Ewrazïyadağı ïntegracïyanıñ jaña kökjïegi

0 46

Keşe elordamızda Ewrazïyalıq ekonomïkalıq odaqqa (EEO) müşe-memleketterdiñ basşıları bas qostı. Täwelsizdik sarayında ötken EEO-nıñ joğarı organı – Joğarı Ewrazïyalıq ekonomïkalıq keñestiñ (JEEK) mäjilisi Qazaqstannıñ Tuñğış Prezïdenti Nursultan Nazarbaevtıñ ewrazïyalıq ïntegracïya twralı ïdeyasınıñ 25 jıldığına jäne EEO twralı şarttıñ bes jıldığına oraylastırılıp ötkizildi.

Bul şarağa Nursultan Nazarbaev, QR Prezïdenti Qasım-Jomart Toqaev, Resey Prezïdenti Vladïmïr Pwtïn, Belarws' basşısı Aleksandr Lwkaşenko, Qırğızstan Prezïdenti Sooronbay Jeenbekov, Armenïya Prem'er-mïnïstri Nïkol Paşïnyan qatıstı. Sonday-aq, EEO-nıñ janındağı baqılawşı-memlekettiñ basşısı retinde Moldova Prezïdenti Ïgor' Dodon jäne märtebeli meyman retinde Täjikstan Prezïdenti Emomalï Rahmon da osı jïınğa kwä boldı.

Nursultan Nazarbaev – qurmetti törağa

Alqalı jïındı aşıp, söz söylegen Qazaqstan Respwblïkasınıñ Prezïdenti Qasım-Jomart Toqaev qonaqtarğa ülken alğısın jetkizdi. Ol qurlıqtıñ ekonomïkalıq landşaftın tübegeyli özgertken Qazaqstannıñ Tuñğış Prezïdenti Nursultan Nazarbaevtıñ strategïyalıq danalığınıñ arqasında ewrazïyalıq ïntegracïyanıñ bügingi tañda şındıqqa aynalğanın jetkizdi. «EEO-nıñ qurılwına qosqan tarïhï zor ülesin eskere kele, Resey Prezïdenti Vladïmïr Pwtïn Nursultan Nazarbaevqa JEEK-tiñ qurmetti törağası märtebesin berwdi usındı. Qazaqstannıñ atınan Resey Prezïdentine jäne barşa äriptesterimizge osı usınıstı birawızdan qoldağanı üşin erekşe alğıs bildiremin» dedi Q.Toqaev. Budan keyin söz tizginin ekonomïkalıq qurılımğa törağalıq etetin Armenïyanıñ Prem'er-mïnïstri Nïkol Paşïnyan aldı.
Ol osıdan 25 jıl burın Nursultan Nazarbaev alğaş usınğan ewrazïyalıq ïntegracïya ïdeyasınıñ 5 jıl burın is jüzine asırılğanına toqtaldı. Onıñ pa­yımdawınşa, endigi maqsat – EEO-nı odan äri damıtw, odaqtı halıqaralıq ärip­tes­ter üşin tïimdi, tartımdı qurılımğa aynaldırw. «Bügingi jïındağı bizdiñ ortaq şeşimderimiz EEO-nı odan äri örkendetwge septigin tïgizedi dep ümittenemin. Bärimizge iske sät deymin!» dedi N.Paşïnyan.

Nursultan Nazarbaev: «Älemniñ 40 eli osı odaqqa qızığwşılıq tanıtıp otır»

Tüs awa JEEK-tiñ keñeytilgen quramdağı mäjilisi bastaldı. Osı mäjiliste söz söylegen Nursultan Nazarbaev JEEK-tiñ qurmetti törağası degen märtebeli ataq bergen memleket basşılarına alğıs aytıp, öziniñ täjirïbesimen ­EEO-nı damıtwğa paydasın tïgizetinin mälim etti. Elbası odaqtıñ qalay qurılğanı, alğaşqı qïınşılıqtar, bügingi älemdegi sayasï jäne ekonomïkalıq ahwal, EEO-nıñ äli qoldanılmağan äleweti jönindegi oramdı oylarımen bölisti. «Bäriñizdi bes jıldıq me­rey­toymen quttıqtaymın! Biz EEO-nı ulan-ğayır awmaqta, 5 eldiñ mümkindikterin biriktire otırıp qurğan edik. Bügingi tañda munay, kömir öndirwde jäne özge salalarda, sonıñ işinde awıl şarwaşılığında birinşi orın ïelenemiz. EEO – Ewrazïyanı biriktiretin ülken awmaq. Onıñ quramındağı elderdiñ halqı 184 mln adamdı quraydı, bul – öte alıp tutınw narığı. Bizdiñ bïznesimiz de birge damıp keledi. Ärïne, munıñ bärine ülken eñbekpen, qajır-qayratpen jettik. Qazir ­EEO-nı külli älem moyındap otır. Sonıñ däleli şığar, älem­niñ 40 eli osı odaqqa qızığwşılıq tanıtwda» dedi Nursultan Nazarbaev.
Ol öz sözinde odaqtıñ qurılwı halıqaralıq ekonomïkalıq ahwaldıñ şïe­lenisken waqıtımen döp kelgenin ayttı. Tuñğış Prezïdenttiñ pikirinşe, Qıtay, AQŞ jäne Ewropa arasındağı sawda soğıs­tarınıñ wşığwı kürdeli jağdaydı qalıptastırdı. Sol sebepten ïntegracïya­nı barınşa keñeytip, Ewroodaqpen, ŞIU-men ekonomïkalıq ıntımaqtas­tıqtı nığaytw qajet. «Qıtaydıñ «Bir beldew, bir jol» bastaması bizge ğalamat mümkindik sıylap otır. Geo­grafïyalıq jağınan tïimdi ornalaswın eskerip, EEO-ğa müşe-elder ïntegracïyanıñ şekarasın keñeyte bergeni abzal» dep mälimdedi Elbası.
Nursultan Nazarbaev sawda soğıstarı wşıqqan kezeñde jaña narıqtardı jawlaw üşin jaña strategïya qajettigin qadap ayttı. Tuñğış Prezïdent eñ aldımen ïmporttalatın tawarlarğa taldaw jasawdı usındı. «Biz maşïna jasaw önimderi, halıq tutınatın tawarlardı, azıq-tülik önimderin ïmporttaymız. Biraq bulardıñ bäri özimizde şığarıladı. Biz negizgi önimderimizdi öz elderimizge jibereyik. Bizge Airbas koncerni sïyaqtı biriktiretin öz jobalarımız kerek. Mısalı, bizdiñ odaqtağı Resey – öndiris­ten de, qwatı jöninen de aldıñğı orındağı el. Özge elderde nege osınday jobalardı qolğa almaymız? Mäselen, işki narıqta uşaqtarımız bolsa. Onı özimiz de şığara alamız» dep mısal keltirdi N.Nazar­baev.

Aleksandr Lwkaşenko: «Sawda qarqını sırtqı narıqta ösip baradı»

Mäjiliste söz kezegin alğan Belarws' Prezïdenti Aleksandr Lwkaşenko EEO-nıñ äli buğanası qataymağan jas qurılım bolğanımen, öziniñ derbes­tigi men tïimdiligin däleldegenine toqtaldı. «Soñğı kezderi sawda qarqının ösirwge jol aşıldı. 2018 jılı 2017 jılmen salıstırğanda bul ösim 12 payızdı quradı. Alayda odaqtıñ işinde onıñ qarqını tömendegenimen, sırtqı narıqta ösip bara jatqanı alañdatıp otır» dedi ol.
Aytpaqşı, Belarws' basşısı birıñğay narıqtıñ barlıq salalarında bärine birdey jağday twğızwdı atap ayttı. Sol kezde ğana tığız kooperacïya, odaq işindegi tawarlardıñ ülesi ulğayadı. «Ol üşin odaqtıñ är müşesi: memleket basşısınan bastap sarapşılarğa deyin osı qarapayım närseni tüsine bilwi tïis» dedi A.Lwkaşenko.
Basqoswdıñ soñınan taraptar barlıq mäseleler boyınşa ortaq mämilege kelip, birqatar mañızdı qujattarğa qol qoydı.

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı