كيم دجي ۆون: «كورەيادان اكەمدى ىزدەپ كەلدىم!»

0 162

بىلتىر پروفەسسور جامبىل ارتىقباەۆتىڭ «اكەم ومار جانە ونىڭ زامانى تۋرالى» اتتى ەڭبەگى جارىق كورگەن بولاتىن. حح عاسىر تاريحىنىڭ وزەگىنە اينالعان قاراپايىم ادامنىڭ تاعدىرىنا ارنالعان كىتاپتى جازۋ بارىسىندا، مۇراعاتتان «كاززولوتو» ترەسىنىڭ باسشىلارىنىڭ ءبىرى امەريكالىق كورەي ازاماتى گەربەرت كيمنىڭ (تسزين-تسان-حۋ) قاعازدارىنا كوزى تۇسەدى.

اقش-تان 1930 جىلدىڭ تامىزىندا «گلاۆزولوتونىڭ» شاقىرتۋى بويىنشا مامان رەتىندە كەلىپ، جولىمبەت التىن كەنىشىندە ەڭبەك ەتكەن ەكەن. 1937 جىلدىڭ 1 قاراشاسىندا گەربەرت كيمگە «تروتسكيست، زياكەس، ديۆەرسانت، تەرروريست، تىڭشى» دەگەن ايىپ تاعىلىپ، 58 ستاتيانىڭ 4,6, 7,8,9,11 باپتارى بويىنشا اتۋ جازاسىنا كەسىلەدى. الايدا اۋىر شەشىم، قىتايدىڭ كسرو-داعى ەلشىسىنىڭ ارالاسۋىمەن 25 جىلعا اۋىستىرىلىپ، 1942 جىلى قحر-گە بوساتىلىپ جىبەرىلەدى. جامبىل ومارۇلىنىڭ كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرىندە ايتىلعان وسى مالىمەتى جەرگىلىكتى جۋرناليس­تەردىڭ ماقالاسىندا جارىق كورەدى. ارادا كوپ ۋاقىت وتپەي، سەۋلدەن گەربەرت كيمنىڭ قىزى حابارلاسىپ، اكەسىنە قاتىستى مۇراعاتتاعى قۇجاتتارمەن تانىسۋعا كومەك كورسەتۋىن وتىنەدى. سونىمەن جامبىل ارتىقباەۆ كيم دجي ۆون حانىمدى استانادا قارسى الىپ، قر ىشكى ىستەر مينيسترلىگى اقپاراتتىق-تالداۋ ورتالىعىنىڭ ارناۋلى مەملەكەتتىك مۇرعاتىندا ساقتاۋلى تۇرعان قۇجاتتارمەن تانىستىردى.
-اكەمنىڭ سۋرەتىن كورگەندە، ونىڭ قولىمەن جازىلعان حاتتى وقىپ، ءتىپتى بارماعىنىڭ بەدەرى تۇسكەن ەسكى قاعازدى ۇستاپ تۇرىپ، كوز جاسىما يە بولا المادىم. اكەمنىڭ تەك اتىن عانا ەستىپ وسكەن ماعان، مىنا قۇجاتتار شىنىمەن مەنى ونىمەن تابىستىرعانداي اسەر ەتتى. انام اكەممەن نەبارى سەگىز اي عانا بىرگە تۇرعان. ودان كەيىنگى دۇربەلەڭ جىلدارى قول ءۇزىپ قالادى. الايدا دۇنيەدەن وتەرىندە، اكەمنىڭ ءبىر حابارىن ءبىلۋدى سۇراپ ەدى. ءحال ۇستىندە جاتقان اناما زەينەتكە شىعىسىمەن ۋادەمدى ورىندايتىنىمدى ايتتىم. سودان ەكى جىل بۇرىن، اقش-قا بارىپ، ءۇش ايداي بولىپ، اكەمنىڭ وقىعان جەرلەرىندە بولىپ، ونداعى از-ماز قۇجاتتارىمەن تانىستىم. ءبىر قىزىعى، اكەمنىڭ قىتايعا جەر اۋىپ، سول ەلدىڭ ازاماتتىعىن الىپ، ودان دا ءارى قاراي مۇحيت اسۋىنا 1910 جىلى جاپونداردىڭ ءبىزدىڭ ەلدى باسىپ الۋى سەبەپ بولعان ەدى. تاعدىر سول ادىلەتسىزدىكتىڭ ورنىن تولتىرعىسى كەلدى مە، اكەمنىڭ تاعدىرىن انىقتاۋعا، ونىڭ كۇردەلى ءومىرىنىڭ كۇرمەگىن شەشۋگە كەڭەس بەرگەن جاپون عالىمى بولدى. ول كەڭەستەر وداعىندا رەپرەسسياعا ۇشىراعانداردى زەرتتەپ جۇرگەن دميتري شين دەگەن رەسەيلىك ازاماتپەن تانىستىردى. ول ءوز كەزەگىندە اكەمنىڭ قازاقستانداعى ىزىنە شىعۋعا ءجون كورسەتتى. مىنە، بۇگىن اكەم ءجۇرىپ وتكەن جولداردى باسىپ ءوتۋدىڭ ءساتى ءتۇستى سەۋلدەن كەلگەن قوناقپەن كەزدەسۋگە جامبىل ومارۇلى ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اعا وقىتۋشىسى جازيرا حاسەنوۆا ەكەۋى كەلىپتى. جازيرانىڭ اۋلەتىندە دە وسى جولىمبەت رۋدنيىگىندە ايىپ تاعىلىپ، ون جىلعا سوتتالعان تۋىسى بولعان. ال گەربەرت كيم تاعدىرىنان تاريحتىڭ يىرىمىنە قانشاما رەت باتىپ، تالاي تىعىرىققا تىرەلسە دە قايتا كوتەرىلگەنىن بايقايمىز. ونىڭ وتە اۋىر جولى اقىرىندا تۋعان جەرى كورەياعا جەتكىزەدى. ازىرشە، جەتى قۇرىلىقتى اسىپ، جەتى ەل شارلاعان شىناشاقتاي كورەي ايەلىنىڭ اكە مەن اناسىنىڭ رۋحىنا، اۋلەتىنە دەگەن قۇرمەتىنەن تۋىنداعان ساپارىنىڭ قىسقاشا دەرەگى وسىنداي.

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى