Eskertkişter körneki orınğa qoyılsa…

Aytpayın-aq dep edim...

0 41

Eskertkişter – eldiktiñ belgisi. Elordada osı künderi elwge tarta tarïhï jäne mädenï eskertkiş bar bolsa, bïıl olardıñ sanı köbeyedi. Atap aytqanda, Arïstotel'den keyin «ekinşi ustaz» atanğan şığıs ğulaması Äbw Nasır äl-Farabï, qazaq dalasında bilim şırağın jaqqan Ibıray Altınsarïn, Alaş ardaqtısı Sultanbek Qojanov, asa körnekti memleket jäne qoğam qayratkeri Jumabek Täşenov, eki märte Keñes Odağınıñ Batırı Talğat Bïgeldïnov eskertkişteri boy köteredi. Munıñ sırtında Pavlodar oblısı men Ündistan elşiligi qazaqtan şıqqan tuñğış akademïk Qanış Sätbaev pen Mahatma Gandïdiñ eskertkişterin sıyğa tartpaq.Qazirgi kezde bul eskertkişter jobaların tïisti komïssïya talqılap, ornatılatın ornın anıqtap jatır. Bul – öte durıs. Sebebi kez kelgen eskertkiştiñ kompozïcïyası tulğanıñ tür-sïpatına, onıñ atqarğan eñbegine say kelwi kerek. Jäne munı qayda bolsa sonda ornata salwğa bolmaydı. Bir sözben aytqanda, eskertkiş tulğa bolmısın aşıp, onıñ turatın ornında da män bolwı qajet.
Jaqında Ükimet qawlısımen Oqwşılar sarayına äl-Farabïdiñ atı berildi. Estwimizşe, ulı oyşıldıñ eskertkişi sonıñ aldına ornatıladı. Negizinen, bïıl 1150 jıldıq mereytoyı atap ötiletin tulğanıñ atı Ulttıq akademïyalıq kitaphanağa berilse quba-qup bolar edi. Birinşiden, ğalım twğan Otırarda iri kitaphana bolğanı tarïhtan belgili. Keybir derekter onıñ negizin qalağan äl-Farabï deydi. Endeşe kitaphanağa atı berilip, kitap ordasınıñ janında eñseli eskertkişi tursa jarasar edi.
Ekinşiden, qalanıñ jaña ortalığında – sol jağalawda qanşa jürsek te, «Astana-Bäyterek» monwmenti, «Mäñgilik el» saltanat qaqpası, t. b. osı sekildi sïmvoldıq mänge ïe eskertkişterdi bolmasa, birde-bir tarïhï tulğanıñ eskertkişin körmedik. Onıñ barlığı oñ jağalawda ornalasqan. Äl-Farabï sındı tulğanıñ eskertkişi jaña ortalıqqa körik qosar edi dep esepteymiz.
Jumabek Täşenovtey ultqa zor eñbek siñirgen qayratkerge elordadan eskertkiş ornatw mäselesi köpten köterilip, bıltır ğana şeşildi. Eskertkiştiñ birneşe jobası komïssïya qarawına şığarıldı. Estwimizşe, tïisti tañdaw jasalğannan keyin ol Täşenov köşesine ornatılmaq. Osılay uyğarıp otırğandar «tulğanıñ atında köşe bar, endeşe eskertkişin de sol jerge ornatayıq» degen ustanımda sïyaqtı. Bul köşede jır alıbı – Jambıl Jabaevtıñ, Mustafa Kemal' Atatüriktiñ eskertkişteri tur. Olay-bılay ötip jatatın jurtqa ekinşisi mülde körinbeydi. Jumabek Täşenov eskertkişi de tasada qalıp qoyu mümkin.
Bul jerde tarïhï faktini eskergen jön. Qazaqstannıñ qurmetti jwrnalïsi, Nur-Sultan qalalıq Ardagerler keñesiniñ müşesi, täşenovtanwşı Meyram Bayğazïn eskertkiş «Astana» koncert zalı aldında turw kerek dep esepteydi. Onıñ dereginşe, bastapqıda Tıñ ïgerwşiler sarayı atalğan keñes zamanındağı asa iri biregey ğïmaratta 1960 jıldıñ qazan ayında Jumabek Täşenov pen Nïkïta Hrwşevtiñ teketiresi ötken. Nätïjesinde bes oblısımız Resey Federacïyasınıñ quramına qosılmay, Qazaqstanda qaldı. Bul – Täşenovtiñ tarïhï erligi. Ekinşiden, «Astana» koncert zalına qarama-qarsı Abay Qunanbayulınıñ eskertkişi tur. Täşenovtanwşınıñ sözinşe, öz kezinde Jumabek Ahmetulı Almatıda ulı aqınnıñ eskertkişiniñ boy köterwine, Abay dañğılınıñ salınwına murındıq boldı. Endeşe Abayğa qarama-qarsı qayratkerdiñ eskertkişi tursa, tarïhï sabaqtastıq ornar edi.

Pikir jazw

Poçtañız jarïyalanbaydı