ÏİSŞİL ÏTTER

0 195

Astana qalası Köliktegi işki ister departamentiniñ Kïnologïyalıq ortalığı äwe, temirjol kölikterinde esirtki men jarılğış zattardı tabwda, qılmıskerlerdi qurıqtawda jaqsı nätïje körsetip jür. Jaqında kïnologïyalıq ortalıqtıñ şağın pïtomnïgine barıp, ondağı ïisşil ïtterdiñ jayımen tanıstıq.

6 jıl burın boy kötergen ortalıqta uzın-sanı 70-ke jwıq qızmettik-izdestirw ïti bar eken. Olardıñ barlığı – Almatıda ornalasqan İİM Kïnologïyalıq ortalığınıñ «tülekteri». Sebebi, işki ister organdarındağı ïisşil ïtterdiñ barlığı aldımen osı ortalıqta üyretiledi.

Kïnologïya ortalığınıñ bastığı polïcïya mayorı Qanat Jäkenovtiñ aytwınşa, jattıqtırw men üyretwge köbine nemis ovçarkası, spanïel' jäne labrador-retrïver tuqımındağı ït­ter qolaylı. Al, olardı asırap-baptaw üşin az qarajat ketpeytin körinedi. Öytkeni, olardıñ quramı paydalı därwmender men elementterge asa bay tağamdarın Francïyadan arnayı aldırtadı eken.

Ortalıqtağı YAna, Lada, Margo, Mona, Vïta, Djek degen ïtter 2-3 jasta körinedi. Ïisşil haywandar şa­mamen 8 jıl qızmet etedi eken. Osın­şa waqıttan keyin ïis sezw qabileti tömendey bastağan ïtter «qurmetti» demalısqa şığadı.

«Ït – adamnıñ dosı» ekendigine kämil senetin osı ortalıqtıñ kïnolog-mamandarınıñ aytwınşa, ït bir sekwnd ïiskegen ïisti 5 jılğa deyin umıtpaydı. Adammen salıstırğanda sezw qabileti 10 mıñ ese küşti. Tüngi waqıtta biz 5 metrden köretin bolsaq, olar 100 metrge deyin qozğalğan qıbır-sıbırdı bayqap, 25 metrge deyin dawıstı ajıratadı. Tipti, esirtki zatı bir metr tereñdikte jatsa da tawıp aladı. Qızmette ïttiñ osı qabiletin tïimdi paydalanıp jürgen käsibï kïnolog-maman bul salağa qızmetke ornalasam dewşiler aldı­men ïtti jaqsı körwi, onı tüsine alwı kerektigin de aytıp ötti.

Kïnologtar bul salağa kezdeysoq kele almaydı. Eñ bastısı, ïtpen til tabısa bilw kerek. Bul ortalıqta on­day mamandar da az emes. Ortalıqta jumısqa degen belsendiligimen, jawapkerşiligimen közge tüsip jürgen Almas Däwletulı jas bolsa da öz qızmetin jetik meñgergen. Şuğıl qoñıraw tüsken boyda «Margo» esimdi ïtimen äwe, temirjol kölikterinen zañsız äreketterdi äşkerelewge da-yın. Töbet tärbïelewdiñ qır-sırın meñgergen, jan-jaqtı dayındıqtan ötken kïnolog-mamandar ïisşil ït­termen jedel toptıñ quramında oqïğa bolğan jerge şuğıl jetip, qılmıskerdiñ soñına tüsip, onı qolğa tüsirwge köp septigin tïgizedi.

«Jaz mawsımı keldi. Esirtkige qarsı kürestiñ qızatın kezi. Ïtterdiñ barınşa tïimdi, käsibï türde jumıs istewi üşin, büginnen bastap qamdanıp jatırmız. Dayındıqtarı da ja­man emes. Ïttermen kündelikti jattığwlar jürgizilwde. Mısalğa aytatın bolsaq, jwırda, belgisiz bir er azamat qoñıraw şalıp, «Astana qalasınıñ äwejayındağı uşaqtıñ birine şahïd beldigimen bir äyel otırdı» degen habarlama tüsti. De­rew kïnolog-mamandar qızmettik-izdestirw ïtterin alıp, äwejayğa bardıq. Jedel izdestirw şaraların jürgizip, habardıñ jalğan ekendigin anıqtadıq», – deydi Köliktegi İİD Kïnologïyalıq ortalığınıñ bastığı Q.Jäkenov.

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı

4 + three =