Kïm Djï Von: «Koreyadan äkemdi izdep keldim!»

0 162

Bıltır professor Jambıl Artıqbaevtıñ «Äkem Omar jäne onıñ zamanı twralı» attı eñbegi jarıq körgen bolatın. HH ğasır tarïhınıñ özegine aynalğan qarapayım adamnıñ tağdırına arnalğan kitaptı jazw barısında, murağattan «Kazzoloto» tresiniñ basşılarınıñ biri amerïkalıq korey azamatı Gerbert Kïmniñ (Czïn-Can-Hw) qağazdarına közi tüsedi.

AQŞ-tan 1930 jıldıñ tamızında «Glavzolotonıñ» şaqırtwı boyınşa maman retinde kelip, Jolımbet altın kenişinde eñbek etken eken. 1937 jıldıñ 1 qaraşasında Gerbert Kïmge «trockïst, zïyakes, dïversant, terrorïst, tıñşı» degen ayıp tağılıp, 58 stat'yanıñ 4,6, 7,8,9,11 baptarı boyınşa atw jazasına kesiledi. Alayda awır şeşim, Qıtaydıñ KSRO-dağı elşisiniñ aralaswımen 25 jılğa awıstırılıp, 1942 jılı QHR-ge bosatılıp jiberiledi. Jambıl Omarulınıñ kitaptıñ tusawkeserinde aytılğan osı mälimeti jergilikti jwrnalïs­terdiñ maqalasında jarıq köredi. Arada köp waqıt ötpey, Sewlden Gerbert Kïmniñ qızı habarlasıp, äkesine qatıstı murağattağı qujattarmen tanıswğa kömek körsetwin ötinedi. Sonımen Jambıl Artıqbaev Kïm Djï Von hanımdı Astanada qarsı alıp, QR İşki ister mïnïstrligi aqparattıq-taldaw ortalığınıñ arnawlı memlekettik murğatında saqtawlı turğan qujattarmen tanıstırdı.
-Äkemniñ swretin körgende, onıñ qolımen jazılğan hattı oqıp, tipti barmağınıñ bederi tüsken eski qağazdı ustap turıp, köz jasıma ïe bola almadım. Äkemniñ tek atın ğana estip ösken mağan, mına qujattar şınımen meni onımen tabıstırğanday äser etti. Anam äkemmen nebäri segiz ay ğana birge turğan. Odan keyingi dürbeleñ jıldarı qol üzip qaladı. Alayda dünïeden öterinde, äkemniñ bir habarın bilwdi surap edi. Häl üstinde jatqan anama zeynetke şığısımen wädemdi orındaytınımdı ayttım. Sodan eki jıl burın, AQŞ-qa barıp, üş ayday bolıp, äkemniñ oqığan jerlerinde bolıp, ondağı az-maz qujattarımen tanıstım. Bir qızığı, äkemniñ Qıtayğa jer awıp, sol eldiñ azamattığın alıp, odan da äri qaray muhït aswına 1910 jılı japondardıñ bizdiñ eldi basıp alwı sebep bolğan edi. Tağdır sol ädiletsizdiktiñ ornın toltırğısı keldi me, äkemniñ tağdırın anıqtawğa, onıñ kürdeli ömiriniñ kürmegin şeşwge keñes bergen japon ğalımı boldı. Ol Keñester Odağında repressïyağa uşırağandardı zerttep jürgen Dmïtrïy Şïn degen reseylik azamatpen tanıstırdı. Ol öz kezeginde äkemniñ Qazaqstandağı izine şığwğa jön körsetti. Mine, bügin äkem jürip ötken joldardı basıp ötwdiñ säti tüsti Sewlden kelgen qonaqpen kezdeswge Jambıl Omarulı Ewrazïya wnïversïtetiniñ ağa oqıtwşısı Jazïra Hasenova ekewi kelipti. Jazïranıñ äwletinde de osı Jolımbet rwdnïiginde ayıp tağılıp, on jılğa sottalğan twısı bolğan. Al Gerbert Kïm tağdırınan tarïhtıñ ïirimine qanşama ret batıp, talay tığırıqqa tirelse de qayta köterilgenin bayqaymız. Onıñ öte awır jolı aqırında twğan jeri Koreyağa jetkizedi. Äzirşe, jeti qurılıqtı asıp, jeti el şarlağan şınaşaqtay korey äyeliniñ äke men anasınıñ rwhına, äwletine degen qurmetinen twındağan saparınıñ qısqaşa deregi osınday.

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı