مەملەكەتتiك ەمەس مەكەمەلەر ماسەلەسiنە ءمان بەرiلسە

0 168

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتi – ۇلت كوشباسشىسى<
نۇرسۇلتان ءابiشۇلى  نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا كەزەكتi جولداۋى 2012 جىلدىڭ 27 قاڭتارىندا جاريالانعانى بەلگiلi. سودان بەرi بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جولداۋ مازمۇنىندا كوتەرiلگەن ماسەلەلەردi ەل اراسىندا تالقىلاۋ، ءوزارا پiكiرلەسۋ پروتسەسi ۇزدiكسiز ءجۇرiپ جاتىر.  بۇل – زاڭدى قۇبىلىس. ويتكەنi, ەلباسىنىڭ كەز كەلگەن جولداۋى – ەلiمiزدiڭ iشكi جانە سىرتقى جاعدايى مەن دامۋدىڭ الەۋمەتتiك-ەكونوميكالىق باعىت-باعدارىن انىقتايدى.
1997 جىلدان باستاپ ەسەپتەگەندە، بيىلعى جولداۋدىڭ رەتتiك سانى – 16. ول – 10 بولiمنەن تۇرادى: قازاقستان­دىق­تاردىڭ جۇمىسقا تارتىلۋى، قولجەتiمدi باسپانا، وڭiرلەردi دامىتۋ، تۇرعىندارعا مەملەكەتتiك قىزمەت كورسەتۋدiڭ ساپاسىن ارتتىرۋ، بۇگiنگi زامانعى مەملەكەتتi باس­قارۋ تالابى، سوت جانە قۇقىق قورعاۋ جۇيە­لەرiن جاڭعىرتۋ، قازاقستاندا ادامي كاپيتالدىڭ ساپالى ءوسۋi, زەينەتاقى جۇيە­سiن جەتiلدiرۋ، يندۋستريالدىق-يننوۆا­تسيالىق جوبالار، اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ. بiز، سونىڭ ەكiنشi باعىتى  – قول­جەتiمدi باسپانا ماسەلەسi جونiندە وي ءبولiسۋدi ءجون كوردiك.
1997 جىلدىڭ 10 جەلتوقسان ايىنان باستاپ ەل استاناسىنا اينالعان استانا قالاسىنىڭ جەر اۋماعى – 71 مىڭ گا، سوعان سايكەس حالقىنىڭ سانى دا ءوسiپ كەلەدi. 2012 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنداعى مالiمەت بويىنشا، قالادا 743 014 ادام رەسمي تiركەلگەن. ارينە، بۇل كورسەتكiش الدىڭعى جىلدارمەن سالىستىرعاندا جوعارى.
استانا تۇرعىندارى سانىنىڭ ءوسۋ ديناميكاسى مىناداي:
1989 جىلى – 281,3 مىڭ ادام.(ساناق)
1999 جىلى – 326,9 مىڭ ادام.(ساناق)
2000 جىلى – 381,0 مىڭ ادام.
2001 جىلى – 446,2 مىڭ ادام.
2005 جىلى – 529,3 مىڭ ادام.
2007 جىلى – 574,4 مىڭ ادام.
2009 جىلى – 613,6 مىڭ ادام. (ساناق)
2010 جىلى – 697,1 مىڭ ادام.
2011 جىلى – 730,8 مىڭ ادام.
2012 جىلى – 743,0 مىڭ ادام. ال، 2009 جىلعى مالiمەت بويىنشا، استانا قالا­سى­نىڭ كوش-قون ايىرماسى 31 908 ادامعا جەت­كەن، بۇل دا جوعارى كورسەتكiش. ماقا­لاعا وسى كوشi-قون ايىرماسىن قۇرايتىن ادامداردىڭ باسپانامەن قامتاماسىز ەتiلۋ ماسەلەسi ارقاۋ بولىپ وتىر.
استانا قالاسىنىڭ اكiمi يمانعالي تاس­ماعامبەتوۆتiڭ ايتۋىنشا، «استاناعا جى­لىنا 40 مىڭ ادام كوشiپ كەلەدi ەكەن. بۇگiن­دە الەۋمەتتiك جاعىنان ءالسiز توپتار ساناتى بويىنشا مەملەكەتتiك قوردىڭ تۇرعىن ءۇي كەزەگiندە 21 مىڭنان استام ادام تiركەلگەن. جالپى، 3 جىلدا 4 ملن شار­شى مەتردەن استام تۇرعىن ءۇي تاپسى­رىلعان. بۇل 40 مىڭنان استام پاتەردi قامتيدى».
ەلباسى «جاڭا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس باعدارلاماسىن iسكە اسىرۋعا كiرiسiپ كەتتiك.
ەلiمiزدە جىل سايىن 6 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرiلەدi. الايدا بiز جارتى ميلليوننان استام جاس وتباسىن جەكە باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋگە تيiس­پiز. بۇل ءۇشiن جالعا بەرiلەتiن تۇرعىن ءۇي الاڭىن 1 ملن شارشى مەترگە جەتكiزۋ قا­جەت.
ۇزاق مەرزiمدi جالعا بەرۋدە ساتىپ الىناتىن جانە ساتۋعا جاتپايتىن ەكi ءتۇرلi جولدى قاراستىرۋ قاجەت.
وعان قوسا جالعا العانى ءۇشiن جاسا­لاتىن تولەم ءال-اۋقاتى ورتاشا وتباسى مۇمكiندiگiنە ساي بولۋى تيiس. مۇنىمەن بiرگە وتاندىق قۇرىلىس سالاسى ءۇشiن جاڭا ءمۇم­كiندiكتەر تۋادى. سونىڭ ءبارiن جاڭا «قول­جەتiمدi باسپانا – 2020» باعدارلاما­سىن­دا انىق كورسەتۋ كەرەك.
مەملەكەت بۇل باعدارلامانى تيiستi قاراجاتپەن قامتاماسىز ەتەدi. اتالعان قۇجاتتى ۇكiمەتكە وسى جىلدىڭ 1 شiل­دە­سiنەن كەشiكتiرمەي جاساپ، قابىل­داۋدى تاپسىرامىن» دەگەن بولاتىن
كوپ كەشiكپەي ەلiمiزدە وسى اتالعان مiندەتتەردi شەشۋدiڭ ءارتۇرلi جولدارى قاراستىرىلا باستادى.  سوعان وراي قر پرەمەر-مينيسترi كارiم ءماسiموۆ تيiستi مينيسترلiكتەر مەن مەكەمەلەردiڭ باس­شى­لا­رىنا ناقتى تاپسىرمالار بەرiپ، ال­عاشقى قادامدارعا جول اشتى. سول سياق­تى، قر پارلامەنتi سەناتى مەن ءماجiلiسiنiڭ دەپۋتاتتارى، ياعني حالىق قالاۋلىلارى وزدەرi سايلانعان ەلدi-مەكەندەرگە بارىپ، جەرگiلiكتi تۇرعىندارمەن ەتەنە بايلا­نىس­تا ءجۇر. رەسمي جانە رەسمي ەمەس وسىنداي كەزدەسۋلەر قر بiلiم جانە عىلىم مي­نيستر­لiگi عىلىم كوميتەتi جانىنداعى مەم­لەكەت تاريحى ينستيتۋتىندا ۇيىم­داستىرىلىپ تۇرادى. ايتالىق، استانالىق عىلىمي ورتادا بولعان الدان سمايىل، اباي تاسبولاتوۆ، مۇرات باحتيارۇلى، جا­بال ەرعاليەۆ سياقتى حالىق قالاۋلى­لارىمەن جۇزدەسۋ بارىسىندا، بۇگiندە ەلگە قىزمەت ەتۋدiڭ قۇر «داقپىرت» سوزگە ەمەس، ناقتى iسكە  قۇرىلاتىنى اڭعارىلدى. ءارتۇرلi دەڭگەيدەگi كۇردەلi ماسەلەلەردi شەشۋدە حالىقتىڭ ويىنان شىعاتىن iس-ارەكەتتەر جاساۋ، زاڭ شەڭبەرiندە ەداۋiر مiندەتتەر اتقارۋ كەرەكتiگiنە باسا نازار اۋدارىلدى.
وسى رەتتە بيىلعى جولداۋعا بايلا­نىس­تى، جوعارى لاۋازىمدى مەملەكەتتiك قىزمەتكەرلەردiڭ ارنايى ناسيحات توبى­نان كورiنۋiن قۇپتاۋعا ابدەن بولادى. ءويت­كەنi, ەلباسى جۇكتەگەن تاپسىرمالاردى ورىنداۋ، حالىق يگiلiگiنە جارامدى زاڭ جوبالارىن قابىلداۋ، ەڭ الدىمەن جوعا­رىداعىلاردىڭ قوعامنىڭ ءتۇيiندi ماسە­لەلەرiن جۇرەكپەن سەزiنۋiنەن باستالماق.
بۇگiندە استانا قالاسىنا ءارتۇرلi سەبەپ­تەرمەن قىزمەتكە كەلگەن جانە كەلiپ جاتقان ادامداردىڭ كوپشiلiگi, وكiنiشكە قاراي، ءۇيسiز. ەلورداداعى وسى كۇننiڭ باس­تى پروبلەماسى – ءارتۇرلi ساناتتاعى ادام­داردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ. بiز­دiڭ اڭگiمەمiزگە، ءومiر بويى «ينەمەن قۇدىق قازعانداي» كۇي كەشەتiن، بiلiم مەن عىلىم سالاسىنداعى مامانداردىڭ الەۋمەتتiك قورعالۋى ماسەلەسi تۇرتكi بولىپ وتىر. قىزىلوردا وبلىسىنان سايلانعان سەنا­تور مۇرات باحتيارۇلىنىڭ سوزiمەن ايت­قاندا، «بiزدە …گۋمانيتارلىق عىلىم سا­لاسى ماماندارىنىڭ الەۋمەتتiك قور­عالۋى نازاردان تىس قالعان. ال، باسقا مەم­لەكەتتەردە، ايتالىق، رەسەي فەدە­راتسياسىندا كiتاپحانا قىزمەتكەرلەرiنiڭ الەۋمەتتiك-تۇرمىستىق جاعدايىنا دەيiن قاراستىرىلعان».
بۇل ماسەلە قر پارلامەنتi ءماجiلiسiنiڭ دەپۋتاتى داريعا نازارباەۆانىڭ دا نا­زارىنا iلiكتi. ول كەزەكتi ءماجiلiس وتى­رىسىندا «2009-2011 جىلدارعا ارنال­عان ءۇش جىلدىق iرگەلi زەرتتەۋلەر باعدار­لاماسىن ورىنداۋ اياقتالعانىنا جانە قارجىلاندىرۋدىڭ جوقتىعىنا بايلا­نىس­تى بiرقاتار عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋ­تىنىڭ باسشىلارى الدىن الا حابارلاۋ ارقىلى قىزمەتكەرلەرiمەن ەڭبەك كەلiسiم­شارتتارىن بۇزۋ تۋرالى بۇيرىق شىعارۋعا نەمەسە ولاردى تولەنبەيتiن دەمالىسقا جiبەرۋگە ءماجبۇر بولعانىن، وسىلايشا، 2012 جىلدىڭ قاڭتارىنان باستاپ وندا­عان عزي-دىڭ عىلىمي قىزمەتكەرلەرiنiڭ 80%-عا جۋىعى جۇمىسسىزدار قاتارىن تولىقتىرىپ وتىرعانىن» تiلگە تيەك ەتتi. وسى ماسەلەنiڭ بيiك مiنبەردەن كوتەرiلۋi بەكەر ەمەس، باسقاشا ايتقاندا، قازiرگi عزي جانە ونىڭ قىزمەتكەرلەرiنە قاتىستى شەشiمiن تاپپاعان پروبلەمالار جەتكiلiكتi دەگەن ءسوز.
قالاي دەسەك تە، قوعامدىق جانە مەملە­كەتتiك سانانى قالىپتاستىرۋدا گۋماني­تارلىق سالاداعى مامانداردىڭ الاتىن ورنى ەرەكشە، بiراق ولارعا جەتكiلiكتi كوڭiل بولiنبەيتiنi دە جاسىرىن ەمەس. ۇزدiكسiز شىعارماشىلىق iزدەنiستiڭ ناتيجەسiندە تىڭ تۋىندىلاردى ومiرگە اكەلەتiن عا­لىم­دار ساناۋلى. سوندىقتان، ءاردايىم تى­نىمسىز ويدا جۇرەتiن عىلىمي قىز­مەت­كەر­لەرگە قولايلى جاعداي جاساپ، اسiرەسە گۋما­نيتارلىق سالاداعى مامانداردىڭ الەۋمەتتiك قورعالۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماق­ساتىندا ارنايى زاڭ جوباسىن قا­بىلداۋ –  بۇگiنگi كۇننiڭ تالابىنان تۋىن­دايدى.
جوعارىداي ايتىلعانداي، استانا قالا­سىنا بiرەۋ قىزمەت بابىمەن، ەكiنشiسi وت­باسى جاعدايىمەن، ءۇشiنشiسi ءوزiن-ءوزi شىڭ­داۋعا، ءتورتiنشiسi بيزنەس جاساۋعا، بەسiنشiسi بالالاردىڭ بولاشاعى جانە ت.ب. سەبەپ­تەرمەن قونىس اۋدارادى. سولاردىڭ iشiن­دە ورتا جاسقا تايانعان نەمەسە ودان جوعا­رى، شيرەك عاسىرعا جۋىق نەمەسە ودان جو­عارى ەڭبەك ءوتiلi بار بiلiكتi ماماندار بار. ولار، كوشi-قون قوزعالىسىندا، ەڭ ال­دىمەن باسپانا پروبلەماسىنا ۇرىناتىنى ايقىن.
ەلباسىنىڭ سوزiمەن ايتقاندا، تاۋەل­سiز­دiك جىلدارىندا «جاڭا تۇرعىن ءۇي باع­دار­لاماسى iسكە كiرiسكەنمەن»، مەملەكەتتiك قىزمەتكە جاتپايتىن مەملەكەتتiك مەكەمە قىزمەتكەرلەرiنە مەملەكەتتiك قوردان بولiنەتiن تۇرعىن ءۇي كەزەگiنە تۇرۋدىڭ ءوزi – بۇگiنگi كۇنi قيامەت-قايىمعا اينال­عان­داي. ويتكەنi, جۇمىس ورنى مەن مەكەن-جايى­ڭىز بويىنشا، ايتالىق استانا قالاسى، سارىارقا اۋدانىنا قاراستى حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى ار­قى­لى «تۇرعىن ءۇي باسقارماسى» مەملە­كەت­تiك مەكەمەسiنiڭ باستىعىنا ءوتiنiش بiلدiر­گەنمەن، حقكو وپەراتورلارى الدىن الا كەرi ءوتiنiش جازدىرىپ، استاناداعى باس­پانا تۋرالى ارمان-قيالىڭدى سول جەردە سۋ سەپكەندەي باسىپ تاستايدى…
قر پارلامەنتi ءماجiلiسiنiڭ دەپۋتاتى اباي تاسبولاتوۆقا جولدانعان ساۋال­ناما ارقىلى، بiرقاتار تيiستi مەكەمە­لەر­دەن جاۋاپ حاتتار الىندى. وكiنiشكە قاراي، ونىڭ مازمۇنى بiر سارىنداس، «جىلجى­مايتىن مۇلiكتiڭ جوقتىعىن راستايتىن انىقتاما قاعازدا كەلگەن قالاڭىزدا سiز­دiڭ اتىڭىزعا ءۇي تiركەلگەن، قر «تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى» تۋرالى زاڭى بويىنشا 5 جىلعا دەيiن سول ءۇي سiزدiڭ موينىڭىزدا تۇرادى» دەگەنگە سايادى. باسپانالى بولۋ­عا تالپىنىس جاساۋ بارىسىندا، اتالعان زاڭنىڭ ءالi دە زەردەلەيتiن قىرلارى بار-اۋ دەگەن ويعا كەلدiك.
جوعارىدا اتالعان حقكو ءوتiنiشتi ار­نايى قاراعان كوميسسيانىڭ شەشiمi بويىن­شا قر «تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى تۋرالى» زاڭىنىڭ 72-بابىنا سايكەس ەگەر ازامات­تىڭ سوڭعى بەس جىلدىڭ iشiندە ءوز تۇرعىن ءۇي جاعدايلارىن قاساقانا ناشارلاتۋى سال­دارىنان مىناداي جولدارمەن مۇق­تاج­عا اينالعانى بەلگiلi بولعاندىقتان، كەزەككە قويۋدان باس تارتىلادى.
جوعارىدا باياندالعاندار قۇجاتتار نەگiزiندە سiزدi مۇقتاجدىلار ەسەبiنە قويۋ­عا مۇمكiندiك جوق (تۇرعىن ءۇي باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى ك.وشاعانوۆ)» دەلiنگەن.
قر-نىڭ  كەز كەلگەن ازاماتى بۇل زاڭ بويىنشا كورسەتiلگەن «ءوز تۇرعىن ءۇي جاع­دايىن ناشارلاتۋ ءۇشiن «ادەيi, قاساقانا iستەلگەن ارەكەت» دەگەنگە كەلiسە قويماس. ەگەر بۇرىنعى تۇرعان قالادا تۇرعىن ۇيگە مۇقتاج ازاماتقا مەملەكەت قورىنان ءبولiن­گەن باسپانا تiركەلسە، اڭگiمە باس­قاشا بولماق. مۇندا ولاي بولماي تۇر. بۇل ايعاقتار – ءارتۇرلi سەبەپتەرمەن مەكەن-جايىن اۋىستىرىپ، كوشi-قونعا تاپ بولعان جاعدايدا باسپانا پروبلەماسىن شەشۋ­دiڭ وڭايعا سوقپايتىنىن كورسەتەدi.
بiراق، كەز كەلگەن كوكiرەگi وياۋ، كوزi اشىق ازامات قول قۋسىرىپ وتىرماي، مۇمكiندiگiنە قاراي باسپانالى بولۋدىڭ باسقا جول­دارىن قاراستىرادى. سوڭعى ۋاقىتتا باق-دا ايتىلىپ جۇرگەندەي، تۇراقتى جا­لا­قىسى بار ازاماتقا ەڭ تيiمدiسi – «تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناق بانكi» اق ارقىلى ساتىپ الۋ.
جاقىندا قۇرىلىس iستەرi جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق اگەنت­تiگiنiڭ توراعاسى سەرiك نوكين مەن «سا­مۇرىق-قازىنا» اكتسيونەرلiك قوعامىنىڭ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى قۋاندىق بيشiمباەۆ ۇكiمەت مۇشەلەرi الدىندا جاڭا باعدارلامانىڭ نەگiزگi باعىتتارى جاريالاعانى بەلگiلi. جول­داۋداعى «قولجەتiمدi باسپانا – 2020» باعدارلاماسى 6 باعىت بويىنشا جۇزەگە اسىرىلاتىنى، سونىڭ iشiندە تيiمدi باعىتى  – جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگاندارىنىڭ سال­عان ءۇيiن «تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناق بانكi» اق ارقىلى ساتۋ ەكەندiگi, بۇل مەحانيزمنiڭ بىلتىردان جۇمىس iستەيتiنi ايتىلىپ، مۇن­داي جۇيەدەگi تۇرعىن ۇيگە حالىقتىڭ سۇرا­نىسى كوپ ەكەنiن بiر جىلدىق تاجiريبە نەگiزiندە كورسەتەدi: «ەگەر 2011 جىلدىڭ باسىندا «تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناق بانكiندە» تۇرعىن ءۇي الۋعا نيەت ەتكەن سا­لىم­شىلاردىڭ سانى 17 مىڭ بولسا، قازiرگi ۋاقىتتا 86 مىڭنان اسىپ وتىر ەكەن». كەلەسi باعىتى – كەزەكتە تۇرعاندار ءۇشiن جالعا بەرiلەتiن ءۇي سالۋ. تاعى بiر باعىتى – «تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناق بانكi» ارقىلى جاس وتباسىلار ءۇشiن ساتىپ الۋ قۇقىمەن جالعا بەرiلەتiن تۇرعىن ءۇي سالۋ. سول سياقتى «سامۇرىق-قازىنا» قورى ارقىلى سالىنىپ جاتقان باسپانالار با­عى­تى بويىنشا حالىق باسپانانى تiكەلەي ساتىپ الا الادى نەمەسە جالعا الۋ ارقىلى كەيiن ساتىپ الا الادى».
تۇجىرىمداساق، جالپى باسپانا پروب­لەماسى – كۇن تارتiبiنەن تۇسپەيتiن وتكiر ماسەلە. تۋعان ەلiندە پاناسىز كۇي كەشكەن قازاقتىڭ تاعدىرى، جاس وتباسىلارى جانە ت.ب. الەۋمەتتiك ماسەلەلەر بيلiك پەن حالىق قالاۋلىلارىن تولعاندىرارى ءسوزسiز. بiراق، ەلiمiزدiڭ قازiرگi قالىپتاسۋ كەزەڭiندە ارەكەت ەتەتiن زاڭدار مەن ەرە­جەلەر بولسا دا، سوڭعى ۋاقىتتا بۇل ماسەلە كۇردەلەنiپ بارادى.
1995 جىلى قابىلدانعان قر كونستي­تۋتسياسى مەن ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ جىل سايىنعى جولداۋىنا سايكەس «قازاق­ستاندا ادامي كاپيتالدىڭ ساپالى ءوسۋi. بۇل ەڭ الدىمەن، بiلiم بەرۋ مەن دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋعا» باعىتتالۋى كەرەك. جالپى، قازاقستانداعى حالىقتىڭ سانى كوپ ەمەس، سوڭعى مالiمەتتەر بويىنشا الەمدەگi 7 ملرد حالىقتىڭ 16 ملن 698 مىڭعا جۋى­عىن  عانا قۇرايدى. ونىڭ iشiندە قازاقتىڭ سانى – 10 ملن شاماسىندا. قالاي ايتساق تا، كورشi ەلدەرمەن سالىستىرعاندا 2724, 9 مىڭ شارشى مەترگە سوزىلعان ۇلان-عايىر جەرiمiزدە حالىقتىڭ سانى ازشى­لىقتى كورسەتەدi.
بۇگiنگە دەيiن ەلiمiزدە گۋمانيتارلىق عىلىم سالاسىنداعى عىلىمي قىزمەتكەر­لەردiڭ الەۋمەتتiك قورعالۋى تۋرالى ارنايى زاڭ جوباسى قاراستىرىلماعان; قر «تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى تۋرالى» زاڭى­نىڭ جەكەلەگەن تارماقتارىن قوعام سۇرا­نىسىنا سايكەس قايتا قاراۋ قاجەتتiلiگi تاعى بار.
كەلەسi ايتپاعىمىز – قولدانىستاعى ەرەجەلەر مەن زاڭدار، ۇكiمەتتiك ناقتى تاپسىرمالار ادامزات مۇددەسiنە، ادام كاپيتالىن ساقتاۋعا سايكەس شەشiمiن تاپ­سا، «نۇر ۇستiنە نۇر». باسقاشا ايتقاندا، اتالعان زاڭداردىڭ حالىققا پايدالى-پايداسىز تۇستارىن اشىپ كورسەتۋ مەحا­نيزمدەرi قاراستىرىلسا دەگەن نيەتiمiز بار. ارينە، زاڭنىڭ اتى زاڭ – ونى بۇل­جىت­پاي ورىنداۋشىلاردى تۇسiنۋگە بولا­دى. بiراق، وسى تۇستا ارالىق بۋىندار قىزمەتiنiڭ السiزدiگi بايقالادى. بiزدiڭ ويىمىزشا، ازاماتتاردى باسپانامەن قام­تاماسىز ەتۋ ءۇشiن تيiستi مەكەمەلەرگە ءسوزiن وتكiزiپ، قىزمەتكەرiن قورعايتىن بiردەن-بiر مەكەمە – ونىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى. ول ءۇشiن مەملەكەتتiك قىزمەتكە جات­پايتىن مەملەكەتتiك مەكەمەلەردiڭ ءمار­تەبەسiن كوتەرۋ كەرەك. سوندا عانا سول مەكە­مەنiڭ تiكەلەي ارالاسۋىمەن عىلىمي قىزمەتكەردiڭ الەۋمەتتiك قورعالۋىن وڭ شەشۋگە بولادى. سەبەبi, ءاربiر مەملەكەتتiك مەكەمە قىزمەتكەرiنiڭ الەۋمەتتiك-تۇر­مىس­تىق، سونداي-اق كاسiبي-شىعارماشىلىق الەۋەتi ءوزi جۇمىس iستەيتiن مەملەكەتتiك مە­كەمە باسشىلىعىنا عانا بەلگiلi.
جىل سايىن قولجەتiمدi باسپانا كوك­جيەگiن كورۋدەن ۇمiتتiلەر قاتارىنىڭ كۇرت ارتۋى – باسپانا ماسەلەسiن وڭ شەشۋدiڭ حالىققا تيiمدi باسقا جولدارىن قاراس­تىرۋدى قاجەت ەتەدi.

كۇلپاش Iلياسوۆا،
مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشi عىلىمي قىزمەتكەرi

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى

one × four =