderdiñ osınday järdemaqı alwğa quqığı bar. Bular zeynetke şıqqanşa tölenedi, al zeynet jasına kelgende naqtı zeynetaqısı tağayındaladı.

– Memleket tarapınan järdem alatındardıñ ayrıqşa tobı köp balalı analar ğoy. Olardıñ ay sayın alatın aqısınıñ mölşeri qanday?
– «Altın alqa», «Kümis alqa», «Batır ana» ordenimen marapattalğan köp balalı analarğa älewmettik järdemaqı tölenedi. Mısalı, bala twğannan bir jasqa deyin, ay sayın bir balağa – 5,5 AEK, otbasındağı ekinşi närestege – 6,5 AEK, üşinşi säbïge – 7,5 AEK köleminde järdemaqı tölenedi. Tört jäne odan da köp bala tapqandarğa 8,5 AEK köleminde järdemaqı tölenedi.
2013 jıldan bastap bala twwğa baylanıstı birjolğı järdemaqınıñ kölemi – 51930 teñge boldı. Sol sïyaqtı törtinşi jäne odan da köp bala twğandarğa – 86 550 teñge; törtinşi jäne egiz tapqan analarğa är balasına – 86 550 teñgeden beriletin boldı.

– Ärtürli sebeptermen turaqtı bir jerde jumıs istemegender nemese jazasın ötew orındarınan şıqqan azamattarğa jäne künkörisi öte tömenderge qatıstı qanday jeñildikter bar?
– Eger bala twıp, bala bağıp jumıs istemegen äyel bolsa, balalarınıñ qujattarı negizinde, 58 jasqa kelgende tolıq emes eñbek ötiline baylanıstı esepteydi. Er azamattardıñ qujattarı joğalıp, nemese ärtürli sebeptermen jumıs ötili bolmasa, onda eñ tömengi künköris deñgeyiniñ yağnï, 18 066 teñgeniñ jartısı – 9330 teñge aladı.

– Endi järdemaqı alw üşin qanday qujattardı qayda ötkizw qajet, onıñ tärtibi qalay?
– Atalğan sanattağı azamattar «Zeynetaqı tölew jönindegi memlekettik ortalığınıñ» Astana qalalıq fïlïalı bölimşesine barıp, tïisti qujattardıñ tizimin alwı kerek, sonda resmï tirkelgennen keyin jan-jaqtı eseptelip, järdemaqı tağayındaladı.

Aygül WAYSOVA

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

16 + fifteen =