«MÄÑGİLİK EL» MURATIN BAYRAQ ETİP…

0 303

MÄÑGİLİK EL

Burnağı küni «Kongress-Holl» sarayında­ Astana küni merekesine arnalğan «Mäñgilik el – ult muratı» müşäyrasında at ozdırğan aqındar marapattaldı. Qala äkimdiginiñ qoldawımen ötken jır dodasına elimizdiñ tükpir-tükpirindegi jäne Qıtay Halıq Respwblïkası men Moñğolïyadağı qandastarımız, barlığın qosqanda 60-tan asa aqın babı men bağın sınap kördi.

«Twğanda dünïe esigin aşadı öleñ, Öleñmen jer qoynına kirer deneñ» dep ulı Abay aytpaqşı, qazaq öleñsiz eşqaşan ğumır keşken emes. Jazba mädenïetimiz VII-VIII ğasırlardan bastaw alatının däleldeytin Kültegin eskertkişindegi mına joldardıñ özi öleñ emes pe?!

Tünde uyıqtamadım,
Kündiz otırmadım,
Qara terimdi töktim
Qızıl qanımdı jügirttim
Türki halqı üşin.

HV ğasırda – Qazaq handığı qurılğan waqıttan beri qaray Külteginniñ erlikterin urpaqtarğa jetkizgen Ïollığteginniñ ürdisin Asan qayğı, Sıpıra, Şalkïiz, Qaztwğan, Aqtamberdi, Buqar, t.b. jırawlar, Mahambet jalğastırdı. Osılardı oqısañız jırlarında eldiktiñ, erliktiñ rwhı atoylap, qazaq qamı jeke bastıñ müddesinen joğarı turadı.

Qazaq jırın bïikke köterip ketken HH ğasır boldı. Osı kezeñde türkilik rwhımızdıñ öşpewine Mağjannıñ, Sultanmahmuttıñ, Qasımnıñ, Muqağalïdiñ, Jumekenniñ, Jumataydıñ, Keñşiliktiñ jırları septigin tïgizdi. Al, HHİ ğasır aqındarınıñ tegewrini qanday? Onı «Mäñgilik el» muratın bayraq etken» (müşäyranıñ ekinşi orın jüldegeri Abzal Böken) aqındar dodasınan bayqadıq.

Jüldeger aqındar oqığan öleñderdiñ arasında asılı da jasığı da kezdesti. Soltüstiktegi körşimizden ülgi alıp jüretinimiz bar, endeşe, «töreşimen dawlas­paydı». Qazılar alqasınıñ müşesi, Jazwşılar odağınıñ Astana qalalıq fïlïalınıñ törağası, müşäyra uyımdastırwşısı Nesipbek Aytulı da: «Jüz oylanıp, mıñ tolğanıp şeşim şığardıq. Keyde bul şeşimniñ mült ketetin tustarı boladı. Ärkimniñ talğamı, tanımı bölek, sondıqtan barınşa ädil bolwğa tırıstıq» degen edi şaranıñ aşılwında.

Özimizdiñ talğamımızğa salsaq, müşäyranıñ üşinşi orın jüldegeri, tanımal aqın Rafael' Nïyazbektiñ «Qay el şıqsa şındıqtıñ aq şıñına, Sol el mäñgi el bolıp qaladı» tarmaqtarı jüregimizge jılı tïdi. Tağı bir üşinşi orın ïegeri, jezqazğandıq aqın Kenjebay Ahmetovtiñ «Meyirlense, muz erip,Qaharlansa, qar köşken» degen joldarınan öleñge qoyılar talap – körkemdik pen ultımızdıñ minezin bayqadıq. Ekinşi orın jüldegeri, qarağandılıq İlïyas Muqaevtıñ: «Jügimiz jolda qalmas bolsa aman Alaştıñ amanatqa adal ulı» degeninen qazirgi jas urpaqtıñ ünin estigendey boldıq. Birinşi orın ïegeri Aqsüyrik İzmuqanovanıñ balğın jüregi «Sendey bolsın barlıq Otan, bar ana!» dep tolğanıptı. Bas jüldeni taqımına basqan semeylik Arman Şerïzatov «Sayıpqıran» öleñin Elbası Nursultan Nazarbaevqa arnaptı. Onıñ

…Jeñip şığıp aqıretti, azaptı,
Jeñip şığıp qasiretti, tozaqtı,
Samğap bara jattı qıran aspanda,
Qanatına qondırıp ap qazaqtı!..

dep ayaqtalatın osı öleñi äserli şıqtı.
Marapattaw räsiminiñ kezi kelgende Astana qalası Tilderdi damıtw basqarmasınıñ basşısı Erbol Tileşovtiñ: «Aqındarğa urannan göri tereñdikti tiler edik» degen sözine talaylar qosıladı dep oylaymız. Qazılar alqasınıñ törağası, akademïk Seyit Qasqabasovtıñ mälimetinşe, Aqmola Astana atanğan kezde osındağı qazaqtardıñ sanı 17 payız ğana bolatın. Qazirde elordada turatın qandastarımız 72 payızdan asqanın estigen ol osığan qwanatının jetkizdi. «Mäñgilik eldiñ bastawı osı! Astananı Almatıdan, jer jännatı Jetiswdan Arqağa köşirgendegi maqsat qazaqtardı osında äkelw edi. Mektep oqwşılarınan bas­tap, memleket basşılarına deyingi ärqaysımız Mäñgilik eldi jasawğa umtılwımız kerek» dedi Seyit Asqarulı. Endeşe, osığan toqtaymız.

Amanğalï QALJANOV

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

eleven + 11 =