Kölikterimizdi örtten qorğayıq!

0 56

Qawipsizdik erejesi barlıq salağa, barlıq jerge qatıstı. Sonıñ işinde kölikte qawipsizdik erejesin saqtawdıñ mañızı zor. Öytkeni statïstïka soñğı jıldarı kölik örtiniñ köbeyip ketkenin bayqatıp otır. Al jolda rölde kele jatqanıñızda, köligiñiz de ört şıqsa, kölikten burın öziñizdi qutqarwğa tırısatınıñız anıq. Sondıqtan qawipsizdik erejesin saqtawğa tırısw kerek. Avtokölikte bolıp jatqan örtter, soñğı waqıtta ört söndirwşiler üşin özekti mäselege aynaldı. Sırttan äkelingen şeteldik kölikter uzaq jıl boyı qoldanısta bolğandıqtan jäne elektr sımdarınıñ tozwı, sonday-aq, dänekerlew jumıstarın jürgizw kezinde, ört qawipsizdigi erejelerin öreskel buzw saldarınan örtenwde.

Qasaqana ört qoyu faktileri de statïstïkanı tolıqtırwda. Sonımen birge jürgizwşilerdiñ köpşiligi mindetti türde orındalwı tïis mawsımdıq profïlaktïkalıq is-şaralardı waqıtılı jürgizbeydi. Avtokölikti uzaq paydalanw jäne qoldan jasalğan saqtandırğıştardı qoldanwdıñ nätïjesinde örttiñ twındaw ıqtïmaldığı küşeyedi. Avtokölikterdi qazirgi zamanğa say etip jasaw kezinde, köp jağdaylarda polïmerler, plastïk jäne basqa da sïntetïkalıq materïaldar qoldanıladı, olardıñ barlığı da tez janğış. Munday materïaldar janğan kezde bölinetin gazdar asa wlı. Avtoköliktegi örtterdiñ twındaw mümkindigin barınşa azaytw üşin kölik jürgizwşilerine tüsindirw, aqparattandırw jumıstarı köbirek jürgizilwi kerek.
Osı orayda ayta keter jayt, soñğı kezderi elimizde gazben jüretin jeñil kölikterdiñ sanı artıp keledi. Avtomobïl' köligin gaz tärizdi otınmen jumıs istewge jappay köşirwdi jäne turğın üylerdiñ, sawda oyın-sawıq ortalıqtarınıñ parkïngterindegi gazdıñ şığw ïisi anıqtaw boyınşa azamattardıñ köptegen şağımdarın eskere otırıp, QR İİM Tötenşe jağdaylar komïteti 2019 jılı gaz ballon jabdıqtarımen jabdıqtalğan avtomobïl'derdiñ jabıq turaqtarına kirwine tıyım salw twralı tïisti zañnamağa tolıqtırwlar engizdi. 2019 jılğı 13 jeltoqsandağı №921 Ükimet qawlısına say turğın üylerge jäne qoğamdıq ğïmarattarğa kiriktirilgen jäne japsarlas salınğan böliginde avtoturaqtarğa ört qawipsizdigi qağïdalarına say gazben jüretin kölikter kirgizilmeydi. Bul talaptar 2000 jıldan bastap, memleketaralıq jäne Ulttıq qurılıs normalarında közdelgenin atap ötw qajet. Tötenşe jağdaylar qızmetiniñ talabına say endi:
– gaz ballonın tekserw merzimi ötken kölik quralın paydalanw;
– gaz jabdığı buzılğan jäne gazdıñ kemwi bolğan kezdegi qozğaltqıştıñ jumısı;
– tamaqtanw jüyesinde gaz bolğan jağdayda jöndew jumıstarımen aynalısw;
– toltırılğan ballonmen GBJ qosı- lıstarın bekitw;
– qısım men armatwranı qağw;
– aqawlı GBJ bar avtokölikti jabıq üy-jayğa qoyu;
– qozğaltqıştı iske qosw, gazben garajğa kirw jäne şığw;
– aşıq bloktıñ ventïl'deri bar garajda gaz ballondı avtokölikti saqtaw;
– gaz ballonnan jäne GBJ jüyesinen üy-jayda otaldırw;
– GBJ qosılıstarınıñ germetïkalığın otpen tekserw;
– GBJ toltırw kezinde gaz toltırw şlangisiniñ janında bolwğa tıyım salınadı.
Al alda jalda kölikten gaz şığwı bayqalğan jağdayda:
– avtokölikti adam az jerde toqtatw;
– janwdı öşirw;
– şığıs ventïl'in jabw;
– jolawşılardı tüsirw;
– saqtıq şaraların saqtay otırıp, ballonnan gazdı atmosferağa şığarw;
– benzïnge awısw jäne mamandandırılğan TQS körsetw erejelerin saqtaw kerek.
Al ört twındağan kezde – örtti derew öşirip, şığıs ventïl'in jabw;
– ört söndirgiştiñ nemese topıraqtıñ kömegimen janwdı joyuğa tırısw kerek.
Jaqında Nur-Sultan qalasında kölik örtteriniñ köbeyip ketwine oray, Sarıarqa awdandıq Tötenşe jağdaylar departamenti men «JasOtan» jastar qanatınıñ müşeleri kölikterdegi örttiñ aldın-alwğa arnalğan ügit-nasïhat şaraların jürgizdi. Olar avtokölik ïelerine örtengen kölikterdiñ swretteri salınğan küntizbelerdi taratıp, köşe boyındağı ğïmarattarğa arnayı plakattar ildi. Ört sanınıñ köbeyui, adamdardıñ ört qawipsizdik erejelerin saqtamawı, elektrsımdar, sïgnalïzacïya, avtootaldırğış osınıñ bärin maşïnağa ornatwı saldarınan köbeyip otır.
Qozğaltqış böliginde ört şıqqan kezde, ottegi ağınınan jalınnıñ örşwin boldırmaw üşin avtoköliktiñ kapotın tolığımen aşıp tastawğa bolmaydı. Osınday jağdayda avtokölik kapotın 3-4 sm ğana kişkene aşıp, ört söndirgişti janıp jatqan awmaqqa bağıttap, ört söndirgiş zattı sebw qajet. Sonımen qatar janwdı tez arada tabw jäne onı joyu üşin şaralardı tez arada qabıldaw öte mañızdı.
Benzïn, küygen oqşawlağış ïisi jäne avtokölik kapotınıñ astınan şıqqan tütin sïyaqtı faktorlar örttiñ şığwınıñ sebepteri bolwı mümkin. Al avtoköliktegi örtterdiñ şığw sebepteriniñ eñ keñ taralğan türi – qısqa tuyıqtalw, energïya tutınatın qondırğılardı qosımşa paydalanw saldarınan elektr jüktemege şamadan tıs küştiñ tüswinen twındaydı. Sondıqtan oqşawlağıştardıñ jağdayı men baylanıstar sapasına asa nazar awdarw qajet. Elektr jüyesindegi barlıq özgerister men sımdardıñ biriktirilwin mümkindiginşe bilikti mamandar sapalı tekserwleri tïis.

D.TAZABEKOV,
Bayqoñır awdanı TJB
ağa ïnjeneri

 

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

19 − eleven =