KÜNDERİMNİÑ KWÄSİ

0 98

(Bası)

 (Jarïyalanbağan jazbalar)

02-03.V.2008

Eki jıldan beri soñına tüsken Qazdawıstı Qazıbek bï babamızdıñ şapanın almaqqa arwaqqa, Allağa sïınıp Qarağandı oblısına saparğa şıqtıq.

Şapan qazirgi Qarqaralı, burınğı Egindibulaq awda­nı Edirey (Mädï) awılında turatın Altın Qojahmetov aqsaqaldıñ qolında edi. Bul kisi bï atamızdıñ altınşı urpağı bolıp keledi. Qazıbek bï – Bekbo­lat bï – Tilenşi – Berli – Bajan – Qojahmet – Altın.

Burın birneşe ret surağanımda Altın ağamız (qazir jası 84-te) şapandı bermep edi. Tayawda Ah­medïya (bul da altınşı urpağı, jası 65-te) arqılı mağan hat jazdırıp, şapandı tapsıramın dep ıqılas bildiripti, kelip alıp ketsin depti.

Barıp alıp qaytw qïın emes qoy, men köp oylandım. Bï ata­mız qazaq qoğamın, memleketin qalıptastırğan ulı üş bïdiñ biri edi. Asa körnekti memleket qayratkeri, ärïne, mämileger, Abı­layhandı qalmaqtıñ tutqınınan bosatıp alğan da, Orta jüzdi qazirgi Arqadağı jeti oblıstıñ jerine qonıstandırğan da sol kisi. Sözdiñ şeşeni, eldiñ kösemi! Bul şapandı qabıldawdıñ özin tarïhï şarağa, qazaqtıñ basın qosa tüsetin jïınğa aynaldırğandı jön kördim. Qarağandı oblısınıñ basşılarımen, Qarqaralı awdanınıñ äkimi Nï­hanbay Omarhanovpen birneşe ret söylestim. Kelisip, şapandı qabıldawdıñ saltanattı räsiminiñ scenarïin bekittim.

Söytip 2.05. küni sağat 10-da Äbiş Kekilbaevtı, Qwanış Sultanovtı, Rımğalï Nurğalïdı, Aqselew Seydimbekti, Qoyşığara Salğaraulın, «Nur Astana» meşitiniñ bas ïmamı Qalïjandı, Mäjilis depwtattarı: Sağımbek Tursınovtı, Şämsattı (sena­tor), Erjan Ïsaqulovtı jäne aqın Amanjol Ältaydı qasıma ertip Qarağandığa jolğa şıqtıq. Oblıs äkiminiñ birinşi orınbasa­rı Berik Qamalïev, oblıs äkiminiñ orınbasarı Asqar, mäslïhat hatşısı Beysembay, mädenïet basqarmasınan Rımbala, özge de el azamattarı qarsı alıp, ülken qurmet körsetti.

Tüski dämnen soñ Qarqaralığa bet tüzedik. Ondağı demalıs üyine jayğastıq. Jolda awdan basşıları «Saltanat» deytin ansamblimen qarsı aldı.

Keşkisin qonaqası berildi. Astanalıqtarğa Almatıdan osı şaranı ötkizwge kelgen Amangeldi Ermegïyaev, Jürsin Erman qosıldı.

Ertesinde tañerteñgi dämnen soñ Qarqaralıdağı Qunanbay meşitinde, Mädï eskertkişinde, Qarqaralıdan şıqqan ataqtı kisilerge qoyılğan memorï­alda bolıp, sağat 11-ge tayaw Egindibulaqqa şıqtıq.

El adamdarı joldan qarsı aldı. Qazıbek bï eskertkişiniñ janına halıq köp jïnalıptı. Jwrnalïster de köp eken. Altın ağamız da osında. Scenarïy boyınşa saltanattı räsimdi bastadıq. Oblıs äkiminiñ orın­basarı Berik, bïdiñ urpaqtarı Ahmedïya, Altın aqsaqaldar, Äbiş Kekilbaev, awdan äkimi Nïhanbay Omarhanov, Amangeldi Ermegïyaev söz söyledi. Jürsin öleñ oqıdı. Men de söylep, osı şapandı saqtap, bügingi künge jetkizgen äwletke el atınan alğıs ayttım. Söylewşiler meniñ qazaqtıñ joğın izdep, rwhanï dünïesin tügendep jürgen eñbegimdi atap jattı. Osı bir mısaldıñ özinen tarïh jasağanımdı, munıñ özi qazaqtıñ basın qosatın ïgilikti is bolğanın bäri de birawızdan qoldadı.

Resmï jïınnan soñ as berildi. Asta bï ata urpağına 10 şapan, bes kamzol, bes jawlıq, üş kostyum kïgizdik, awdannıñ kitaphanasına 250 kitap sıyladıq, 600 betora­mal, 200 «Abılaydıñ qamqa tonı jäne Baydalı bï» degen kitaptı tarattıq.

Altın ağamızğa meniñ ötinişim boyınşa A.Ermegïyaev «Volga» mingizdi. Keşkisin şapandı alıp Astanağa oraldıq.

Egindibulaqtan şığıp, Qarqaralınıñ tusınan ötkende oyıma mına bir jır şwmağı oraldı:

Atıñnan aynalayın Qarqaralı,

Köp boldı senen qayğı tarqağalı.

Qazaqqa jaqsılardı üyip ber­gen

Aq orda, altın besik Arqadağı.

04.V.2008

Bölim basşıların jïnap, sapar jayında äñgimelep berdim. Şapan­dı körsetip, qor saqtaw bölimine tapsırdıq. Endi onı qalpına keltirw jumısımen aynalıswımız kerek.

05-12.V.2008

Mereke künderin qosa eseptegen­de, osı künderdiñ bärinde köpten oyımda jürgen «Täwelsizdik jäne Elbası» degen maqalanı jazwğa kiristim. Keyde josılıp, keyde tosılıp qalatın ädeti emes pe, qalamım jürmey qoydı, maqalanıñ jazılwı qïın bolıp tur.

Jazwdan qolıñ taladı, keyde qalamıñ da tabandap jürmey qoyadı. Sol kezde qolıma dombı­ra alamın. Dombıra jeteleydi, oyıña oy qosadı, qanat baylaydı.

Osı künderi dombıram­dı şertip otırıp, jaña bir äwenge tüstim. Onı töseltip, qalıptastırıp, bügin Ermurat pen Janğalïğa tıñdatıp em, olar:

– Ağa, mınawıñız qosbasar, – dep otır.

«Qosbasar» köptegen kompo­zïtorlarda bar. Ol – köñildiñ küyi, neşe türli oy salatın äri tawsılmaytın äwen. Buğan qalay tüsip ketkenimdi bilmeymin, söytip men öz «qosbasarımdı» taptım. Dïktofonğa jazıp Janğalïğa berdim, notağa tüsirip, dombırağa salıp tayaw künde äkelip beretin boldı.

13-17.V.2008

Küni-tüni «Täwelsiz Qazaqstan jäne Elbası» deytin maqalamdı öñdewmen boldım. Bügin (17.05) tünde onınşı redakcïyasın jasap şıqtım.

Basınan keşpegenderge, onıñ azabın tartpağandarğa tvorçe­stvo oñay olja sïyaqtı körinedi. Bilgenge ol – azap. Sol kezekti azap künderdi basımnan keştim. «Swdıñ da surawı bar» degendey, jazılğannıñ bäri altın bola bermeydi. Eñ negizgisi, jazğanıñ halıqqa unaw kerek, köpke oy salw kerek, qızmet etw kerek. Äytpese, elge bos sözdiñ, qur dalbasanıñ keregi joq.

Kölemdi maqalanı waqıt ozdı­rıp, jüyke tozdırıp ayaqtadım dep otırmın. Sätin salsa, «Ege­men Qazaqstanğa» beremin.

P.S:

Biz gazetimizdiñ biraz sanında belgili memleket jäne qoğam qayratkeri, fïlologïya ğılımdarınıñ doktorı, qazaq rwhanïyatındağı qabırğalı tulğalardıñ biri Mırzatay Joldasbekovtıñ «Künderimniñ kwäsi» attı kündeligin jarïyalağan bolatınbız. Onı oqırmandarımız jılı qabıldağanın aytwğa tïispiz. Alayda, osınaw jarïyalanbağan jazbalar jaqında avtordıñ altı tomdığı ayasında jeke kitap bolıp jarıq körwine baylanıstı, kündelikti jalğastıra berwdi jön dep tappadıq.

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

nineteen − 15 =