KENJEĞALÏDIÑ KEŞİ

0 96

L.N.Gwmïlev atındağı Ewrazïya ulttıq wnï­versïte­tinde Qazaq­stan­nıñ eñbek siñirgen ärtisi, professor Kenjeğalï Mırjıqbaydıñ «Abay jäne Pwşkïn» attı qos aqınnıñ sözderine ja­zıl­ğan qazaq, orıs kompozï­tor­larınıñ vokaldıq şı­ğar­malarınan
turatın än keşi ötti.

Än jürekten şıqqanda ğana jü­rek­ke jol tabadı. Al änşi tek tabï­ğat sıy­lağan dawıs ïesi bolıp qal­may, tıñ­dar­manına tartw eter twındını köñil süzgisinde muqïyat ekşep, jaquttay jar­qırağan, janğa nur quyarlıqtay qwatı bar, asqaq, sözi men sazı bite qaynasqan dünïeni düyim jurtqa usına alsa, onıñ esimin özimen birge ötkenniñ qurdımına süyrey jönelwge adam­zattıñ ämiri jürmeytin waqıttıñ özi qawqarsız! Onday änşilerdiñ üni dürkiretip däwrenin ötkizgen kerbez dalasın kezip jüredi. Grïgorïy Potanïnniñ: «Mağan bükil qazaq dalası än salıp turğanday körinedi» dep jürgeni de sodan şı­ğar, kim bilsin?

Kompozïtor bolsın, aqın bolsın, öz şığarmaşılığınan alıs ket­peydi ğoy. Änşi de sol sekildi, özi­niñ janına jat dünïege jan bi­­tire ayta almaydı. Osı tusta Abay­dıñ muñına arqasın tosıp, Pwş­kïnniñ sırına jüreginiñ qaq­pasın ayqara aşa bilw – «bödene ta­lant­tardıñ» qolınan kele ber­mey­­tin is ekendigin esker­genimiz jön.

Kenjeğalï ağamızdıñ koncert­teri lekcïya-koncert retinde, özi änşi-jürgizwşi retinde daralanıp jür. Öleñiniñ aldında buldır bultın sıpırıp, bula oyın bul­tıñ­data qara sözben bir şï­ra­tıp alatın M.Şahanov ağa­mız sekildi o kisi de är äniniñ erek­şe­li­gin, oğan qosqan öz jañalığın, kerek bol­sa şığw tarïhın täpsirlep turıp jurttı uyıtıp alıp jattı. Aldıñ­ğı bir koncertinde ol Pwş­kïn­niñ Abaydan 46 jas ülken bolsa da, olardı ortaq mahabbatı romans­tıñ ündestirgendigin aytıp edi. Mısalı, Pwşkïn:
«YA vas lyubïl bezmolvno, beznadejno,
To robost'yu, to revnost'yu tomïm;
YA Vas lyubïl tak ïskrenno, tak nejno,
Kak day vam bog lyubïmoy bıt' drwgïm»
dep jazsa, Abay:
«Jarq etpes qara köñilim ne qılsa da,
Aspanda ay menen kün şağılsa da,
Dünïede sirä, sendey mağan jar joq,
Sağan jar menen artıq tabılsa da»
– dep jırlaydı.

Bul jolı da öleñ men än jarasım taptı. Osılayşa poetïkalıq-mwzıkalıq for­matta keş ötkizw Kenjeğalï Mırjıq­bay­dıñ tabïğatına tän.

Opera änşileri eñ uzaq arïyalardıñ 40-45 mïnwtqa sozılatının aytqan. Biraq, dawıs äserinen tüsetin salmaqqa tamağın jaqsı jattıqtırğan Kenjekeñ talmay eki sağat sahnanı sazğa böley biledi. Sankt-Peterbwrg törinde ötken sonday bir koncertten soñ Kïra Ïzotova esimdi kisi sahnağa şığıp: «Munday asqan tözimdilikti ömirde sïrek kezdestiresiz. Netken janı siri änşi» degen eken. Keşegi keşte de sol saltınan tanbağan änşi tıñdarmandarın tağı bir märte tänti qıldı. Abaydıñ «Közimniñ qarasımen» bastalğan än tizbegi Pwşkïnniñ sözderine jazılğan N.A.Rïmskïy-Korsa­kov, A.Dargomıjskïy, G.Svïrïdov, S.V.Rah­manïnov, F.Ï.Glïnka, B.Şeremet'ev sındı kompozïtorlardıñ şığarmalarına ulas­tı. Arasında Abay Qunanbayulınıñ sözine än jazğan N.Tilendïev, S.Muha­metjanov, M.Mañğıtaev, E.Rahmadïev, M.Tölebaev, M.Ibıraev, T.Şapay sekildi qazaq kompozïtorlarınıñ da twındılarına kezek berilip otırdı.

Awdïtorïyanıñ köp böligin stwdentter qurağandığına qarap, jastardıñ zañğar aqındarğa degen mahabbatı men ıqılası zor ekendigin közimizben körip qayttıq.

 Erbol JANAT

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

2 × 2 =