KÖPPEN LATIN ÄLİPBYİN ÜYREN

0 89

Л.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің Еуразия гуманитарлық институтында Астана қа­ла­сының Тілдерді дамыту басқармасының және «Руханият» орталығының ұйымдастыруымен «Қазақ жа­­зуы: төл дыбыс – төл әліпби» тақырыбында семинар өтті. Оған елорда­да­ғы тіл мамандары, ғалым­дар, та­­рихшылар қатысты. 

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев­ Қа­­­­­зақ­­стан халқына арнаған биылғы­ Жол­­­­дауында: «Тіл туралы жауап­­кер­­­­шілігі жоғары саясат біздің қо­­ға­­мы­­мызды одан әрі ұйыстыра тү­­сетін бас­­ты фактор болуға тиіс. Біз­­ 2025 жылдан бастап әліпбиімізді ла­­тын қарпіне, латын әліпбиіне кө­­ші­­руге кірісуіміз керек. Бұл – ұлт бо­­­лып шешуге тиіс айқын мәселе» де­­ген­­-ді. Президент идеясын жүзеге асыруда ой, пікір, ұсыныс білдіру мақсатындағы жиынды Тілдерді дамыту басқармасының бастығы Ербол Тілешов ашып, сөз сөйледі. «Бүгінгі күні қазақ қоғамында латын әліпбиіне көшу мәселесі төңірегінде қызу пікірталас жүріп жатқандығы баршаңызға мәлім. «Латын әліпбиі бола ма, болмай ма, жарай ма, жарамай ма» деген әңгімелерді доғаруымыз керек. Латын әліпбиі бізге керек» деді Ербол Ердембекұлы. «Әлем бойынша 110-ға тарта мемлекет латын қарпінде, 42-43 мемлекет араб қарпінде, ал, кириллицада бар болғаны 12 ел бар, со­ның бірі – біз. Түркі тілдес мемлекеттерден Қырғызстан мен Қазақстан ғана. Сонда біз көппен бірге болуымыз керек пе, әлде, азбен бірге болуымыз керек пе? Осы жағын да кішкене ойлануымыз керек. Бүгін ептеп қиналуымыз мүмкін, мұның бәрі өткінші. Алайда, алдағы уақытта, ұзақ жылдар бойы мұның шарапатын көреріміз анық» деп сөзін сабақтады ол.

А.Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының бас ғылыми қызметкері, филология ғылымының докторы, профессор Әлімхан Жүніс­бек Түркі кеңесі қабылдаған ортақ әліпбидің нұсқасын ұсынды: Aa, Әә – Ää, Bb, Cc, Çç, Dd, Ee, Ff, Gg, Ğğ, Hh, Iı, İi, Jj, Kk, Qq, Ll, Mm, Nn, Ņŋ – Ňň, Oo, Öö, Pp, Rr, Ss, Şş – Š š, Tt, Uu, Üü, Vv, Ww, Xx, Yy, Zz.

Әлімхан Жүнісбек «Абай жолы» романының бірнеше сөйлемі мен Әнұранды латын қарпінде дайындап келген екен. Жиынға қатысқандар мәтінді еркін оқи алды.

«Üş kündik joldıŋ bügingi, soŋğı kü­ni­ne bala şәkirt barın saldı… Qorıqtan kün şığa atqa mineyik dep asıqqan-dı.­ Bunı qaladan alıp qaytqalı barıan ağa­yı­nı Baytastı da taŋ atar-atpasta özi oya­­­­­tıp turğızıp edi».

Еркежан СӘТІМБЕК, Ербол ЖАНАТ

Пікір жазу

Почтаңыз жарияланбайды

two + nine =