«كەڭ دۇنيە، قۇشاعىڭدى اش، مەن كەلەمىن…»!

0 535

ءار ادام ءۇشىن پەرزەنت ءسۇيۋ – زور باقىت. ال قازاق ءۇشىن دۇنيەگە ۇرپاق كەلگەننەن ارتىق قۋانىش جوق. ءبىز سابيلەر دۇنيەگە كەلەتىن مەكەمەنىڭ جۇمىسىن كورمەك بولىپ تاۋەلسىزدىك داڭعىلى، 3/1 مەكەنجايىنداعى نۇر-سۇلتان قالالىق №2 پەريناتالدىق ورتالىققا كەلدىك.ءبارى قابىلداۋ بولىمشەسىنەن باستالادى

ءبىزدى №2 پەريناتالدىق ورتالىق باس دارىگەرىنىڭ ورىنباسارى شۇعىلاجان ەسىمباەۆا قارسى الدى، دەرەۋ ارنايى حالات پەن باحيل بەرىلدى. فوتوگراف ەكەۋ­مىز حالاتىمىزدى كيىپ الدىق، حالاتىم وزىمە ۇلكەن بولعاسىن مەن پينگۆينگە، ال سۇلتان وسى تۇرىسىندا جاڭادان كەلگەن حيرۋرگ دارىگەرگە ۇقساپ قالدى.
30 جىلدىق تاجىريبەسى بار، ال ورىنباسارلىق قىزمەتتى اتقارىپ جۇرگەنىنە التى جىل بولعان شۇعىلاجان اتىبارقىزى «قابىلداۋ بولمەسىنىڭ» جۇمىسىن جوسپارلاۋ مۇمكىن ەمەستىگىن ايتادى. كۇنىنە 50-60 ادام قابىلدانادى، مىسالى، 16 قاڭتارداعى تاڭعى 8-دەگى ەسەپ بويىنشا ورتالىقتا 169 ادام جاتىر، ونىڭ 102-ءسى – نارەستەلەر، 52 ادام قابىلداۋعا كەلگەن، ونىڭ 30-ى جاتقىزىلىپ، قالعانى كۇندىزگى ستاتسيونارعا نەمەسە دارىگەر قابىلداۋىنا جولدانعان.

ەح، توكسيكوز…

قابىلداۋ بولمەسىندە ابىر-سابىر. ءبىر دارىگەر ەكىقابات ايەلدى جاتقىزىپ، كارديوتوكوگرافيا اپپاراتىمەن ىشتەگى بالانىڭ جۇرەك سوعىسىن تەكسەرىپ جاتتى. بۇل جەردە ۋدز اپپاراتى دا تۇر. باسقا ءۇش كەلىنشەك دارىگەر قابىلداۋىندا وتىردى. ونىڭ ءبىرى «جەدەل جاردەممەن» كەلگەن. ءۇشىنشى رەت ءتۇسىپ جاتقان ەكىقابات ايەلگە شۇعىلاجان اتىبارقىزى كەڭەس بەرىپ جاتتى: «ءسىز ەمگە ارقا سۇيەمەڭىز، ويتكەنى سىزگە بەرىلەتىن ەم-شارا، ءدارى-دارمەك جاعدايىڭىزدى جاقسارتقانىمەن، ىشتەگى بالاعا زيان بولۋى مۇمكىن.بوساناردا ءبىر-اق كەلەتىندەر جەتەرلىك

ساعىناي ۇزاقوۆا – وسى پەريناتالدىق ورتالىقتا 2002 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەيدى، قابىلداۋ-دياگنوستيكالىق ءبولىمىنىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى.
– جۇكتى ايەل بالا تۋدى جوسپارلاماس بۇرىن تولىق تەكسەرۋدەن وتكەنى ءجون. قازىرگى كەزدە ايەلدەردىڭ دەنساۋلىعى وتە تومەن. مۇلدەم تىركەۋدە تۇرماي بوسانۋعا ءبىر-اق كەلەتىن ايەلدەر دە بار. ولاردان دا كومەگىمىزدى ايامايمىز، بۇل – ءبىزدىڭ مىندەتىمىز. تىركەلمەي، تەكسەرىستەن وتپەي، سوڭىنا دەيىن ءجۇرۋى الەۋمەتتىك جاعدايدان دەپ ويلايمىن، جاڭا قالاعا كۇنكورىسپەن كەلىپ جاتقان جاس وتباسىلار قاي جەرگە بارىپ تىركەلىپ، پانالايتىنىن بىلمەيدى، بوساناردا ءبىر-اق جاتادى، وندايدا تولىق تۇردە تەكسەرىستى وسى قابىلداۋ بولىمىندە وتكىزەمىز. دەنى ساۋ بولىپ، ويداعىداي بوسانىپ جاتسا قۋانامىز، بىراق مەرزىمىنەن بۇرىن وتە اۋىر جاعدايدا تۇسەتىن ايەلدەر دە بولادى. سوندىقتان حالىققا ايتارىم – جۇكتى ايەلدەرگە قامقورشى بولسا ەكەن.
– كەسار تىلىگىن جاساتاتىن ايەلدەر كوپ پە؟
– ناقتى سانى وسىنداي دەۋ قيىن، كەسار تىلىگى ناقتى كورسەتكىش بولعاندا تاعايىندالادى. بۇل ايەلدەردىڭ دەنساۋلىعىنا بايلانىستى ءابسوليۋتتى كورسەتكىشتەرى بولسا، كونسيليۋمنىڭ باس قوسۋى ارقىلى شەشىلەدى. سونداي-اق ايتا كەتەتىن جايت، قازىرگى تاڭدا جاتىر تىرتىعى بار ايەلدەردىڭ ءوزى تۋىنا دا مۇمكىندىك جاسالادى.

مالىمەتتەرگە قاراعاندا، ەلوردادا كۇن سايىن شامامەن ءجۇز شاقتى، جىل سايىن 31 مىڭنان استام بالا دۇنيەگە كەلەدى ەكەن. 2019 جىلدىڭ جارتى جىلىندا 16 مىڭ ايەل بوسانعان.

بوسانۋ بولىمشەسىندەگى جاعىمدى «اۋا رايى»

ەندىگى باعىت – بوسانۋ بولىمشەسى ء(اربىر بولىمگە كىرگەن كەزدە قولىمىزدى ارنايى سۇيىقتىقپەن زارارسىزداندىرىپ وتىردىق. جانە اياققا كيگەن باحيلدى دا اۋىستىرىپ وتىرۋ كەرەك. بۇل – ەرەجە).
مۇندا كەي بولمەلەردەن ۇلكەن دوپتى كوردىك. وسى رەزينا دوپتا بولاشاق انالار سەكىرەدى. فيتبول تولعاقتىڭ العاشقى كەزەڭىندە اۋىرعاندى باسىپ، جامباستى بوساڭسىتۋعا پايداسى بار ەكەن.
باحىت تۇسىپبەكوۆا، بوسانۋ بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، جوعارى ساناتتى دارىگەر، 31 جىلدان بەرى قىزمەت ەتىپ كەلەدى.
– ءبىزدىڭ ءبولىم تۋرالى ايتسام، جاڭا ءومىر وسى جەردەن باستالادى، ماعان سونىسى ۇنايدى، ايەلدەردىڭ امان-ەسەن بوسانىپ، بالاسىمەن ۇيگە شىعىپ جاتقانىن كورگەن سايىن تولقىپ، قۋانىش سەزىمدە بولامىز. سول جەتىستىككە جەتۋگە ۇلەسىمىزدى قوسامىز. ادامدى دۇنيەگە اكەلۋ وڭاي ەمەس. ايەل­دەردىڭ بوسانۋى بۇرىنعىداي ەمەس، قيىن، بۇرىنعىلارداي ەمەس، اۋىرىراق بوسانادى، سونىڭ بارىنە ءبىز جاۋاپتىمىز. ءبىر ەمەس، ەكى ومىرگە جاۋاپ بەرەمىز، وتە قيىن جاعدايلار بولادى، سودان شىعۋ ءۇشىن قولدان كەلگەندى جاسايمىز. ايەلدەر قارقىندى جانساقتاۋ بولىمشەسىنە تۇسپەسە، ءبارى ويلاعانداي بولسا، سول – ەڭ باستى جەتىستىگىمىز.

تاعى ءبىر اتۇستار كەلدى!

كەشە مۇندا 31 ايەل بوسانعان. بوسانۋ بولىمشەسىندەگى ون پالاتانىڭ ءبارى قاجەتتى جابدىقتارمەن جابدىقتالعان. اراي ەسىمدى جاس انا ساعات 10-دا ۇل تاپتى. ەنەسى بوساندىرۋعا كومەكشى بولىپتى. كەلىنىنىڭ جانى امان قالىپ، نەمەرەسى امان تۋعانىنا قۋانعان اپايدىڭ قۋانىشىندا شەك جوق. «ءبارى ءبىر ادامداي كومەكتەسىپ، بالالار دارىگەرى بولسىن، مەدبيكەسى بولسىن، وسى جەردە جۇگىرىپ ءجۇرىپ كومەكتەستى، كەلىنىم جەڭىل بوساندى، كومەكشى رەتىندە قاتىستىم، پەريناتالدىق ورتالىقتىڭ قابىلداۋى، جالپى جۇمىسىنا ريزامىن» دەيدى وسىمەن ەكىنشى نەمەرەسىن ءوزى قارسى الىپ وتىرعان اجە. پارتنەر ارقىلى بوسانۋ پەرزەنتحانالاردىڭ ەرەجەسىنە ەنگەلى دارىگەرلەردىڭ ءوزى بۇل ءادىستى پايداسى بار دەيدى، بىرىنشىدەن، جاس انا ءوزىن قاۋىپسىز سەزىنەدى، ەكىنشىدەن، ءسابي دۇنيەگە كەلگەن ساتتە تۋىستارى ءوزىنىڭ ميكروفلوراسىمەن بولىسەدى ەكەن.
جاڭا تۋعان سابيگە العاشقى ەم-شارالاردى جاساپ بولعان اكۋشەردى سوزگە تارتتىق. گۇلدەنسىن سەرىكقىزى 1987 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەيدى. 33 جىل اكۋشەر بولىپ كەلە جاتقان ادام كۇن سايىن جاڭا تۋعان سابيلەردىڭ بەيكۇنا ءجۇزىن كورىپ، اناسىنىڭ قۋانىشىن سەزىنگەننەن بە، جۇزىنەن مەيىرىم لەبى ەسەدى ەكەن. «وسى بوسانۋ بولىمشەسىنىڭ قىزمەتى سونداي بولعاننان با، ەنەرگياسى دا ەرەكشە» دەيدى ءوزى دە. «ءبىز ءۇشىن انا مەن بالانىڭ امان-ەسەن قالعانى، سول قۋانىشتى سەزىنۋ – باقىت. ءبىز مۇنى ءار كۇن سايىن سەزىنەمىز دەسەك تە بولادى. جۇمىسىمدى وتە جاقسى كورەمىن» دەپ اعىنان جارىلدى ول.
– 33 جىل ىشىندە قانشاما ەرەكشە وقيعالارعا كۋا بولعان شىعارسىز؟
– مەنىڭشە، بارلىق بالا ەرەكشە بولىپ دۇنيەگە كەلەدى.

ەڭ باقىتتى بولمەلەر

بالا كۇنىنە جەتىپ تۋسا، انانىڭ جاعدايى قاناعاتتانارلىق بولسا، ولار وسى بولىمدە بولادى. كەڭەس زامانىندا انا مەن بالانى ءبىر-بىرىنەن ءبولىپ، سابيلەردى تەك ەمىزەتىن كەزدە اكەلەتىن بولعان، بۇل انالارعا ويىن جيناقتاپ، تەزىرەك جۇمىسقا ورالۋعا مۇمكىندىك بەرگەن دەيدى ءبىر دەرەكتەر. ويتكەنى سوعىستان كەيىنگى جىلدارى ەلدە ەر ادامدار از، بارلىق سالادا ايەلدەردىڭ ۇلەسى، ەڭبەك كۇشى كەرەك بولعاندىقتان، ايەلدەردىڭ بوسانعاننان كەيىن تەزىرەك جۇمىسىنا ورالۋى ماڭىزدى بولعان. سابيلەر جاسقا تولار-تولماستا «ياسليگە» بارعان. قازىر ايەل بوسانعاننان كەيىن ءوز بالاسىنا ءوزى كۇتىم جاسايدى. ەكەۋى بىرگە بولۋى كەرەك.اينالايىن، اق جول ساعان!

پەريزات – ەگىز حانشايىمدى دۇنيەگە اكەلگەن جاس انا. مەدينا-ءمۇسليما ەسىمدى سابيلەردىڭ اكەسى جاعىنان ەگىزدەر بار ەكەن. حانشايىمداردىڭ سالماعى – 2600 گر. اۋىر دارەجەلى انەمياسى بولعانىنا قاراماستان جاس انا ءوزى بوسانعان. ءبىز باس سۇققان پالاتاداعى سابيلەردى شۇعىلاجان اتىبارقىزى اينالىپ-تولعانىپ جاتتى. ادەتتە ءبىز مۇنداي كورىنىستى باسقا ۇلت وكىلدەرىنەن كورەتىنبىز، ادەتتە قاراكوزدەر قانشا بىلىكتى مامان بولسا دا، ەموتسياسىن بىلدىرە بەرمەيتىنىن بىلەمىز. ايەلدەرگە «سابيىڭمەن قاۋىشقان ساتتەن «اينالايىن» دەپ ايت، اينالىپ-تولعان، بالا ونى سەزەدى، ءبارىمىز بالانى كۇتىپ تۇرعانىمىزدى كورسەتسەك، ول بالا سونى سەزىنىپ، تەز شيرايدى» دەيمىن. كۇندە «اينالايىندى» توگىپ وتىرۋ كەرەك، سوندىقتان ءوزىم بوساندىرعاندا سابيلەرگە «اينالايىن، سەن جارىق دۇنيەگە كەلدىڭ، اق جول بولسىن ساعان!» دەپ اق تىلەگىمدى ارناپ قارسى الامىن» دەيدى شۇعىلاجان اتىبارقىزى.

نەوناتولوگ

كۇندەلىكتى دارىگەرلىك تەكسەرۋ-قاداعالاۋ باستالىپ، ايەلدەردى اكۋشەر-گينەكولوگ، ال سابيلەردى نەوناتولوگ قاراپ جاتتى. نەوناتولوگ دينا ماتاەۆانىڭ وسى سالاداعى جالپى جۇمىس ءوتىلى – 17 جىل. «100 بالانى قاراۋ كەزىندە شامامەن 5-7 پايىزىندا تىنىس الۋ جولدارىنداعى بۇزىلۋدى بايقايمىز، سول كەزدە نارەستەلەر بولىمشەسىمەن بىرىگىپ قارايمىز. بوسانۋ كەزىندە نەوناتولوگتار كۇتىپ تۇرامىز، تۋعان بويدا باعالاۋ جۇرگىزەمىز» دەيدى ول.

جانساقتاۋ ءبولىمى – ورتالىقتىڭ جۇرەگى

بالالار جانساقتاۋ ءبولىمى وسى پەريناتالدىق ورتالىقتىڭ جۇرەگى دەسە بولعانداي. مۇندا 500 گرامدىق بالالار جاتىر، ولاردى جانىن سالىپ كۇتىپ، ەمدەپ، سالماق قوستىرىپ، ومىرگە بەيىمدەپ، 1000-1500 گرامعا جەتكەنشە ماپەلەيدى. بۇل جەردە، شىن مانىندە، ەرلىك جاسالادى. كەۋدەسىندە شىعار-شىقپاس جانى عانا بار سەكىلدى كىپ-كىشكەنتاي تىرشىلىك يەلەرىن كورگەندە بۇل ناتيجەنىڭ قانشاما ەڭبەكتى قاجەت ەتەتىندىگىنە كوزىمىز جەتكەندەي. بۇل جەردە كەز كەلگەن ادام جۇمىس ىستەي المايدى، اسا مەيىربان، سەزىمتال، شىدامدى، جاس ءسابيدىڭ ءومىرى ءۇشىن جانىن سالاتىن ادامدارعا عانا ورىن بار. ويتكەنى شالا تۋعان سابيلەر جىلاي دا المايدى، دىبىس شىعارۋعا ءالى جەتپەيدى، كەيدە دەمالۋدى دا ۇمىتىپ كەتەدى. ول بالانىڭ الدەنەدەن قينالعانىن نە بىردەڭە قاجەتسىنگەنىن سەزىنۋ ءۇشىن اسقان سەزىمتالدىق كەرەك.
اللا نيكولاەۆنا دەمينا – وسى ءبولىمنىڭ مەڭگەرۋشىسى عانا ەمەس، ءوز جۇمىسىنا جانىن سالعان قىزمەتكەر. دارىگەرلىك قىزمەت ونىڭ اۋلەتىندە اتادان بالاعا جالعاسقان. اتا-اناسى بايا­عى تسەلينوگراد بولىپ تۇرعان كەزدە قالاعا بەلگىلى دارىگەرلەر بولعان. اكەدەن بالاعا مۇرا بولعان ماماندىققا ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراپ، قىلاۋ جۇقتىرماي الىپ كەلە جاتقان ادام ءوز جۇمىسى تۋرالى ىقىلاسپەن اڭگىمەلەدى. ءبولىمدى ارالاپ كورگەندە ءار دارىگەردىڭ ءار بالاعا اناسىنداي قاراپ، كۇتىم جاساپ جاتقانىن كوردىك.
دارىگەرلەر ءسابيدىڭ جاعدايىن باعالاۋ كەزىندە گەموديناميكاسىن، جالپى احۋالىن نازاردا ۇستايدى. اعا مەدبيكە، بايىرعى قىزمەتكەر ايمان جاپاروۆانىڭ ايتۋىنشا، مۇنداعى اپپاراتتار – كوپفۋنكتسيونالدى قۇرال-جابدىق. جاساندى جەلدەتۋ اپپاراتى نەوناتالدى رەجيمگە سايكەس 500 گرامنان جوعارى شالا تۋعان بالالار دا كۇتىم جاساۋعا لايىقتالىپ جاسالعان. سابيلەر جاتقان ينكۋباتورلار ءوزى ىلعالداندىرىلادى، تەمپەراتۋرا، رەاكتيۆتى تارازى (سترۋينىە ۆەسى), مونيتوردىڭ دا فۋنكتسيالارى، ءينۆازيۆتى ەمەس قىسىم، تەمپەراتۋرا ولشەيتىن رەتتەگىشتەرى بار.شالا دەمەڭىز، ءتۇبى شيراپ شىعاتىن بالا دەڭىز!

ودان ءارى نارەستەلەر پاتولوگياسى بولىمشەسىنە وتتىك. جانساقتاۋ بولىمشەسىنەن شىققان بالالار وسىندا بولىپ ابدەن الدەنىپ، سالماق جيناعان سوڭ ۇيگە شىعارىلادى. كىرگەن بەتتە ۇزىن دالىزگە ىلىنگەن فوتوسۋرەتتەرگە كوزىمىز ءتۇستى. بۇل شالا تۋىپ، وسى جەردەن جەتىلىپ، ادام بولىپ كەتكەن بالالاردىڭ سۋرەتتەرى ەكەن. رەانيماتسيادان شىققان بالالاردىڭ كەيبىرەۋى جالپى پالاتادا، ال ءالى دە السىزدەرى قارقىندى تەراپيا پالاتاسىندا تاۋلىك بويى قاراۋدا بولادى، ول بالا اناسىنىڭ قاسىندا بولا الادى دەگەن جاعدايعا جەتكەندە ءارى قاراي دا باقىلاۋدا بولماق. «دارىگەر وتە كاسىبي مامان بولۋى مۇمكىن، بىراق كاسىبيلىگىنەن بۇرىن جانىن، مەيىرىمىن توكسە ول تاماشا جاعداي، جاقسى ناتيجەگە جەتكىزەدى» دەگەن شۇعىلاجان اتىبارقىزى ءبىزدى شالا تۋعان بالالارعا كۇتىم، ياعني نارەستەلەر پاتولوگياسى بولىمشەسىنىڭ 1-ساناتتى نەوناتولوگ دارىگەرى ماحاببات باعيتقىزىمەن تانىستىردى. ول ءوزى جاس بولسا دا، كىشكەنتاي ناۋقاستارعا شىن جۇرەگىمەن بەرىلگەن ادام ەكەن.
ماحاببات ابىلقاسىموۆا، 1-ساناتتى نەوناتولوگ دارىگەر:
– ەكسترەمالدى جاعدايداعى وتە تومەن سالماق ماسساسىمەن تۋعان بالالاردىڭ سالماعىن قالىپقا جەتكىزەمىز، ەمۋ رەفلەكسىن تابۋىنا كۇش سالامىز، تەمپەراتۋرالى رەجيم، كەنگۋرۋ ءتاسىلى قولدانىلادى. ءار ءۇش ساعات سايىن انالارى بالاسىن تاماقتاندىرۋعا كەلەدى. جورگەگىن اۋىستىرىپ، تەمپەراتۋراسىن ولشەپ، زونت ارقىلى تاماقتاندىرۋ تاسىلدەرى ۇيرەتىلەدى. كۋۆەزدە اناسىنىڭ ىشىندە جاتقانداي سەزىنۋگە جاعداي جاسالعان. مۇنداعى جاس قىزدار تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن بالانىڭ قاسىنان ۇزامايدى.
جاس دارىگەر 17 قاراشا شالا تۋعان بالالار كۇنىندە بۇل بولىمدە مەرەكە بولاتىنىن ايتتى. «ءبىز ءوزىمىزدىڭ ەڭبەگىمىزدىڭ جەمىسىن كورەمىز. 600 گرامم بولىپ دۇنيەگە كەلىپ، 4-5 اي بويى ءومىر ءۇشىن كۇرەسىپ، قاتارعا قوسىلىپ، كەيىن ءوز اياعىمەن وسى بولىمشەگە كەلگەن بالالاردى كورگەندە قانداي سەزىمدە بولاتىنىمىزدى ايتىپ جەتكىزە المايمىن» دەگەن ونىڭ كوڭىلى تولقىپ كەتتى. «ەكى كۇن بۇرىن ءبىر ءسابيىمىز ۇيگە شىعارىلدى، ول 540 گرامم بولىپ تۋعان بولاتىن، ال شىعاردا 2700 گرامم سالماقتا بولدى، ءوزى ەمەدى، ءسابيدىڭ اناسىنىڭ قۋانىشىن كورسەڭىز!».
ءبىز قارقىندى تەراپيا پالاتاسىنان 26-27 اپتاسىندا دۇنيەگە كەلگەن كىشكەنتاي بالاپاندى كوردىك. نارەستە 2019 جىلى 26 قازاندا 690 گرامم بولىپ تۋعان. تۋماي جاتىپ جۇرەگىنە جانە كوزىنە وتا جاسالعان. بۇگىندە ونىڭ سالماعى 1506 گرامعا جەتكەن. كوزگە ءالى دە تىم كىشكەنتاي كورىنگەنىمەن، وسى سالماق كورسەتكىشىنە جەتكەنشە قانشا قيىندىق، قانشاما ۋايىم بولدى دەسەڭشى؟! بۇگىننەن باستاپ ول اناسىنا بەرىلەدى. «جىلاي الا ما، مىنا تۇرىمەن دىبىس تا شىعارا المايتىن شىعار» دەدىك سەنە الماي، «و نە دەگەنىڭىز، ول ءتىپتى ءوزىنىڭ مىنەزىن كورسەتە الادى» دەيدى دارىگەر قولىنداعى سابيگە سۇيسىنە قاراپ. ايتپاقشى، ورتالىقتا شالا تۋعان سابيلەردى قىرقىنان شىعاراتىن داستۇرگە ەرەكشە ءمان بەرەدى ەكەن. ءبىز بۇعان تاڭعالدىق ءارى سۇيسىندىك. شىنىندا دا شالا تۋىپ، ءار گرامدى قوسۋ ءۇشىن ۇجىم بولىپ تەر توككەندىكتەن، سول «شالابايدىڭ» قىرقىنان شىعۋى – زور قۋانىش! بالانى قىرقىنان شىعارۋ داستۇرىنە قاتىستى بارلىق ىرىم-جورالعىنى جاساپ، ءداستۇردى ۇستاناتىن قازاقىلىقتى بۇرىن باسقا ورتالىقتان ەستىمەپپىز.«شىر ەتىپ جەرگە تۇسكەن مينۋتىمنان…»

اكۋشەردىڭ تۇنگى كەزەگىنە كىرىپ، پروتسەستى باقىلاۋ – ەرەكشە ءسات. ايەلدەر بوساناتىن بولىمشەدەمىز. 4-قاباتقا كوتەرىلگەن ساتتە تولعاقتان قينالعان ايەلدەردىڭ داۋىسى، ءبىر ساتتە شىر ەتە قالعان ءسابي داۋىسىنان قۇلاق تۇندى، وسى كەزدە سۇلتانماحمۇت اتامىزدىڭ «شىر ەتىپ جەرگە تۇسكەن مينۋتىمنان» دەگەن ولەڭ جولى ەرىكسىز ويعا ورالا بەردى. ءار پالاتادان كومەككە شاقىرعاندار، ءارى-بەرى سابىلعان دارىگەرلەر، بۇل بولىمشەنىڭ وزىنە ءتان ەرەكشە ءومىرى قايناپ جاتتى. ەر ادام عوي، ءبىرتۇرلى بولىپ جۇرمەس پە ەكەن دەپ ويلاعام، بىراق فوتوگراف سىر بەرەتىن ەمەس. ورديناتور كابينەتىندە دارىگەرلەردىڭ كەشكى اسى ازىرلەنىپ تۇردى، بىراق الدەقاشان سۋىپ قالعان، استارىن ىشەتىن ۋاقىت تاپپايتىنىن بايقادىق. كەيدە ءبارىنىڭ تولعاعى قاتار كەلىپ، و جەر، بۇ جەردەن شىر ەتكەن سابيلەردىڭ داۋىسى دا ءبىر مەزگىلدە شىعىپ جاتقانداي، ءبىر كەزدە ءسال دە بولسا تىنشىعانداي بولادى. سونداي ءبىر ءسال تىنشىعان ساتتە دارىگەر، اكۋشەر-گينەكولوگ ءبيبىنۇر قاسەنوۆانى سوزگە تارتتىق. ءبيبىنۇر قۇربانالىقىزى العاشقى جۇمىس تاجىريبەسىن ەگىندىكول اۋدانىندا اۋداندىق اكۋشەر بولىپ باستاعان، ال 2004 جىلدان بەرى پەريناتالدىق ورتالىقتا جۇمىس ىستەيدى. ءوزى – ءتورت بالانىڭ اناسى. ۇجىم مەن باسشىلىق ونى ءوز ءىسىنىڭ بىلگىرى، قولى جەڭىل، مەيى­رىمدى ادام رەتىندە باعالايدى. «ايەلدەردىڭ جەڭىل بوسانىپ، جۇزدەرىنەن قۋانىش كورۋدەن اسقان باقىت جوق. پەدياتريانى بىتىرەردە كافەدرادا لور بولىمشەسىنە، ونكولوگيا بولىمشەسىنە الىپ قالماق بولعان، بىراق انام­نىڭ وتىنىشىمەن اكۋشەرلىكتى تاڭدادىم، كۇن سايىن جاڭا ءومىر باستالاتىن جەردە ءجۇرۋدىڭ وزگەشە اۋراسى بار»… وسى كەزدە ءبىر ايەلگە كومەك كەرەك بولدى دا، اڭگىمە كىلت ءۇزىلىپ، ول تاعى دا جۇمىسىنا كىرىستى.
بوساندىرۋ بولىمشەسىنىڭ كۇندەلىكتى جۇمىسىن تاپتىشتەپ جازۋدىڭ قاجەتى بولماس، ءبىر سوزبەن ايتقاندا، بۇل جەردە جاس ءومىردى قارسى الۋ ءۇشىن ەرەن ەڭبەكتەر، تەك ايەلدەردىڭ عانا قولىنان كەلەتىن ەرلىكتەر جاسالىپ جاتتى. جاڭا عانا جانى كوزىنە كورىنىپ، قورقىنىشتى داۋىس شىعارىپ، قاتتى قينالعان ايەل بايعۇستىڭ ءبىر ساعاتتان سوڭ جانى تىنىشتالىپ، ءسابيىن باۋىرىنا الىپ، مامىراجاي كۇيدە ەركىن تىنىستاپ جاتقانىن كورگەندە ءوزىڭ دە قاتتى قۋانادى ەكەنسىڭ. بولىمشەدەن ايەلدىڭ داۋىسى مەن بالانىڭ ىڭگاسىنەن تۇراتىن دۋەت ءبىر ساتكە ۇزىلمەيدى، بىرەۋى توقتاسا، كەلەسىسى باستاپ الا جونەلەدى.
دارىگەرلەر تىنىم تابار ەمەس، بىرەسە انا پالاتاعا كىرەدى، بىرەسە وتا جاسايتىن جاقتا. تۇنگى 10:35-تە ونىنشى بالا دۇنيەگە كەلدى. توعىز انا ءوزى بوساندى، تەك بىرەۋى عانا وتا ارقىلى بوساندى. ءبىر انا تەرەڭ تىنىستاپ، ءبىر ءسابي ءوزىنىڭ جارىق دۇنيەگە كەلگەنىن ىڭگاسىمەن جار سالىپ ايگىلەيدى، بىراق پەرزەنتحاناعا عانا ءتان اۋەن مەن تىرلىك توقتامايدى. جاس انالار ەرسىلى-قارسىلى جار جاعالاپ بەبەۋلەگەن كۇيى تىنىم تابار ەمەس، قاي پالاتاعا باس سۇقساڭ دا سارناعان داۋىس، ءبىر كەزدە تىنشىدى-اۋ دەگەندە اكۋشەردى تاعى دا سوزگە تارتتىق. «وسى 16 جىلدا ەرەكشە وقيعا بولدى ما؟» دەيمىز. بىردە ءبيبىنۇر قۇربانالىقىزىنىڭ كەزەكشىلىگىندە ءبىر تۇندە الدىمەن ەگىزدەر، ارتىنشا ۇشەم دۇنيەگە كەلگەن. بۇل ەرەكشە جاعداي ەمەس پە؟! بىرنەشە رەت قاتارىنان بوسانۋعا كەلگەن تۇراقتى بوسانۋشى انالار دا بار. پارتنەرلەر اراسىندا دا «باياعىدا سىزگە بوسانىپ ەدىم، ەندى كەلىنىمدى اكەلدىم» دەپ تانىپ جاتاتىندار بار بولىپ شىقتى.

***

17 قاڭتار كۇنى نۇر-سۇلتان قالالىق №2 پەريناتالدىق ورتالىقتا تاۋلىكتە 28 ايەل بوساندى، 6 وپەراتسيا جاسالدى. ءبىز بىرنەشە ساعات ىشىندە وسى ورتالىقتاعى دارىگەرلەر ەڭبەگىن، انا مەن بالا ءومىرىن امان الىپ قالۋ جولىنداعى تىنىمسىز تىرلىگىن ءوز كوزىمىزبەن كورىپ قايتتىق. ءتۇن ىشىندە ورتالىقتان شىعىپ، تاكسيمەن ۇيگە قايتىپ كەلە جاتقاندا دا قۇلاعىما سابيلەردىڭ ىڭگالاعان داۋىسى كەلىپ تۇردى.

P.S: قۇلاعىمىزدا جاس ءسابيدىڭ ءۇنى جاڭعىرعان كۇيى… «ءسىز ۇل-قىزىڭىزدى تەك اتا-انالىق قۋانىش ءۇشىن دۇنيەگە اكەلىپ، تاربيەلەپ جاتقان جوقسىز، ءسىزدىڭ وتباسىڭىزدا بولاشاق قايراتكەر، ازامات، كۇرەسكەر ءوسىپ كەلەدى» دەگەن ماكارەنكو ءسوزى ويعا ورالىپ، قاي كەزدە دە جاڭا ءومىردىڭ جالعاسىن، وسى ەل ءۇشىن جاڭا ادامداردى، جاڭا جۇمىس كۇشىن، جاڭا سالىق تولەۋشىلەردى دۇنيەگە اكەلىپ جاتقان انالارعا جانە انا مەن بالا ءۇشىن جانى اۋىرىپ، كومەكتەسەتىن، ءوز كاسىپتەرىنە ادال دارىگەرلەرگە مەملەكەتتەن جەتكىلىكتى كوڭىل ءبولىنۋى ءتيىس دەپ ويلاپ بارا جاتتىق. ايتپاقشى، بالا بوساندىراتىن اكۋشەرلەردىڭ ءوز جاسىنان جاسىراق كورىنەتىنىن بايقاعانىمىز­دى ايتايىق. بىلاي قاراساڭ، ەكى ادامنىڭ ومىرىنە جاۋاپ بەرەتىن، مورالدىك اۋىرتپالىعى بار قىزمەت، بىراق اكۋشەرلەر نەگە جاسىراق، سەرگەك كورىنەدى دەپ ويلادىق. ونىڭ سەبەبى – پاك تىرشىلىك يەسىن تۋعىزۋدىڭ ەنەرگەتيكاسى بولەك، بولماسا ءسات سا­يىن قۋانىشتى سەزىنۋدەن بولۋى مۇمكىن-اۋ…
ءبىزدىڭ رەپورتاج جاساۋ تۋرالى ءوتىنىشىمىزدى قابىل العان №2 پەريناتالدىق ورتالىق ۇجىمىنا العىس بىلدىرەمىز.

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى

fourteen − 6 =