MÄSKEWDI QORĞASQAN MAYDANGER

0 121

Keyipkerimiz Ahat Bekmadï aqsaqal 1923 jılı Atbasar öñirindegi Qalqutan beketinde twğan. Orıstar onı «Kolwton» dep atap ketken. HH ğasırdıñ basında mınaw jarıq fänïdiñ esigin aşqan ol basınan nebir zobalañdı ötkergen. Bala küngi aşarşılıq, zulmat soğıs, soğıstan keyingi tıñ ïgerw zamanı…
1939 jılı 16 jasar bozbala es toqtatıp, oqwğa den qoya bastaydı. Söytip, Qızıljar qalasına bilim izdep keledi. Sondağı pedagogïkalıq wçïlïşege oqwğa tüsedi. Arman qwıp qïırdağı qalağa kelgen jas bala bilim närimen swsınday bastaydı. Oqıp jürgen kezde qïınşı­lıq­tarı şaş-etekten edi. Ulı Otan soğısı bastalğan waqıtta äli oqwın bitirmegen. Endi tämamdağan tusta 1942 jıldıñ mawsımında Aqmolada qu­rılğan 90-atqıştar polkine qabıl­danadı. Faşïstik Germanïya­nıñ basqınşılığına tötep berw üşin bul polk aldıñğı şepke ba­ratın bolıp şeşiledi. Swıt jür­gizilgen oqw-üyretw jattığwlarınan soñ birden Mäskew mañın qorğawğa attanadı. Qarw degende ol kezde qolğa mıltıq qana berilipti. Avtomattıñ atımen joq mezgili. Nemisterdiñ Sta­lïngradqa üsti-üstine şabwıl jasap jatqan kezi. «Şeginerge jer joq, arqamızda – Mäskew!» dep maydan­gerler kündiz-tüni jawğan oqtıñ astında jüredi. Mejedegi bïiktikti alw üşin jan alıp, jan berisedi. Qırşınınan qïılğan talay bozdaq beynesi äli de Ahat atanıñ köz aldı­nan ketpeydi. Küzgi qara swıqtağı kezekti şabwıldıñ birinde qattı jaralanıp, gospïtal'ğa tüsedi. Mäs­kewdiñ janındağı Ryazkï degen jerde altı ay boyı emdelip, qaytadan qa­tarğa qosıladı. Tağı da aldıñğı şep. Keskilesken maydan. Alğaşqı avtomattar qolğa berile bastağan tus. Aldımen avtomatşılar vzvodı qu­rıladı. Ahat alğaşqı avtomatşılar qatarına iligedi. Dïskili avtomat asın­ğan jawıngerler şeptiñ al­dında jüretin ädeti. Jaw jağınıñ aldıñğı qatarın buzwğa avtomat­şılardı jumsap otıradı. Qïın tapsırmanıñ barlığın avtomat­şı­larğa buyıradı. Orel men Kwrsk ïinin qorğawğa atsalısadı. Qanşa şayqasqanmen nemister Stalïn­gradtı ala almay, keri şeginwge mäj­bür bolğan. «Aqqa Quday jaq!» de­mekşi, bir baq şapqan sät twıp, nemisterdi ökşelete qwğan keñestik armïyanıñ rwhı üstemdik qura bas­taydı. Söytip, şayqasıp jürip 1943 jılı Belorwssïya jerine ayaq basa­dı. Şabwıl kezinde sol ayağına oq tïip,  gospïtal'ğa äzer jetedi. Ja­raqatı öte awır bolğandıqtan, ol jer­den sonaw Novosibir qalasına jöneltiledi. Altı ay emdelse de, ja­raqatı jürip-turwın qïındatıp jiberedi. Maydanğa jaramsız bo­lıp qaldı. Äskerï basşılıq al­dına barıp qanşa suransa da, so­ğısqa barwına tıyım salınadı. Osı­lay Otan aldındağı äskerï borışın adal orındağan qazaq jawıngeri elge oraladı.
Elge kele salısımen muğalimdik qız­metin bastaydı. Qalqutanğa ke­lip, bala oqıtadı. Soğıs bitken soñ Qarağandı pedagogïka ïnstïtwtı­nıñ fïzïka-matematïka fakwl'tetin tämamdap, joğarı bilim aladı. Awı­lında uzaq jıldar boyı muğalim bolıp jumıs isteydi. Keyinnen Esil temirjol beketiniñ №511 mektebiniñ dïrektorlığına bekitiledi. Öz isin süyip ötken aqsaqal şäkirt tärbïe­lew isinde mol täjirïbe jïnaqtağan. Halıq ağartw isiniñ ozıq qızmetkeri atanğan. Tipti, zeynetke şıqqan soñ da basşılıq onı jibergisi kelmey, tağı bes jılday fïzïkadan sabaq bergizedi. Onıñ şäkirtteriniñ arası­nan birneşe ğılım kandïdatı, depw­tattar, mıqtı bïznesmender şıqqan.
Bes perzent tärbïelep qatarğa qosqan aqsaqaldıñ balalarınıñ aldı zeynetke şığıp otır. Nemere-şöbere örbitip, el egemendigine qol jetkizgen urpaqpenqatar ömir sürwdi özine zor baqıt sanaydı. Elordağa 1998 jılı köşip keledi. 2005 jılı üş bölmeli päterdiñ kiltin alıp, ken­je ulımen köşip kiripti. Qazir neme­resi ata jolın qwıp, Rayımbek ba­tır atındağı №50 «Qazğarış» mek­tebinde oqıp jatır. Munda arnayı konstrwktorlıq üyirmeler de bar. Bayqoñırda ötken halıqaralıq bayqawda Ahat atanıñ Rayımbek attı nemeresi arnawlı sertïfïkat alıp­tı. Kün batareyasın jasağanı üşin.
Ötken qısta ğana Mäskew märi Sergey Sobyanïnniñ tağayındağan «70 let bïtve za Moskvw» medalin alıp qaytqan soğıs ardageri Ulı Otan soğısında jasağan erlikteri eşqa­şan umıtılmay, el esinde mäñgi qala­tınına tağı da bir ret kwäger bolıp keldi. Erliktiñ dastanına aynalğan ardaqtı ardagerler qatarı kün ötken sayın sïrep bara jatqanı ğana janına qattı batadı.

Şınar ÄBILDA,
Sultanbay SEYITOV (foto)

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

12 − 4 =