Ислам – бірлік пен татулық діні

0 282

Ислам мұсылмандарға басқа діндерге қатысты бейбіт назармен қарауды бұйырады.

Ислам діні алғаш пайда болғаны да­­ Араб түбегінің тұрғындары көп­­те­ген түрлі діни ұстанымдарға ие­­ бо­латын. Олардың арасында­ хрис­­ти­­­ан­­дық, яһудилік (еврей),­ заратуштра мен политеизм және тағы басқа бір-біріне ұқсамайтын діни ағымдар мен конфессиялар таралған. Ислам дінінің пай­ғам­ба­ры Мұ­х­ам­медтің (с.а.у.) өмірі де мұ­сыл­­ман еместер­ге­­ қатысты то­­ле­­рант­­­­­­ты­лық таны­ту үлгісін көр­­­се­­­те­ді. Оған Мұхаммед пай­ғам­­­бар­­­­дың­ өз­ заманында көршілес хри­с­­­­ти­­­ан­­дар­­ және яһулермен бірге түз­­ген­ ке­лі­сім­-шарттары дәлел.

Жалпы, ислам мұсылмандарға бас­­қа діндерге қатысты бейбіт на­­­зар­­­­мен қарауды бұйырады. Бұл­ аталмыш діннің атауынан-ақ бай­қа­лады. Өйткені, «ислам» сө­зі­ араб тілінің «сәлам, яғни, бей­біт,­ ­ынтымақ» сө­з­і­нен шығады. Сон­дай­-ақ, ислам негізі екі шариғи көз­ге: Құран мен Сүннетке сүй­е­не­тіні белгілі. Ал осы шариғи көздердің мазмұндарында ис­лам­ның басқа діндерге қатысты то­ле­рант­тылықты көптеген мысалдармен үгіттейді.

Қасиетті Құранда: «Дінде зор­лық­ жоқ» (2:256); «Расында оған тура жол көрсеттік. Мейлі шүкірлік қылсын, мейлі қарсы келсін» (76:3) немесе «Бұл ақиқат (Құран) Раб­бы­ла­рыңнан» де. Сонда кім қаласа сен­­сін» (18:29) және тағы сол сияқ­­ты­ аяттар исламда адамды мәж­­бүр­­­леп,­­ зорлықпен дінді қабыл ет­тіру жоқ­тығын айғақтайды.

Ислам діні мұсылмандарға басқа дін өкілдерімен бейбіт қарым-қа­ты­­нас­та болуға әмір етеді. Құ­ран­­да:­ «Егер олар, бейбітшілікке бей­­ім­де­се,­ сонда оларға сен де бей­імде. Әрі­ Аллаға тәуекел ет. Кү­дік­сіз Ол,­ толық естуші, аса білуші. (61) Ал егер олар сені алдауды ой­ла­са, шы­нын­да Алла саған жетіп аса­ды. Өйт­кені, Ол сондай Алла, сені өз­ жәрдемімен және мүміндер ар­қы­лы­ қолдады. (62)» (8:61-62) деп көр­се­тілген аяттың мазмұны соған меңзейді.

Сонымен қатар, исламның бас­қа­ дін өкілдерімен ынтымақта өмір сүруге мүдделі екендігінің көр­сет­кі­ші – исламның мұсыл­ман­дар­­ға «кітап иелерінен», яғни, хрис­­ти­ан- ­дар мен яһудилерден әйел­ алуға, әрі олардың асын ішуге рұқ­сат­ бер­­гендігінен танылады. Бұл Құ­ран­­­­ның­ мына аятынан танылады: «Бүгін сен­дерге жақсы нәрселер халал етілді. Кітап берілген (Хрис­ти­ан,­ Яһуди)-дердің тамағы (бау­ыз­да­ған­дары) халал етілді. Сен­дер­­дің­ та­м­ақтарың оларға да халал етілді. Және мүміндерден абырой­лы­ әй­­ел­дермен әрі сендерден бұ­­­р­­ын­­ Кітап берілген (Христиан,­ Яһуди)-дер­­ден де абыройлы әй­ел­дер­мен мә­­һер­ле­рін­ беріп, бой суытушы, астыртын кө­ңіл­дес болмай үйленулерің халал етілді» (5:5).

Ислам діні мұсылмандарға басқа діндердің өкілдерімен өздігінен соғыспауға, қайта сәті түссе, олармен одақтас болуға шақырады. Құ­ран­да:­ «Алла (Т.) дін жайында­ сен­дер­мен со­ғыспаған және жұрт­­та­­рыңнан шы­­ғар­мағандарға жақ­сы­лық­ қы­лу­ла­рыңа, әділдік етулеріңе ты­й­­ым­­ салмайды. Ра­сын­да Алла (Т.) ту­ра­шыл­дар­ды­ жақсы көреді. (8) Шын мә­нін­де­ Алла (Т.) сендермен дін ту­ра­­сын­да соғысқандарды, жұрт­та­рың­­нан шығарғандарды және шы­ға­ры­лу­ла­ры­ңа көмекші бол­ған­дар­ды дос тұ­туларыңа тыйым­ са­ла­ды.­ Біреу оларды дос көрсе, солар за­лымдар. (9)» (60:8-9).

Ал Мұхаммед пайғамбардың (с.а.у.) өмірінен үзінді ретінде оның ке­зін­де­ меккелік мүш­рік­тер­мен түз­ген­ «Худайбия»­ ке­лі­сім­шарты ис­лам­дағы дінаралық ынтымақтың үл­гісі бола алады. Ол келісімшарт бой­ынша «егер бір мүшрік исламды­ қа­былдап мұ­сыл­ман­дарға келсе, мек­­­ке­­ліктердің талабына сәйкес, мұ­сылмандар оны кері қайтаруға міндетті. Ал мұ­сылмандардың бірі исламнан шығып, меккеліктерге қосылса, меккеліктер оны кері қай­та­ру­ға мін­детті емес». Аталмыш келісім Мұхаммед пайғамбардың (с.а.у.) басқа дін ұстанушыларға зорлық-зом­былық немесе әді­лет­сіз­­дік көр­сет­пегендігін дәлелдейді.

Ислам діні – бейбіт дін. Ол басқа діндермен келісім мен ынтымақта өмір сүруге шақырады. Барлығына бірдей қарап, толеранттылықты насихаттауда алғашқылардың бі­рі­ болғандығына – тарих куә. Бас­қа­лар­ға­ қатысты әділеттілікті таныту – ис­ламның негізгі қағидасы.

М.МУСЛИМОВ,
ҚР ДІА «Дін мәселелері жөніндегі ғылыми зерттеу және талдау орталығы» РММ исламды зерттеу бөлімінің аға ғылыми қызметкері

Пікір жазу

Почтаңыз жарияланбайды

5 × 4 =