قاسىم-جومارت توقاەۆ: ەلوردا – ەلىمىزدىڭ ايناسى

0 44

 كەشە ۇكىمەت ۇيىندە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ توراعالىعىمەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسى ءوتتى. باسقوسۋدا ەلىمىزدىڭ 2019 جىلعى الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىندىلارى تۋرالى ۇكىمەتتىڭ، اكىمدەردىڭ ەسەبى، سونداي-اق پرەزيدەنت تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋ بارىسى تىڭدالدى. القالى جيىندا پرەمەر-مينيستر اسقار ­مامين، ۇلتتىق بانك توراعاسى ەربولات ­دوساەۆ، پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ­بەردىبەك ساپارباەۆ، نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ جانە وزگە دە ءوڭىر اكىمدەرى پرەزيدەنتكە اتقارىلعان جۇمىس­تار جونىندە باياندادى. 

ۇكىمەت باسشىسى ا.مامين وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا حالىقتىڭ ناقتى تابىسى 5,5 پايىزعا ۇلعايىپ، ءجىو-ءنىڭ ءوسىمى 4,5 پايىزعا وسكەنىن حابارلادى. ەسەپتەن ءمالىم بولعانىنداي، 2019 جىلى 2,7 ملن ازاماتتىڭ جالاقىسى كوبەيىپ، ەڭبەك نارىعىندا تۇراقتىلىق ساقتالعان. جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 4,8% قۇراسا، 423 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنى اشىلعان، سونىڭ ىشىندە 279 مىڭى – تۇراقتى.
«نۇرلى جول»، «نۇرلى جەر» جانە وڭىرلەردى دامىتۋ مەملەكەتتىك باعدارلامالارىن ىسكە اسىرۋ 13 ملن-نان استام شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي سالۋعا، 4,4 مىڭ شاقىرىمنان استام رەسپۋبليكالىق جولدى سالۋعا جانە رەكونسترۋكتسيالاۋعا، 640 شاقىرىمنان استام جولدى پايدالانۋعا بەرۋگە مۇمكىندىك بەردى. «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسى اياسىندا 53 اۋىلدا 452 جوبا ىسكە اسىرىلدى. 2020 جىلى 15 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي سالىنادى. 150 مىڭنان استام وتباسى باسپانالى بولادى» دەدى اسقار ۇزاقبايۇلى.
باعالار تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ، قارجى جۇيەسىن دامىتۋ جونىندە بايانداعان ۇلتتىق بانك باسشىسى ەربولات دوساەۆتىڭ ايتۋىنشا، 2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ينفلياتسيا 5,4 پايىزدى قۇرادى، بۇل 4-6 پايىز نىسانالى دالىزىنە سايكەس كەلەدى. كوبىنەسە نان-توقاش ونىمدەرى مەن جارما باعاسىنىڭ 16,1 پايىزعا، سونداي-اق ەت جانە ەت ونىمدەرىنىڭ 13,2 پايىزعا ءوسۋى ەسەبىنەن 9,6 پايىزعا قىمباتتاعان ازىق-تۇلىك تاۋارلارى ينفلياتسياعا ەڭ كوپ ۇلەس قوسىپتى. سونداي-اق ۇلتتىق بانك 2020 جىلعا قاراي ينفلياتسيانى 4-6 پايىز دەڭگەيىنە دەيىن تومەندەتۋ مىندەتىن العا قويعانى ءمالىم بولدى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپارباەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ الەۋمەتتىك سالاداعى تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ بارىسى جانە 2020 جىلعا ارنالعان باسىمدىقتى مىندەتتەر تۋرالى باياندادى. «جاڭا جىلدان باستاپ 770 مىڭ مۇعالىم، دارىگەر، الەۋمەتتىك سالا، مادەنيەت، ونەر، سپورت جانە مۇراعات قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى 30%-عا وسەدى.

زەينەتاقى جانە جاردەماقى كولەمى ورتا ەسەپپەن 7-20% كوتەرىلدى. وسى ماقساتتا بولىنگەن قاراجات وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 300 ملرد تەڭگەگە ارتتىرىلىپ، 3,3 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. 555 مىڭ ادامنىڭ بورىش جۇكتەمەسى ازايتىلدى، 1,2 ملن ادامنىڭ ايىپپۇلى مەن ءوسىمپۇلى كەشىرىلدى. بۇل ماقساتقا بيۋدجەتتەن 149 ملرد تەڭگە ءبولىندى» دەدى ول.

 

 «بىزگە جاڭا ەكونوميكالىق باعىت كەرەك!»

«بىزگە نەگىزگى پروبلەمالاردى ناقتى پايىمدايتىن جانە ونىڭ شەشۋ جولدارىن قاراستىراتىن جاڭا ەكونوميكالىق باعىت قاجەت. رەفورما جاساۋ ءۇشىن ەرىك پەن جىگەر كەرەك ەكەنى بەلگىلى. مەن ۇكىمەتتى وسىعان شاقىرامىن. ازىرگە مەملەكەتتىك اپپارات كوپتەگەن نورماتيۆتىك اكتىلەرگە الاڭداپ، ۆەدومستۆوارالىق كەلىسىم كەرەك دەگەن سىلتاۋمەن ماڭىزدى شەشىمدەردى جاي قابىلداپ جاتىر. حالىقارالىق باسەكەلەستىك ارتىپ، حالىق ادىلەتتى تالاپ قويىپ وتىرعان قازىرگىدەي كەزەڭدە بۇلاي جۇمىس ىستەۋگە بولمايدى. رەفورمالاردى تىزەگە باسىپ وتىرىپ جاساۋ كەرەك» دەپ مالىمدەدى باياندامالاردى تىڭداعان پرەزيدەنت.
اتاپ ايتارلىعى، قاسىم-جومارت كەمەلۇلى جيىندا ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك، ەكونوميكالىق ماسەلەلەرگە قاتىستى ءوزىنىڭ ناقتى ۇستانىمىن ايتىپ، حالىقتى تولعاندىرعان تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارىن ۇسىندى. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا يميدجدىك شارالارعا بولىنەتىن قارجى قىسقارتىلدى. وسىنىڭ ارقاسىندا 30 ميلليارد تەڭگە وڭتايلاندىرىلدى. ءدال وسىنداي ءتيىمسىز شىعىنداردى انىقتاۋ شارالارى كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورىندا دا جۇرگىزىلەدى.
«ۇكىمەتكە وسى جىلدىڭ 1 مامىرىنا دەيىن جۇمىس ناتيجەلەرىن بايانداۋدى تاپسىرامىن. ماڭىزدىلىعىنا سايكەس كەيىنگە قالدىرۋعا بولاتىن شىعىنداردى انىقتاۋى قاجەت. سونىڭ باستاماسى رەتىندە قىمبات كولىكتەر مەن جيھازداردى ساتىپ الۋعا، ءتۇرلى فورۋمدار، سەمينارلار مەن كونفەرەنتسيالار وتكىزۋگە ۇزاق مەرزىمدى موراتوري جاريالاۋدى ۇسىنامىن. ەلىمىزدە وتەتىن شارالار پراكتيكالىق جانە يدەولوگيالىق تۇرعىدان ناقتى پايدالى بولۋى كەرەك» دەدى مەملەكەت باسشىسى.شەتەلدىك كولىكتەردى اكەلۋگە شەكتەۋ قويىلادى

پرەزيدەنت مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ شەشىمدەرى ازاماتتار تاراپىنان ءجيى سىنالاتىنى، كەي جاعدايلاردا، ءتىپتى، حالىقتىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋدىراتىنىن ايتتى. ماسەلەن، قازاقستانعا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە ەلدەردەن اكەلىنگەن اۆتوموبيلدەرگە قاتىستى ماسەلەنى الايىق.
«ەلىمىزگە اكەلىنگەن مۇنداي اۆتوموبيلدەردىڭ كوپشىلىگى تىركەۋگە قويىلمايدى. ونداي كولىكتەر سانى – ونداعان مىڭ. باس پروكۋراتۋراعاقالىپتاسقان جاعدايعا بايلانىستى قۇقىقتىق باعا بەرۋدى تاپسىرامىن. اتالعان ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ۇكىمەت قازاقستانعا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە ەلدەردەن 2020 جىلدىڭ 1 اقپانىنا دەيىن اكەلىنگەن اۆتوموبيلدەردى ءبىر ايدىڭ ىشىندە ءبىر رەتتىك تارتىپپەن ۋاقىتشا تىركەۋدى قامتاماسىز ەتۋى قاجەت. بۇل اۆتوكولىكتەردى تىركەۋ 2021 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىنا دەيىن جالعاسادى. بۇل رەتتە ازاماتتار تىركەۋ الىمدارى مەن مەملەكەتتىك باج سالىعىن تولەۋى ءتيىس. ۋاقىتشا تىركەۋ اۆتوموبيلدەردىڭ مەنشىك قۇقىعىنان شىعارىلماي، باسقا تۇلعانىڭ پايدالانۋىنا نەمەسە باسقارۋىنا بەرىلمەي جۇزەگە اسىرىلۋى ءتيىس. اۆتوكولىك يەلەرى 2021 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىنا دەيىن كەدەندىك باج سالىعىن جانە ءاۆتوموبيلدى تۇراقتى تىركەۋگە قويۋ نەمەسە ەلىمىزدەن شىعارۋ، سونداي-اق، زاڭناما جۇزىندە تىيىم سالىنباعان باسقا دا ءىس-قيمىلداردى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە سالىناتىن ۋتيليزاتسيا الىمىن تولەۋى ءتيىس» دەدى ق.توقاەۆ. ۇكىمەتكە بۇدان بىلاي ەل زاڭناماسىن بۇزا وتىرىپ شەتەلدەن اۆتوكولىكتەردىڭ اكەلىنۋىنە، پايدالانىلۋىنا شەكتەۋ قويۋدى تاپسىردى.

 قارتايعان ادامدار زەينەتاقىسىز قالماۋى ءتيىس

پرەزيدەنت زەينەتاقى سالىمدارىنىڭ ءبىر بولىگىن باسپانا الۋعا پايدالانۋعا قاتىستى ءوز ويىن ءبىلدىردى. بۇل ماسەلەنى شەشۋدە العاشقى قادام جاسالعانمەن، ويلاناتىن نارسە بار. مەملەكەت باسشىسى جۇرتتىڭ زەينەتاقىعا جيناعان بار قاراجاتىن قازىر ءبولىپ، ادامداردى قارتايعاندا لايىقتى زەينەتاقىسىز قالدىرماۋدى قاپەرگە الدى. بۇل جەردە پرەزيدەنتتىڭ ۇستانىمى مىناداي: ەڭبەككەرلەردىڭ جۇمىس بەرۋشىلەردەن زەينەتاقى جارنالارىن تولەۋىن تالاپ ەتۋى ءۇشىن ىنتالاندىرۋ تەتىكتەرىن ويلاستىرىپ، ەڭبەكاقى تولەۋدە اشىقتىق قالىپتاستىرۋ قاجەت.

ءمامس: جۇرتقا ءتۇسىندىرۋ مەن ەنگىزۋ ساپاسىز بولدى

پرەزيدەنت جيىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ە.ءبىرتانوۆتان ءمامس-ءتى ەنگىزۋدە نەلىكتەن ولقىلىقتارعا جول بەرىلگەنىن سۇرادى. «ءبىز ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىرمىز. 1 ساۋىرگە دەيىن بارلىق ازاماتتارعا جاڭا مەديتسينالىق قىزمەت تۇرلەرىن ۇسىنامىز. جالپى، قارجىلاندىرۋ 50 پايىزعا ءوستى، مەديتسينالىق قىزمەتتى جەتكىزۋشىلەر وتە سەنىمدى. بۇل جۇيەنىڭ تيىمدىلىگىن حالىق تولىق سەزىنەدى» دەگەن ءمينيستردىڭ جاۋابىنا پرەزيدەنت: «بۇل جۇيەنى ەنگىزۋدە سەندەردىڭ كەمشىلىكتەرىڭنەن بىردە-ءبىر ادام مەدكومەكتى الۋ مۇمكىندىگىنەن ايرىلماۋ كەرەك» دەپ قاداپ تاپسىردى. پرەزيدەنت بارلىق داۋ-داماي ناۋقاستاردىڭ مۇددەسىنە سايكەس شەشىلۋى كەرەكتىگىن جەتكىزدى.

باعانى ۇستاپ تۇرا المادى

جيىندا پرەزيدەنت 2019 جىلى الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىنا 3,5 ترلن. تەڭگە بولىنگەنىن، بيۋدجەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى وسكەنىن تىلگە تيەك ەتتى. الايدا ينفلياتسيا دەڭگەيىنىڭ كۇرت وسكەنىن، سوعان سايكەس باعالاردىڭ باعاسىن تۇراقتى ۇستاي الماعان جاۋاپتى مينيسترلەر مەن اكىمدەردى سىنعا الدى. «ەكونوميكاعا قاتىستى وبەكتيۆتى قيىندىقتار بولعانىن تۇسىنەمىن. بىراق، مەنىڭ تاپسىرمام ورىندالمادى. قاراپايىم ازاماتتار كۇندەلىكتى تۇتىناتىن ازىق-تۇلىكتەر باعاسى 10 پايىزعا ءوستى. مەنىڭشە، پايداسى از تۇراقتاندىرۋ قورلارىنان بالامالى قۇرالدارعا كوشۋدى ويلاۋىمىز كەرەك. ازاماتتاردىڭ تابىسىن وسىرەتىن ناقتى ءىس-شارالاردى قولعا العان ءجون» دەدى ول.

نەسيەنى قايتارا الاتىندارعا عانا بەرەيىك

مەملەكەت باسشىسى قارجى سالاسىنىڭ ناۋقاسقا شالدىققانىن مالىمدەدى. «بانكتەردىڭ ەكونوميكانى نەسيەلەۋدە ءرولى تومەندەۋدە. بۇل جاعداي حالىقتىڭ تۇتىنۋ سۇرانىسى ارتقان كەزدە بايقالىپ وتىر. نەسيەلەردىڭ ۇشتەن ەكىسى كەپىلدىكسىز بەرىلۋدە. قارجى سالاسى ناۋقاسقا شالدىققانىن وسىدان كورەمىز» دەدى ق.توقاەۆ. پرەزيدەنت نەسيەنى تەك قايتارا الاتىن ادامدارعا عانا بەرۋ قاجەتتىگىن قاداپ ايتتى. ويتكەنى ازاماتتىق تۇلعالارعا بەرىلگەن نەسيە كولەمى 1,4 ملرد تەڭگەگە ۇلعايعان. ولاردىڭ قايتارىلاتىنى كۇماندى.

جوبالار ەسەلەپ قىمباتتاۋدا

پرەزيدەنت ىشكى نارىقتىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ۇكىمەتكە 2025 جىلعا دەيىنگى
ساۋدا ساياساتىنىڭ باعدارلاماسىن ازىرلەۋ­دى، سەرتيفيكاتتاۋدىڭۇلتتىق جۇيەسىن دامىتۋدى، ۇلتتىق ستاندارتتارعا سەنىمدى ارتتىرۋدى، سونداي-اق «تەحنيكالىق رەتتەۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداۋدى تاپسىردى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ پىكىرىنشە، جوبالاردى ەسەلەپ قىمباتتاتۋ ءۇردىسى جالعاسۋدا، قۇرىلىس قۇنىنىڭ سمەتاسىن جاساۋدا پروبلەما بار.
«مەملەكەتتىك ورگاندارداعى ساتىپ الۋلاردىڭ 49 پايىزىنا دەيىن جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورداعى ساتىپ الۋلاردىڭ 70-تەن 90 پايىزىنا دەيىن ءبىر كوزدەن جۇزەگە اسىرىلادى. ساتىپ الۋ بارىسىندا ەرەكشە جاعداي دەپ بەلگىلەپ، ونى ەڭ تومەنگى شەككە دەيىن جەتكىزىپ، باسەكەنىڭ بولماۋىنا نەگىزدەلگەن تاسىلدەردى قىسقارتۋ كەرەك» دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

رەفورمالاردى تالداۋ ورتالىعى قۇرىلادى

پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ بازاسىندا ەلىمىزدەگى رەفورمالاردى تالدايتىن جانە مونيتورينگى جۇرگىزەتىن ورتالىق قۇرىلادى. پرەزيدەنت رەفورمالارعا جاسالاتىن باقىلاۋدى وسىلاي كۇشەيتپەك. كەيىنىرەك بۇل ورتالىق پرەزيدەنت جانىنداعى رەفورمالار جونىندەگى اگەنتتىك بولىپ وزگەرۋى مۇمكىن.

ۇكىمەت مۇشەلەرىنە مۇمكىندىك بەرىلدى

«بۇگىن، وزدەرىڭىز كورىپ وتىرسىزدار، مەن بەرىلگەن تاپسىرمالاردىڭ ءتيىستى دەڭگەيدە ورىندالماعانى ءۇشىن سوگىس جاريالاعان جوقپىن. بىراق، كەمشىلىكتەر جەتكىلىكتى. جالپى العاندا، سوگىس بەرۋ جاقسى ناتيجەگە جەتۋدىڭ اسا ءتيىمدى جولى ەمەس. بۇل – مەنىڭ ناقتى ۇستانىمىم. سوندىقتان، ۇكىمەت مۇشەلەرىنە جانە اكىمدەرگە كەمشىلىكتەردى تۇزەتۋگە مۇمكىندىك بەرىپ وتىرمىن. بۇگىنگى جيىن بارىسىندا بەرىلگەن تاپسىرمالاردى زور جاۋاپكەرشىلىكپەن ورىنداۋ قاجەت. كوكتەمدە بۇل ماسەلەگە قايتا ورالامىز. سول كەزدە ءتۇرلى سەبەپتەرگە بايلانىستى وزدەرىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەردى ءتيىستى دەڭگەيدە اتقارا الماعانداردى قىزمەتىنەن بوساتۋ جونىندە ناقتى شەشىم قابىلدايمىز» دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى.ۇلەسكەرلەر ءۇمىتى اقتالعان جىل

ەلوردا اكىمى التاي كولگىنوۆ پرەزيدەنتتىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسى مەن قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا قويىلعان، نۇر-سۇلتان قالاسىن ودان ءارى دامىتۋ جونىندەگى كەڭەستە بەرگەن پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرمالارىنىڭ ارقايسىنىڭ قالاي ورىندالعانىن بايانداپ بەردى. وتكەن جىلدا وڭىرلىك ىشكى جالپى ءونىم 7,2 پايىزعا، ونەركاسىپ ونىمدەرىن ءوندىرۋ – 12 پايىزعا وسكەن. 2019 جىلدىڭ 9 ايىنداعى حالىقتىڭ ناقتى كىرىسى 9,3 پايىزعا (169 000 تەڭگەگە) ارتقان. پرەزيدەنت ەلوردانى دامىتۋ جونىندەگى كەڭەستە دامۋ قارقىنى باياۋلاعان ەكى سالاداعى كورسەتكىشتى جاقسارتۋدى تاپسىرعان ەدى. ەلوردا اكىمى تۇرعىن ءۇي سالۋ بويىنشا فيزيكالىق كولەم يندەكسى 67,2-دەن 75,4 پايىزعا دەيىن وسكەنىن ءمالىم ەتتى. تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 81-دەن 85 پايىزعا ۇلعايعان. قۇرىلىس جۇمىستارىنداعى يندەكس 22,1 پايىزعا (80,7-دەن 102,8 پايىزعا) ارتقان.
وتكەن جىلى ۇلەسكەرلەردىڭ ءۇمىتى اقتالدى. جىل باسىندا «ساقالدى» قۇرىلىستاردىڭ سانى 76 (14 509 ۇلەسكەر) بولاتىن. ۇلەستىك قۇرىلىستاعى ۇزاققا سوزىلعان سوت وتىرىستارى، جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاردىڭ بولماۋى، قارجى مەن ينۆەستوردىڭ جوقتىعى ءىستى وڭعا باستىرمادى. الايدا، پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىمەن «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنا تۇزەتۋ ەنگىزىلىپ، مەملەكەت قاراجاتىن پايدالانۋ مۇمكىندىگى كەڭەيتىلدى. سونىڭ ارقاسىندا 76 ءۇيدىڭ 10-ى پايدالانۋعا بەرىلىپ، ۇلەسكەرلەر سانى 2,5 مىڭ ادامعا ازايدى. اكىمدىك بيىل تاعى 20-دان ءۇيدىڭ (7 581 ۇلەسكەر) قۇرىلىسىن اياقتاۋدى جوسپارلاۋدا. قالعان ۇيلەر الداعى 3 جىلدا (2021جىلى – 18 ءۇي، 2022 جىلى – 20 ءۇي ) تولىق سالىنىپ بىتەدى.
نۇر-سۇلتان حالىقتى باسپانامەن قامتۋدا دا وڭىرلەر اراسىندا كوش باستاپ كەلەدى. بۇگىنگى تاڭدا باسپانا كەزەگىندە 48 مىڭ ادام بار. وتكەن جىلى 1 ملن 800 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي سالىنعان. «2019 جىلى كوممۋنالدىق تۇرعىن ءۇي كەشەنى قورىنان 2 900-گە جۋىق پاتەر بەرىلدى. ونىڭ 784-ءىن – الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن ازاماتتار، 1050-ءىن – جۇمىس ىستەيتىن جاستار الدى. سالىنعان تۇرعىن ۇيلەر كولەمى الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسەگە ارتىق» دەدى التاي كولگىنوۆ. اكىمنىڭ ايتۋىنشا، ەلوردادا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ 214 مىڭنان اسا سالىمشىسى بار. 2019 جىلدىڭ سوڭىندا وسى بانك ارقىلى 10 500 نۇر-سۇلتاندىقتار باسپاناعا يە بولعان.

الەۋمەتتىك نىساندار سانى ارتادى

قالا باسشىسى ءبىلىم بەرۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ سالالارىنداعى وزەكتى ماسەلەلەر دە رەت-رەتىمەن شەشىلىپ جاتقانىن حابارلادى. رەسمي دەرەك بويىنشا، باس قالادا قازىر 185 مىڭ وقۋشى بار. كوكتەمدە ەگەر 9 مىڭ بالا مەكتەپ بىتىرسە، 1 قىركۇيەكتە 22 مىڭ بالا 1-ءشى سىنىپقا كەلگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە قالاداعى 115 مەكتەپتىڭ 8-ءى (№13,14,27,31,40,53,59,85) قازىر ءۇش اۋىسىممەن جۇمىس ىستەيدى. ال 14 مەكتەپتەگى وقۋشىلار سانى شامادان تىس.
«بۇل ماسەلەنى شەشۋ ماقساتىندا 2019 جىلى 5 مىڭ ورىندىق جاڭا 6 مەكتەپ سالىندى. وسىلايشا، ءۇش اۋىسىممەن وقىتاتىن 3 مەكتەپتىڭ ماسەلەسى شەشىلدى. بيىل 10 مىڭ ورىندىق 12 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋدى جانە 12 مىڭ ورىندىق 8 نىساننىڭ قۇرىلىسىن باستاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇل نىساندار سالىنسا، 8 ءۇش اۋىسىممەن وقىتاتىن مەكتەپتەر ماسەلەسى تولىق شەشىلەدى» دەپ ءتۇسىندىردى التاي ­سەيدىرۇلى. سونداي-اق جەكە ينۆەستورلاردىڭ قاراجاتىنا سالىناتىن 24 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى جونىندەگى ينۆەستجوبالار ماقۇلدانعان. پرەزيدەنت ق. توقاەۆ قالانىڭ شەتىندەگى №23 مەكتەپتە بولعانىندا جاڭا مەكتەپ سالۋدى تاپسىرعان ەدى. مىنە، كوپ ۇزاماي قالا بيلىگى مەكتەپ قۇرىلىسىنا دايىندىق جۇمىستارىن باستاپ كەتىپتى. جاڭا نىسان ءبىر جىل ىشىندە تاپسىرىلماق.
دەنساۋلىق سالاسىندا دا كوڭىل كونشىتەرلىك جاڭالىق كوپ. وتكەن جىلى نۇر-سۇلتاندا بالا ءولىمى – 22 پايىزعا، انا ءولىمى – 88 پايىزعا، قۇرت اۋرۋىنان قايتىس بولۋ كورسەتكىشى – 53,6 پايىزعا قىسقارعان. «ءۇيدىڭ جانىنداعى دارىگەر» جوباسى بويىنشا 12 نىسان اشىلعان، بيىل تاعى 10 نىساندى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان. ەلوردانى دامىتۋ جونىندەگى كەڭەستە پرەزيدەنت اكىمگە اپاتتى جاعدايداعى تەمىرجول اۋرۋحاناسىنىڭ ماسەلەسىن تەزدەتىپ شەشۋدى تاپسىرعانى ءمالىم. التاي سەيدىرۇلى قازىر اپاتتى عيماراتتا ەشكىمنىڭ قالماعانىن ايتتى. «ءبىز كورشىلەس تۇرعان عيماراتتى جوندەپ، ەمحانانى كوشىردىك. ستاتسيوناردىڭ كلينيكالىق بولىمشەسى باسقا ەكى كورپۋسقا اۋىستىرىلدى. ول جەردە دە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدىك. ماسەلەنى تۇپكىلىكتى شەشۋ ءۇشىن، تۇرىك ينۆەستورىمەن بىرلەسىپ مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك اياسىندا 800 ورىندىق كوپبەيىندىك اۋرۋحانانىڭ قۇرىلىسى باستادىق. بۇل ماقساتقا جالپى اۋدانى 20 گەكتار جەر ۋچاسكەسى ءبولىندى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىمەن بىرگە بۇل ماسەلەنى شەشەمىز، ۇكىمەت قولدادى» دەدى ا. كولگىنوۆ.
وتكەن جىلى ەلوردادا 27 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلسە، سونىڭ ىشىندە 23 مىڭى تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن تاپقان.

گاز تارتۋ، نوسەر سۋى، جول سالۋ

ەلورداعا گاز تارتۋ بويىنشا جۇمىستار كەستەگە سايكەس جۇرگىزىلۋدە. قالا باسشىلىعى 1-جەو مەن 2-جەو-ىن گازعا اۋىستىرۋعا بايقاۋ جاريالاعان. 2021 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن (1 كەزەكتىڭ 3-9 گاز جىبەرۋ كەشەندەرى بويىنشا) كوكتال-1, كوكتال-2, وڭتۇستىك-شىعىس جانە تەمىرجولشىلار تۇرعىن ءۇي الاپتارىنا كوگىلدىر وتىن بەرىلەدى.
پرەزيدەنت بەرگەن تاپسىرمالاردىڭ ءبىرى – نوسەر سۋى كاناليزاتسياسىن سالۋ. بۇگىنگە دەيىن اكىمدىك 50-دەن اسا سۋ باساتىن جەرلەردى انىقتادى. سونىڭ ىشىندە ەكەۋىنىڭ ء(ۋاليحانوۆ، باراەۆ كوشەلەرىنىڭ اۋدانى: ب. مومىشۇلى داڭع. وقۋشىلار سارايى اۋدانى) قۇرىلىسى باستالعان. تۇران جانە ۇلى دالا داڭعىلدارىندا كوللەكتورلاردى جاڭالاۋ جانە تازالاۋ نىساندارىن جەتىلدىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. ءۇش ۋچاسكە بويىنشا جوبالار 2021 جىلى اياقتالادى. وتكەن جىلى لوگيستيكالىق ورتالىق جانە مىڭجىلدىق اللەياسىندا ەكى تازالاۋ نىسانى سالىندى. بيىل 6 نىساندا قۇرىلىس جالعاسادى، سونىڭ ۇشەۋىندە (تەلمان، ۇشقوڭىر، ش. قۇدايبەردىۇلى ك-ءسى) اياقتاۋ جوسپارلانعان.
التاي كولگىنوۆ ەكى جوبانى – قابانباي باتىر داڭعىلىنا 8 جولاقتى جول سالۋ، قورعالجىن تاس جولى مەن قابانباي باتىر مەن تۇران داڭعىلدارىنىڭ قيىلىسىنان كولىك ايرىعىن سالۋدى ۇكىمەت قولداعانىن مالىمدەدى. بيىل ەلوردادا بارلىعى 100 شاقىرىم جولدار سالىنىپ، جوندەلەدى. سونداي-اق ەكى كوپىردىڭ (ۇلى دالا د-نان ەسىل وزەنىنە دەيىنگى جانە نۇرا-ەسىل كانالى ارقىلى) قۇرىلىسىن اياقتاۋ جوسپارلانعان. بۇدان بولەك، ەسىل وزەنىنە تاۋەلسىزدىك داڭعىلى ارقىلى سالىناتىن ءۇشىنشى كوپىردىڭ قۇرىلىسى باستالادى. قالا باسشىسى بىرىڭعاي ديزاين-كود جاساۋ، قالا كەڭىستىگىن اباتتاندىرۋ، يەسىز قالعان نىساندار مەن جەلىلەردى كوممۋنالدىق مەنشىككە وتكىزۋ سياقتى پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرمالارى تولىق ورىندالعانىن جەتكىزدى.

اباتتاندىرۋ – ۇدايى نازاردا

مەملەكەت باسشىسى ەلوردا اكىمىنىڭ جۇمىسىنا وڭ باعا بەردى. «جالپى العاندا، ەلوردانى دامىتۋ جۇمىستارى بەلسەندى جۇرگىزىلۋدە. ءسىزدىڭ مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك ساياساتىن جۇرگىزۋدە قولىڭىز­دان ءىس كەلەتىن اكىم ەكەنىڭىزدى اتاپ ايتقىم كەلەدى. تۇرعىندارمەن، اسىرەسە پروبلەمالىق ساناتتاعى ادامدارمەن كەزدەسىپ، ماسەلەنى شەشۋدەگى ۇستانىمىڭىزدى وڭ باعالايمىن. بۇل جۇمىستى ودان ءارى جالعاستىرا بەرىڭىز» دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ. پرەزيدەنت سونداي-اق قالانىڭ شەتكەرى ايماقتارىن الەۋمەتتىك، تۇرعىن ءۇي جانە كولىك ينفراقۇرىلىمىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىنىڭ «كۇيىپ» تۇرعانىن ايتتى. «قالانى اباتتاندىرۋ ماسەلەسىن ۇنەمى نازاردا ۇستاڭىز! بۇل ىسكە اۋدان اكىمدەرىن، جاۋاپتى ءبىر ورىنباسارىڭىزدى بەلسەندىرەك تارتىڭىز. ەگەر قولايلى مامان تابىلماسا، ۇكىمەت باسشىسىمەن كەڭەسىڭىز. ويتكەنى، سىرتتان كەلەتىن جانداردىڭ ءبارى قالانىڭ جايسىزدىعىن كورمەۋى ءتيىس. بۇل جەردە كليماتتىق جاعدايلاردىڭ ەرەكشەلىگى بارىن تۇسىنەمىن. الايدا، ەلوردا – ەلىمىزدىڭ ايناسى ەكەنىن ۇمىتپايىق» دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى پرەزيدەنت.

پىكىر جازۋ

پوچتاڭىز جاريالانبايدى

4 × four =